Зображення сторінки
PDF
[graphic]

\ -

[merged small][merged small][merged small][graphic][merged small][merged small][ocr errors][merged small]

?
ייOIlendorf '' יי,Author of "The Complete English-Yiddish Dictionary
Grammar of thd '' י',American Teacher '' י',Method
English Language.'' etc.

With a treatise on Yiddish reading orthography; and dialectal
variations.

Entered aecording to the Act of Congress, in the year 1898.

by
ALEKANDER HARKAW Y. א

יin the Office of the Librarian of Congress at Washington D. C

[ocr errors]

The present work is the first attempt at a Yiddish dictionary, and therefore an entirely original production. In the compilation of this book the author has had mo predecessors to follow, and thus the work undertaken by him has been very difficult; it has consisted in gathering the stray wurds of the language, in arranging them alphabetically, and in poring over their definitions. This dictionary is the product of six years' indefatigable labor. It has been the desire of the author to make a thorough display of the characteristics of the Yiddish tongue, wherefore he has embraced also its vulgar expressions, cant words, and idioms, and has given philological explanations of peculiar terms, as well as notes on items bearing on Jewish antiquities, beliefs, customs, ceremonies games, holidays, etc., all of which will prove highly waluable to the student of language and ethnology. This dictionary has been calculated to serve a double end: to acquaint English-speaking people with Yiddish and to instruct Yiddishspeaking people in English; with a view to the latter, in numerous instances several synonyms have been employed to define a single meaning where one word would do; for the same practical end, in this dictionary have been introduced some of the technical and scientific terms now common to all Indo-European languages, as well as a comsiderable number of modern German words which have only of late, become current in Yiddish writings. ; Notwithstanding the utmost care taken by the author to make this work complete, important omissions may have been made; he therefore promises to issue a supplement to this dictionary as soon as a considerable number of items omitted will have heen discovered

[ocr errors]

by him. For the purpose of teaching English-speaking people to read

Yiddish and to acquaint them with its orthography and dialectal va

riations, a treatise on these subjects is prefixed to this dictionary.

,Wew York, May 15, 1898.

[ocr errors]

ן דיזעס ווערטערבּוךְ איז אַ נייבּעשאַפענעס ווערק. אום עס צוזאמענצושטעלען האָט דער פערפאַסער געהאַט דיא שווערע אַרבּייט צו זאַמלען דיא יידישע ווערטער, זיי צו אָרדנען נאָכ'ן אלף־בּית און צו געבּען אַלע זייערע מעגליכע בּעדייטונגען. דיא אַרבּייט פון דיזען ווערק האָט געדויערט זעקס יאָהר. דעם שטודענט וועט פיעללייכט זיין אינטערעסאַנט צו וויסען, וויא אַזוי דיזעס ווערטערבּוף איז צוזאַמענגעשטעלט געוואָרען : דאָ איז אַן ערקלערונג, וויא אַזוי דיא אַרבּייט איז צוגעגאַנגען. יידיש איז אַ צוזאַמענגעזעצטע שפּראַף ; זיא בּעשטעהט פון פערשיעדענע יסודות; איהרע הויפּט יסודות זיינען גערמאַניש (דייטש), סלאַוויש (רוסיש, פּויליש) און סעמיטיש (העבּרעאיש, כאַלדעאיש). אום צו זאַמלען דיא ווערטער פון דער יידישער שפּראַךְ האָט זיךְ דעריבער דער פערפאַסער געווענדעט צו דיאלעקסיקאָנען פון דיא גערמאַנישע, סלאַווישע און סעמיטישע שפראַכען און האָט פון זיי הע־ רויסגעצויגען יענע ווערטער, וועלכע ווערען אין איהר בּענוצט ; אַחוץ דעם האָט ער שטענדיג געהאַלטען אין פערצייכענען אונגעוועהנליכע יידישע ווערטער, וועלכע זיינען איהם הערויף אויפ'ן זכּרון, אָדער וועלכע ער האָט געהערט אין געשפּרעף און נעטראָפען אין שריפטען און בּיכער. אויף אַזאַ אופן האָט זיךְ בּיי איהם דורךְ יאָהרען צוזאַמענגעקליעבּען אַ גרויסע מאַסע ווערטער - גענוג צוזאַמענצושטעלען / .אַ ווערטערבּוף בּיי דיזען פּונקט פון דער אַרבּייט האָט זיף אָנגעפאַנגען דיא בעאַר4יטֶונג און דיא ערקלערונג פון דיא געזאַמעלטע ווערטער. מען דאַרף וויסען זיין, דאָס ניט אַלע ווערטער האָבּען אין יידיש דיא זעלבּיגע פאָרמען און דיא זעלבּיגע בּעדייטונגען, וויא זיי האָבּען אין דיא שפּראכען, פון וועלכע זיי נעהמען זיךְ ; צ. בּ. דאָס דייטשע וואָרט פינדען איז אין יידיש געפינען;" קאָממען" (קומען) ווערט אין יידיש אָפט בּענוצט אין דעם זין פון שולדיג זיין" (קומען געלד); דיא רוסישע ווערטער כאָראָוואָד,יי קובּאַריי זיינען אין יידיש קאַראַהאָד" און קאַפּוירן" ואָס פּוילישע וואָרט קראַ" (kra) איז אין יידיש קריע" (קריעס אַייז); פון דעם העבּרעאישען וואָרט תכלית" האָט מען דאָס יידישע וואָרט "תכל'עווען,יי פון "דם" (בּלוט) ,בּע'דמ'ען"י או. אַז. וו. - דאָס און נאָך פיעלע זאַכען האָט דער פערפאַסער גע דאַרפט האָבּען אין זינען בּיי דער בּעאַרבייטונג פון דיא ווערטער, וועלכע ער האָט געזאַמעלט פון דיא גערמאַנישע, סלאַווישע און סעמיטישע שפּראַכען. אום צו קענען אָרדינען דיא ווערטער נאָכ'ן אַלף־בּית, איז יעדעס וואָרט גע־ שריעבּען געוואָרען אויף אַ בּעזונדערן צעטעלע. ווען עס האָט זיךְ צום ערסטען מאָל אָנגעקליעבּען אַ שעהן בּיסעל, זיינען זיי סאָרטירט געוואָרען לְויט דעם אַלף־בּית; דיא ווייטערדיגע צוגעקומענע ווערטֶעֶר זיינען אימער העריינגעלענט געוואָרען צווי־

[ocr errors]

שען דיא פריהערדיגע געאָרדענטע צעטעלאַךְ אין זייערע געהעריגע ערטער, ביז עס זיינען ענדליך אַזוי געאָרדענט געוואָרען אַלע ווערטער, וועלכע קומען אין דיזען , ! .ווערטערבּוף ניט קוקענדיג אויף דיזע שווערע ארבּייט, האָט זיף דער פערפאַסער נאָף ניט בּענוגענט מיט אַן איינפאַכען ווערטערבּוף ; ער האָט זיף בּעמיהט דיזעס ווערק צו שטעלען אויף אַ גלייכען פוס מיט דיא העכערע ווערטערבּיכער פון אַנדערע שפּראַ־ כען און האָט געזוכט אין איהם צו געבּען אויסער דיא איינצעלנע ווערטער אויף פיעלע פאָלקס-פראַזען; וויא יָ בּ. "דערצעהל דאָס דיין בּאָבּען" tell that to) (the marines ; ,דיא מעשה האָט שוין אַ בּאָרד" (that is a chestnut): ,אָבּ־ שלאָגען דיא פליגלען" (to break one's crest); ,קויפען אַ קאץ אין אַ זאַקיי (to buy a pig in a poke); וואָס בּיי אַ ניכטערן אויפ'ן לונג איז בּיי אַ שכּור'ן אויפ'ן צונני' (what a sober man conceals, a drunkard reveals); ,,פּורים איז ניט קיין יום־טוב און קדחת איז ניט קיין קרענק" fever is no more a malady) )than Purim is a holiday; "לא מיט אַן אלףיי (emphatically no) או. אַז.וו. אַחוץ דעם ווערען אין דיזען ווערטערבּוך פיעלע איינצעלנע ווערטער אויך אַנדערס ערקלערט, וויא אין איינפאַכע ווערטערביכער; בּיי פיעלע ווערטער ווערען דאָ געגעבּען לאַנגע אַנמערקונגען אום דעם שטודענט צו געבען אַ גרינדליכע ידיעה אין דיא זאַכען, וועלכע זיי בּעצייכנען ; צ. בּ. בּיי דעם וואָרט סמבטיון" ווערט ערקלערט, וואָס יידען גלויבען וועגען דעם ; ביי דעם וואָרט קדשים קלים" ווערט ערקלערט, וואָס דאָס איז פיר אַ שפּיעל ; ביי שיר-המעלותי'-וואָס דאָס איז פיר אַ סגולה און וואָס דער אינהאַלט דערפון איז; ביי קריאת־שמע" – וואָס פיר אַ ראָלע דאָס שפּיעלט ביי יידען; ביי תלמוד" - וואָס דאָס איז פיר אַ ווערק, פון וואָס עס בעשטעהט און וויא עס ווערט אַיינגעטהיילט או. אַז. וו.

דיזעס ווערטערבוך האָט אַ דאָפּעלטען צוועק : דיא וואָס רעדען יידיש צו לערנען ענגליש און דיא וואָס רעדען ענגליש צו לערנען יידיש. דיא לעצטערע קענען נאָף פון דיא פיעלע אַנמערקונגען אין דיזען ווערק זיך בּעקענען מיט פיעלע יידישע דינים, מנהגים, ימים־טובים, צערעמאָניעס, שפּיעלען און פיעלעס פון דעם כאַראַקטער פון דער גרויסער יידישער מאַסע אין דיא סלאַווישע און גער4 .מאַנישע לענדער פאַר דעם ווערטערבּוךְ גופא קומט א בעזונדער אַרטיקעל אין ענגליש, וועלכער לערנט לייענען יידיש און ווייזט דיא יידישע אַרט אויסלעגען פון ווערטער און דעם אונטערשיעד צווישען דער פּוילישער און ליטווישער אַרט אויסשפּראַכע.

ניו יאָרק, 15טען מאַי, 1898.

« НазадПродовжити »