Зображення сторінки
PDF

quæ in matrimonium cum viro convenit, quoad in matrimonio ma^ niet. Oliim diftinguebatur a matrefamilias ea ratione,. qua in ea voce eft di&um. Et appellata eft matrona a mater , quia cum in fpem • prolis duceretur, ohien ejus rei in ipfo ftatim nomine effe vQlgerunt, ut Gell. i. 18. c. 6. docet. Ceterum matrone univerfim diétæ uxores ingenuæ, pudicæ, honeftae , five filios haberent , five non ; eæque ftolis utebantur, ficut famofae feminæ togis : Hinc Horat. h. 1. Jat. 2. v. 63. quid inter-Eft, in matrona , ancilla , peccemve t9gata ? Id. l. 3.Tod. z. v. 7. illum Matrona bellantis tyranni Profpiciens , & adulta virgo, &c. & od. 4. v. 59. Matrona JunQ . Id. l. 4. od. ult. verf. 27. Cùm prole matronifque noftris Rite deos, prius apprecati. Ovid. Heroid. ep. 5. v. 85. Dignaque fum , & cupio fieri matrona potentis. Cic. pro Cael. c. 13. Petulanter facimus, fi matremfamilias fecus, quam matronarum fan&itas poftulat , nominamus. Plaut. Ci/?. i. f. 26. Ubi iftas videas fummo genere natas , fummates matronas. Cic. Fam. 7. ep. 6. Matronæ opulentæ , 9ptimateS. “I Matróna pænultima brevi , la Marna , fluvius Galliae , qui in Lingonum finibüs oritur, & in Sequanam, paul9 fupra Lutetiam, infiuit. Cef. l. 1. B. Gall. c. 1. Aufon. in Mofell. v. 462. & Sidon. carm. 5. v. 2o8. MATRONÀLIS, fe, da matrona , ad matronam pertinens , uxorius .• Liv. l. 26. c. 49. fub fim. Quæ ne in malis quidem oblitæ decoris matronalis efti$. Plin. 1. 3. ep. 16. Nondum annos quatuordecim impleverat , & jam illi anilis prudentia, niatronalis gravitas erat: Ulpian. Dig. lib. 47. tit. 1o. leg. 15. ante med. Si non matronali habitu femina fuerit, & quis eam appellaverit, injuriarum non ténetur. ( matronalem habitum puto ßolam. Feftus : Matronas appellabant fere eas, quibus ftolas habendi jus erat. Tertull. quoque de Pall. c. 4. a med. nefas fuifîe ait , matronam in publico fine ftola . ) Colum. in proaem. l. 12. a med. Apud Romanos fere domefticus labor matronialis fuit. & mox. Matronalis fedulitas. Ovid. 2. Faft. v. 828. flevit, Et matronales erubuere genæ. “I Matronalia , um , fefta Romæ a matronis celebrata calend. Mart. in honorem Martis, vel quod is fecundam de fe Iliam fecerat , vel quod tempus illud rebús fecundandis aptum eft, vel quod eo die Junoni templum dedicatum fuit in Efquiliis , vel denique , quod Sabinæ matronae a Romanis raptæ pugnäm inter eos & parentes interventu diremiffent. Ovid. 3. Faß. v. 229. & fequentib. V. Calende . Tertull. de Idol. c. 14. Matronales ferias appellat. MATRONALITER, adverb. ut matronam decet. Vet. Lap. im Mufeo Veromenf. pag. 464. m. 6. Pefcennia . . . . bonis matalibus nata ma, tronaliter , &c. MATRONÀTUS, us, m. matronalis habitus, & conditio. Apul. l. 4. Metam. Unicam virginem filo liberali, &, ut matronatus ejus indicabat, fummatem ejus regionis advehebant. MATRUELIS, is, m. figliuolo della forella di mia madre , cugino, filius materteræ meæ, ficut patruelis eft filius patrui mei. Aurel. Vi&. de orig. gentis Rom. c. 13. extr. Pifo quidem , Turnum matruelem Amatæ fuiffe tradit. Martian. Dig. lib. 48. tit. 9. leg. 1. Si quis patrem , matrem, fratrem , fororem, patruelem, matruelem , &c. occiderit. 'MATTA, ae , f. fluora , J/«9o;, ftorea, teges, quæ fit ex cannabe craffiore , junco , fcirpo , fparto, aut palma intextis. Alii exponunt culcitam ftuppa, vel foen6, vel rudiore lana fartam : repetuntque ejus originem a lingua Hebraea. Ovid. 6. Faß. v. 679. plauftroque morantes Suftulit : in plauftro fcirpea matta fuit. “| Hinc mattarius, qui in matta dormit. Augußin. l. 5. comtra Fauff. c. 5. Quia in mattis dormiunt , mattarii appellantur : a quorum ftratis longe diffimiles fuerunt plumæ Faufti, & caprinæ lodices. IMATTARIUS, V. in voce præced. MATTÉA. V. Mattya . MATTEöLA, lae, f. parva mattya. Arnob. l. 7. pag. 231. Fruftilla hæc parvula pro fuavibus matteolis fumunt. Al. fcribunt mateola , & ma&teola. MATTIÄCUS, a , um, ad Mattiacum, vel Mattium pertinens, quod eft oppidum Germaniæ in Veteravia , in ditione Moguntina : ünde Mattiacos fontes calidos laudat Plin. l. 3 1. c. z. a med. & Mattiacas aquas memorat Ammiam. l. 29. c. 4. ( al. c. 2o. ) Mattiacas pilas commendat Martial. l. 14. epigr. 27. tingendis capillis , & canitiei celandæ aptas, l. 14. epigr. 27. Si mutare paras longævos cana capillos , Accipe Mattiacas , ( quo tibi calva ?) pilas. Turneb. l. 9. Adverfar. c. 23. interpretatur faponis quoddam genus . Porro fapo Galliarum inventum eft rutilandis capillis, apud Germanos majore in ufu viris, quam feminis, ut Plin. docet l. 28. c. 12. T Mattiaci oppidi meminit Tacit. 1. Anm. c. 56. ubi al. leg. Mattium : & Mattiaci agri, l. 1 1. c. 2o. & Mattiacorum ejus loci hominum , l. 4. Hiß. c. 37. & de Germ. c. 29. de quib. V. Geographos. AMATTIÄNUS. V. Matiamus. MATTIARÍUS. V. Materiarius.

[merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]
[ocr errors]

4. 2. in fin. Jube maturate illam exire huc. Liv. l. 32. c. 16. Juf- .

fis ceteris, quantum maxime poffent, maturate fequi. Plaut. Pfeud. 4. 7. 58. Maturate properare. MATURATIO , onis , f. a&us maturandi , & cum debita maturitate perficiendi. Au8. ad Herenn. l. 3. c. 2. Dolus maturatione confumitur. I MATURÄTUS, a, um, maturato, maturus fa&us , τότ€ρος. Cic. I. de mat. Deor. c. 2. Temporum varietates, quibus omnia , quæ terra gignit, maturata pubefëunt. Id. de Sene$. c. 15. Uva primo eft peräcerba guftatu , deinde maturata dulcefcit. Plin. l. 16. cap. ult. a med. de femine vifci. Hæc eft natura, ut nifi maturatum in ventre avium , non proveniat. h. e. conco&um , confe&tumque. Id. l. 18. c. 1 I. Muftum album triduo maturatum . h. e. purgatum. nam muftum recens preffum quodammodo crudum eft. 4| Translate eft confe&us, pérfe&us. Plin. l. 1 1. c. 37. fe&. 8o. Harduim. Aves quædam geminös finus habent : unum , quo merguntur recentia, ut guttur : alterum , in quem ex eo demittunt conco&ione , maturata . “I Item acceleratus, mature fufceptus. Jußin. l. 2. c. 13. Occupare tranfitum maturata fuga, jubet. *] IMaturato opus eft , opus eft celeritate, bifogna fa* prefio. Liv. 1. 1. c. 58. Ita fa&to , maturatoque opus efïè : rem atrocem incidiffe . Id. lib. 8. cap. 13. ad f. Sed maturato opus eft, quidquid ftatuere placet. Adde lib. 24. c. 23. ad fin. MATÜRE , a tempo, &padoc, £vxaipoc, tempeftive, in tempore , hoc eft neque cito , neque fero , fed medio quodam tempore , ut Nigid. bene ac proprie exponit, apud Gell. l. 1 o. c. 1 1. Ut enint iu frugibus , & in pomis matura dicuntur , quae neque cruda & immitia funt, neque caduca & deco&a , fed tempore fuo adulta maturataque , ita mature fieri dicuntur, quæ nec cito nimis, & propere, neque ferius tardiufque fiunt, quam par e(t. Hanc vim , ac temperameatum exprimit | illud proverbium , quod frequenter Auguftus im ore habebat , στεύδs gpz2#wc , feftina lente, ut eft apud Sueton. in ejus vita c. 25. per quod monebat , ut ad rem agendam fimul adhiberetur & induftriæ celeritas, & diligentiæ tarditas : ex quibus duobus contrariis fit maturitas. Hæc ex Gell. loc. cit. Cic. Verr. 6. c. 44. Cuftodes mature fentiunt: fignum buccina datur. Caef. l. 3. B. Civ. c. 7. Bibulus fatis mature occurrit. Salluff. in Catil. c. 1. extr. Prius qüam incipias , confulto ; & ubi confulueris , mature fa£to opus eft. “I Quia vero quod non fegniter fit, mature fieri dicitür, ut ibid. fubdit Gellius 5 progreffa fignificatio eft : & non jam , quod non fegnius, fed quod feftimatius fit , id fieri mature dicitur , preffo, toffo, per tempo , a buo»' ora : cui opponitur fero, tarde, lente. Cic. de Sene&#. c. 1o. Nec unquam fum affenfus veteri illi , laudatoque proverbio, quod monet, mature fieri fenem , fi diu velis effe fenex. Ego vero me minus diu fenem effe mallem, quam effe fenem ante, quam effem. Id. 3. Fam. ep. 3. Tantus confenfus fenatus fuit , ut mature proficifceremur, parendum ut fuerit. Caef. l. 4. B. Gall. cap. 6. Maturius , quam confueverat , ad exercitum proficifcitur. Sueton. in Oth. c. 1. Quo fa&to ficut gloriam auxit , ita gratiam minuit, quam tamen mature recuperavit. Cic. 3. ad Q. Fr. ep. 1. c. 4. Balbum ais, mature Romam bene comitatum effe venturum. Caef. l. 1. B. Gall. c. 33. fub fin. Quibus rebus quam maturrime occurrendum putabat. Cic. pro Cecin. c. 2. in fim. Ut quæque res eft turpiffima, fic maxime, & maturiffime judicanda eft. at ea , in qua exiftimationis periculum eft , tardiffime judicatur. Id. 3. de Orat. c. zo. Qui omnium maturrime ad publicas caufas accefferim. Nep. im Attic. c. 2. Pater mature deceffit. b. e. cito, & ante tempus. Salluf?. in Jug. c. z 1. Hique mature oppida habuere . b. e. ante alios circa populos, qui diutius fine illis agitavere . Cato apud Charif. l. 2. pag. 184. Putfch. Maximos tumultus maturiffime disjeci, atque confedavi. h. e. perbrevi tempore. Sueton. in Aug. c. 32. Judices a tricefimo ætatis anno allegit, id eft quinquennio matu

rius, quam folebant. cinque anni prima . *] Significat etiam tarF 2. de ,

8e , lente, ut poma lente diuque maturefcunt, & poft diutinum tempus ad maturitátem perveniunt , a poco 4 poco , lentamente. Hanc , & fuperiores fignificátiones conjunxit Plaut. Curcul. a. 3. verf. io. Qui homo matüre quaefivit pecuniam, nifi eam mature parfit , mature efurit. 4. e. qui vix , & aegre quaefivit pecuniam , ( ut & Charif. ibid. exponit pag. 183. ) nifi in tempore parfit , cito , feu brevi efurit. MATUREFACÍO , is, eci , a&um, à. 1. ad maturitatem perduco . Theod. Prifciam, de Diaet. cap. 14. Aqua narina maturefacit duritiam . MATURESCO, is, urui , n. 3. maturarfi , rura},oy.ou , maturus fio. Caf. lib. 6. B. Gall. c. 28, Cum maturefcere frumenta inciperent. , ^ Translate 0vid. 14. Metam. verf. 335. mubilibus maturuit annis puella . Quintil. in epijf. ad Tryphon. Libros opinabar nondum fatis maturuiffe . Cic. z. de nat. Deor. c. 27. ad fim. Partus maturefcunt plerumque novem lunæ curfibus. Plin. l. 5. ep. 9. a med. In flore primo tantæ indolis juvenis exftin&tus eft, fumma confequuturus, fi ... virtutes ejus maturuiffent. MATURíTAS, atis, f. maturità , maturezza , m grxymis, perfe&ta co&tio- fucci in fru&ibus. Cic. 1. Tufcul. cap. 28. Commutationefque temporum quadripartitas ad maturitatem frugum, & ad temperatiomem corporum aptas . “I Item tempus maturum, tempeftivitas. Cic. 2. de nat. Deor. c. 46. Graviditates , & partus afferat , maturitatefque gignendi. Colum. l. 4. c. 23. Aufpicari amputationem, cum farmenta juftam maturitatem ceperint. Plin. l. 19. c. 3. circa med. Ad maturitatem perducere. Ia. /. 1 3. c. 4. amte med. pervenire. Id. 8. 19. c. 5. Maturitatem adipifci. Id. l. 16. c. 26. a med. fentire. Id. /. 32. c. 1. Maturitas partus. h. e. cum fetus apte eft É: tus, & perfe&tus nafcendo. Colum. l. 1 2. c. 6. muriae. h. e. ` cum perfe&te falfa eft. Plin. l. 12. c. 7. Siliquæ maturitate dehifcentes . .*II Translate. ponitur pro opportunitate , commoda & opportuna occafione • Cic. ad Q. Fr. l. 3. ep. 8. Sed ejus rei maturitas neque dum venit, & tamen nunc appropinquat. “ Item pro perfe&ione. Cic. in Brut. c. 92. Jam videbatur illud in me , quidquid effet, effe perfe&tum , & habere maturitatem quandam fuam. •T Item pro proceffu , acceffione, gravitate. Cic. lib. 4. Fam. ep. 4. a nmed. Tamen hoc ftudium quotidie ingravefcit , credo, & ætatis maturitate ad prudentiam , & his temporum vitiis. “I Item pro exa&a peritia , & prudentia , quæ rebus mature , & diligenter expendendis comparatur. Tacit. 1. Hiß. . c. 87. Auétoritatem Paulini , vigorem Celfi, maturitatem Galli criminando. Vellej. /. z. c. 125. Sed hæc omnia veteris Imperatoris maturitas brevi fopiit, ac fuftulit. “T Item celeritas, preftezza , fpeditezza . Frontin. de aquaedu&. artic. 1 o5. Maturitatem beneficio Cæfaris præftare. b. e. effice- re, ut beneficium Cæfaris mature & cito perficiatur. Sueton. in Tiber. c. 61. Precanti cuidam pœnæ maturitatem refpondit , nondum tecum in gratiam redii. “I Maturitates temporum apud Cicer. l. 1. de nat. Deor. c. 36. funt certæ ordinatæque vices, quibus fuo quæque loco anni tempora invicem fuccedunt, & poft hiemem ver tepidum , poft ardores aeftatis temperatum autumni frigus opportune & ordine confequitur. Apud Liv. vero l. 22. cap. 4o. extr. maturitas temporum ( al. leg. temporis ) eft ipfa frugum maturitas , quae fuo tempore fit. *| Maturitas orationis, gravitas, & fedata vis, plemaque au&toritatis & prudentiae. Au$. dial. de oratorib. c. 26. Malim hercule C. Gracchi impetum, aut L. Craffi maturitatem , quam calamiftros Maecenatis', aut tinnitus Gallionis. “I Maturitas pro fru&tu maturo, Pallad, in Febr. tit. 9. a med. Ncc parvo conftabit, fi legatur maturitas gum acerbitate, difpendium. V. Ariditas. MATURO , as, avi,- atum , a. 1. maturare , flagionare , τεταγω , maturum facio , ad maturitatem perduco. Tibull. /. 1. el. 4. verf. 1 5. Annus in apricis maturat collibus uvas . Plin. l. 16. c. 23. ad fim. Amygdala Martio inenfe' pomum maturat . Id. l. 18. c. 7. ante med. Frumenta maturantur cum plurimum diebus quadraginta. - Pallad. in Mart. tit. io. a med. Locis frigidis præcoquas ficus feramus, calidis eas , quæ fero maturant. “ Ponitur & pro emollire , leniorem facere , ammollire. Plim. i. 23. c. 1. ante med. Vitis alba fuppurationes incipientes difcutit , veteres maturat & purgat. Id. l. 22. c. tult. a med. Lupini ftrumas minuunt, aut maturant. *| Apud Pallad. in Novembr. tit. 22. ele&tas olivas muria maturare. h. e. macerare, condire , & efculentas reddere. “I Et pro perficere, Plin. J. 3o. c. 14. Partus conceptos maturat caninum lac potum. Id. /. 9. . c. 57. Qva in ficco maturari. Idem l. 35. c. 15. circa med. Alumen æftivis folibus maturatur. “I Translate eft perficere , ad exitum perducere. Liv. l. 24. cap. 1 3. Domum ad coepta maturanda redire jubet. *J Sæpe eft feftinare , properare, mature , h. e. cito ac celeriter quippiam facere, accelerare , affrettarfi, far preffo. cum modo tamen , ut in Mature di&um eft. Cic. Fam. z. ep. 18. Succefîor tuus non poteft ita maturare , ut tu me in Afia convenire poffis . Liv. l. 24. c. 12. Maturandum Annibal ratus , ne prævenirent Romani : Caef. l. 1. B. Civ. c. 63. Eo magis illi maturandum iter exiftimabant. Virg. 1. Æn. v. 141. Maturáre fugam . Cic. pro Cluent. c. 61. Horat. h. 3. od. 7. v. 16. & .Celf. l. cap. & fe&f. 7. necem alicui. Suetom. in Caef. c. 8o. deftinata negotia. Id. in Domit. c. 1 §. fibi exitium. Juffim, l. 2. c. 15. opus. Caef. l. 1. B. Gall. cap. 7. Cum id nunciatum effet, maturat ab urbe proficifci . & lib. z. c. 5. Flumen exercitum tranfducere maturavit . Cic. 4. ad Attic. ep. I. - fub fin. Te exfpe&o & oro, ut matures venire. Salluff. jm Jug. c. 81. Maturavere iter pergere. Horat. l. 2. od. 1 1. v. 23. eburna dic, - age » cum lyra maturet. fcil. venire. “I Item ante tempus aliquid, facere , præcipere, præverti , anticipare. Virg. 1. Georg. 'v. z6o. Frigidus agricolam fi quândo continet imber, Multa forent quæ mox czlo properanda feren6, Maturarc datur. Ubi Gell. i. 1o. £. 1 1. &

ex eo Macrob. i. 6. Saturnal. c. 8. Duo ifta verba, maturare * Pr; perare, tanquam plane contraria , fcitiffime feparavit . marmque -•-^ præparatu rei rufticae, per tempeftates pluvias, quoniam ex neceßita te otium eft, maturari poteft : per ferenas vero , quoniarr* tempus inftat, properari neceffe eft. Plih. 1. 2. c. 8. Lucifef, ut fol alter » diem maturans.

MATURUS, a, um , maturo, ffagiomato, rgrayo;, qui neque crudus »

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[graphic][graphic]

MATUTINALIS , le, matutinus, ut Matutinali tempore, in carm. de Philomela , quod perperam Ovid. tribuitur v. 16. MATUTFNE,T& Matütino, adverb. matutino.tempore. Ut Latina agnofcuntur, illud a Prifcian. l. 4. pag. 635. Putf.4. hoc a Diomed. !. 1. pag. 4o2. Exemplo effe poteft. illud Plin. 1. 7. c. 53. Obiere , dum. calciantur matutino. MATUTINUS, a, um, mattutino , della mattina , i»9w';, ad auroram , & mane pertinens .- Cic. ep. 1. l. 7. Fam. Neque dubito , quin per eos die§ matutina tempora le&iunculis confumpferis . Id. ad Brut. ep. 4. ex recemt. Hoc páululum exaravi in ipfa turba matutinae, falutationis. Horat. 1. 2. fat. 6. v. 43. Matutina parum cautos jam frigora mordent. Colum. l. 6. c. 2. & lib. 9. c. 15. Matutinus dies. 7. e. mane, il mattino. Ovid. 5. Faft. v. 16o. Matutini equi. h. e. Aurorae . Martial. l. 14. epigr. 125. fomni. Virg. 8. £n. v. 456. cantus volucrum . Ovid. 1. Met. v. 62. radiis juga fubdita natutinis. %. e. quae primos folis radios vident . & lib. 1 1. v. 26. matutina cervus ßeritúrus arena. %. e. in venatione , quæ mane fit im Circo. nam miane ferarum vel inter fe, vel cum hominibus cer

tamina ibi exhibebantur ( unde matutinas ferar dixit Martial. /. 13. }.

epigr. 95. ) meridie gladiatorum , ut ex Senec. ep. 7. & Sueton. in Claud. c. 34. colligitur . 0vid. 1. de ar. 4m. v. 367. matutinos pe&ens ancilla capilIos. λ. e. heræ mane furgentis . Martial. l., 12. epigr. 26. Matutinum lutum . b. e. quod colligitur mane per urbem difcurrendo a falutatoribus : unde apud eund. l. 1. epigr. 56. Matutinum ave . & lib. 12. epigr. 69. Matutinus cliens. Id. I. 9. epigr. 3o. magifter. h. e. qui mane docet. & epigr. 8. l. 4. Jupiter. h. e. çui mane falutatur . Virg. 8. Æm. v. 465. Eneas fe matutinus agebat. levato di buom mattino. “I Matutinus pater eft Janus apud Horat. l. z. fat. 6. v. 2o. quia cum fit temporis deus , eum invocabant diei initio , ut aufpicem operum. si Matutina frons Martiali epigr. z. lib. 13. eft feria & fevera , quia mane homines ferii effe folent. “T Matutinum abfolute, matutinum tempus, il mattino . Plin. 1. 2o. c. 9. Sumpta acetabulis duobus matutino. Id. /. 27. c. 4. a med. Pota matutino', vel a coena . Id. /. 4. c. 12. fub fin. Serere matutinis , meridie metere . Id. l. 18. c. 31. Spica exoritur matutino , etefiaeque definunt. T. Matutinus occafur eft , cum ftella mane occidit. Rutil. in Itiner. 1. 1.] v. 633. & matutinis Hyades occafibus udæ.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

alibi. '•■ Scribitur & Mauretania etiam in numis Adriani, tefte Pierio ad Virg. 4. Æn. v. zo6. & Muf.. Theupol. pag. 46o. & 472. “I Multa de hac regione Solim. c. 25. ( al. 38. ) & interdum univerfim Africus. Horat. l. 3. od. 1 o. v. 18. Mauri angues . ( Strabo 1. 17. venenatis ferpentibus abundare Mauros tradit. ) Ovid. 6. Faft. v. 243. Mauræ manus . %. e. Poenorum arma. ' Juvenal. far. 12. v. 4. Maura Gorgon. Id. fat. 1 o. v. 148. Maurus Oceanus. Horat. l. z. od. 6. v. 3. Maura unda. h. e. Africum mare. Martial. l. 14. epigr. 9o. de menfa acerna. Non fum crifpa quidem, nec filvæ filia Maurae. b. e. e citro, qua arbore Mauri abundant. Stat. l. I. filv. 3. v. 35. poftes Mauri. //. e. citrini . - \

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Cariae. Hunc Artemifia uxor adeo dilexiffe trâditur , ut mortui crematique cineres vino dilutas ebiberet : & præterea fepulcrum marmoreum exftruxit fumma magnificentia , & claritate . . Attollebatur in altitudinem vigintiquinque cubitis , in circuitu habebat pedes quadringentos undecim, cingebatur columnis triginta fex. Czlavere in eo pariter Scopas , & æmuli ejus Bryaxis, Timotheus, Leochares : qui maxime fecere , ut id opus effet inter feptem miracula. Acceffit quintus, Pythis, qui in fummo quadrigam marmoream fcu!pfit. V. Plin. l. 36. c. 5. & Gell. l. 1o. c. 18. ubi alia multa hac de rc . “I Etiam ipfius Maufoli regia domus Halicarnaffi ftru&urae celebris fuit : laudaturque a Plin. l.T35. c. 14. lib. 36. c. 6. *} Hinc quodlibet fumptuofius fepulcrum , aë regium , Maufoleum dicitur. Martial. l. 5. epigr. 65. Jam vicina jubent nos vivere Maufolea , Cum doceant, ipfos poffe perire deos. Flor. fub fin. c. 1 1. l. 4. de Cleopatra . Incautiorem na&ta cuftodiam , in Maufoleum fe ( fepulcra regum fic vocant ) recipit . Adde Sueton. in Aug. c. 1 oo. & alibi. ' Adjeétive Propert. l. 3. el. 1. v. 59. Nec Maufolei dives fortuna fepulcri. funt dentes . Quid proprie fit, di&tum e(t in Mala ex Celfo . Sed eadem fere ratione, qua mala accipitur. Plin. l. 1 1. c. 37. fe&. 6o. Hard. Maxillas crocodilus tantum fuperiores movet . & fe&. 62. Camelus in fuperiore maxilla primores dentes non habet. Id. l. 32. c. 7. ad fin. Maxilla dolens. *| Translate Auguflus apud Sueton. in TiBer. c. 2 1. Miferum populum R. qui fub tam lentis maxillis erit. 4. e. fub tam lenta fævitia. “T In illo Perfii fat. 4. v. 37. Tu cum maxillis balanatum gaufape peétas : maxillas quidam interpretantur pe&inem , qui radios hàbet inftar dentium infixos , 33οντ»τῆ, ×távx : & balanarum gaufape comam intelligunt unguento delibutam. Sed hoc durum eft admodum. Aptius, & mollius erit, fi gaufape barbam intelligas : reliqua enim 'belle congruunt . Eft antem fermo de delicato & molli , qui barbulam alit, qua minus caftz feminæ dele&tantur, ut eft apud Cicer. pro Cael. c. 14.

[ocr errors]
[ocr errors]

MAXIME, & antiquo more Maxume, fommamente , grandiffimamente,

affaiffimo , μ&xt 52 , adverb. fuperlat. a magis ; fumme , vehementi£ fime, plurimum, maximopere, valde. Jungitur verbis , & adje&ivis pofitivis. Cic. Offic. 1. c. 13. extr. Ut quifque maxime opis indigeat , ita ei potiffimum opitulari . & cap. 19. Ut quifqüe animi inagnitudine maxime excellit , ita maxime vult princeps omnium effe. Salluff. in Catil. c. 36. Sed vos non timetis eam : ' immo vero maxime. Cic. poft redit. in Sen. c. 2. Vir maxime fidelis, & minime timidus. Cef. l. 1. B. Gall. c. 3. Maxime plebi acceptus.'& cap. 9. Loca maxime frumentaria . & lib. 2. c. 4. Nervii, qui maxime feri inter ipfos habentur. Nep. in Milt. c. 1. & in Cjm. e. 3. Cum unus omnium maxime floreret. Id. in Alcib. c. 3. Hoc maximc convenire in Alcibiadem videbatur . *| Ut cum niaxime ad tempus refertur : ut qui, & quam qui maxime ad perfonam . Cic. a. ad Q. Fr. ep. 6. a med. Domus celebratur ita , ut cum maxime. tanto, quanto in altro tempo mai. V. Cum maxime. Id. 5. Fam. ep. 2. circa med. Tam fum amicus . reipublicae , quam qui maxime. quanto altri mai. & Liv. l. 5. c. 25. a med. Grata ea res , ut quae maxime Senatui unquam fuit. “T Cum fuperlativis Liv. l. 4r. c. 23. Ego maxime graviffimam omnium rem agi arbitror . Aj. leg. miaximam , & graviffimam . Cic. Attic. I 2. ep. 38. Aberratio a dolore , quæ maxime liberaliffima eft. 4l. leg. liberalis. Gell. 1. 1 3. c. 16. Hi funt vel maxime humaniffimi . Colum. /. 9. c. 3. Quanto grandior apis , tanto pejor: fi vero fævior, maxime gefima cft. qui fufpe&a hæc verba habet. *| Præponitur interdum quam, aut vel augendi gratia . Cic. 1. de Orat. c. 34. Verfibus {propofitis quam maxime gravibus. & mox. Verbis, quam maxime poffem , leêtis. & cap. 33. Dicere quam maxime ad veritatem accommodate. pià che f può. & in Partit. c. 33. Quæ quidem vel maxime fufpisionem movent , più d' ogni altra , cwfa . “T Habet poft: fe , cùin gra

[graphic]

gradatim defcenditur, particulas mox, deinde , poß , tum , & hujufmodi . Colum. l. 3. c. 12. a med. Saferna maxime probat folis ortum , mox deinde meridiem , .tum occafum . Id. de arborib. c. 16. vitem maxime opulus alit , deinde ulmus , deinde fraxinus. Cic. pro Rabir. Po/?. c. 12. Me fcilicet maxime , fed proxime illum quoque fefelliffem. Id. pro Caecim. c. 9. Maxime fuit optandum Caecinae, ut controverfiae nihil haberet : fecundo loco, ut ne cum tam improbo homine : tertio , ut cum tam ftulto. “T- Cum adverbiis comparativorum. Salluff. in Catil. c. 37. Imperium multo maxime , miferabile. “I Sæpe eft præcipue, cum primis, præfertim, fpecialmenre , principalmente . Cic. 2. de mat. Deor. c. 66. Quae ratio poetas, maximeque Homerum impulit, ut , &c. Id. pro Dom. c. 18. Intuemini paulifper animis juventutem, & eos maxime , qui, &c. Id. 7. Attic. ep. 12. a med. Scribe aliquid , & maxime, fi Pompejus Italia cedit. Id, initio l. 5. de Fin. Conftituimus , ut ambulationem conficeremus in Academia , maxime quod is locus a turba vacuus effet. Nep. in Iphicr. c, 3. Quod cum in aliis rebus declaravit , tum maxime in Amyntæ liberis tuendis . Plin. /. 25. c. 5. circa med. Melampodion caput aggravans , maxime nifi praefumatur allium. Colum. l. 12. c. 53. a med. Hæc falfura luna decrefcente , maxime per brumam , fed etiam menfe Februario commode fiet. 4] In refponfionibus eft affentientis, concedentis, affirmantis. Terent. Eun. I. 2. 1o9. Tu Parmeno fac illi adducantur. Pa. maxime. sì, mai s}, volentieri. & 2. 3. 42. Nonne hoc monftri fimile eft ? quid ais ? Pa. maxime. certiffnmamente . & Hec. 4. 4. 86. Puerum, Phidippe, mihi cedo : ego alam . Pài. maxime. Plaut. Sticb. 4. 1. 32. Praefente te, huic apologum agere unum volo . Epi. maxime . Adde Curcul. 2. 3. 36. “I Pro Ut plurimum , Gell. /. 17. c. 8. Puer ad annos maxime natus o&o. al più che aver poteffe. MAXIMITAS, & Maxumitas, atis , f. magnitudo apud vet. Lucret. l. 2. v. 497. Ne quædam cogas immani maximitate . Arnob. l. 6. pag. 2o4. Porrigere fe longius, atque in maximitatem producere. MAXIMOPÉRE. -V. Magnopere. MAXfMUS. V. in Magnus. NMAZA , ae , f. zuppa in latte, u&ζα, farina hordeacea , vel panis la&te , fero , aut aqua fubaétus, quem Varr. 1. 2. R. R. c. 9. a med. & Colum. l. 7. c. 12. a med. canibus in cibum dari jubent . Grat. in Cyneg. v. 397. La&te novam pubem , facilique tuebere maza. Sic Nemefian. in Cyneg. v. 161. Interdumque cibó Cererem cum la&te miniftra. MAZÄCES, cum , m. incolæ.Caefàreae Cappadocum , quæ Plin. tefte 1. 6. c. 3. prius Mazaca di&a eft. Hi equitandi arte olim noti* fuere, quia his locis generofi equi alebantur : unde in comitatu Principum R. faepe leguntur. Sueton. in Ner, c. 3o. extr, MAZÄRA. V. Materis. NMAZONöMUS, i, m. piatto reale, μx%yoμος , μαζοο3;o;, lanx: a μα(z, maza. Primo enim fic dicebatur vas , in quo maza apponebatur , nempe quia folerent mazas »gua», h. e. diftribuere. Séd poftea ufurpari coepit generatim pro omni lance rotunda. Horat. 1. £. fat. alt. v. 86. Mazonomo pueri magno difcerpta ferentes Membra grüis. Varr. /. 3. R. R. c. 4. Ut in eodem te&o ornithonis inclufum triclinium haberet, ubi delicate coenitaret : & alios videret in mazonomo pofitos coótos, alios volitare circum feneftras captos.

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[graphic][graphic]
[ocr errors]

1. 7. de gramm. c. 21. illud Vitruv. l. 8. c. 3. ante med. Bituminofi ;

fontes interioris corporis vitia potionibus purgando folent mederi. Sed hoc nihil conficit, fi vitia ád purgando referas. Legitur etiam apud Jußiniam. fub fin. tit. 7. lib. 2. Inftitution. fed hoc non eft fatis , ut imitari paffim liceat. “T Medendo paffive, Virg. 1 2. Æn. v. 46. haudquàquam di&is violentia Turni Fle&itur :. exfuperat magis, ægreßitque medendo. h. e. dum éi medicina adhibetur. 4] Pafîe imperfonaliter, Vitruv. l. 6. c. 1 1. Ut huic vitio medeatur, fic erit faciendum . . ° Perfonaliter Hieron. ep. 22. ad Euffoch. c. 4. Vini potio concedatur, ut ex hoc ftomachi dolor , & frequens medeatur infirmitas. . “I Praeterito caret, vel a medicor fumit : quod & Diomed. 1. 1. pag. 376. admonuit. MED ERGA. V. Erga . MÉDÎA , ae, f. Media , M*?/x , regio Afiae inter Armeniam , Parthiam, Hircaniam , & Affyriam : di&ta a Medio, feu Medo, HEgaei Athenienfium regis, & Medeæ filio. Ejus populi Medi, caput Ecbatama funt . Plin. l. 6. c. 26. Solin. c. 55. ( al. 69. ) Virg. 2. Georg. v. 1 26. Media fert triftes fuccos tardumque faporem Felicis mali. V. Affyrius. MEDIÄLIS, le , di mezzo, μέσος , medianus, medius . Abfolute mediale eft media pars. Solin. c. 2o. a med. ( al. c. 33. ) Arbor pimei generis, eujus mediale fuccino lacrymat . & cap. 52. ( al. 65.) a med. Lignum omne , atque mediale eadem ferme facie , & nitore . “I Alio fenfu Feftus : Medialem appellabant hoftiam atram , quam meridie immolabant . %. e. quia medio die . Al. leg. - medidialem a medidie pro meridie. MEDIANS , antis . Pallad. in Mart. tit. 1o.. ad fin. Inoculari fi• cus locis ficcis Aprili, humidis Junio mediante poterit . a mezzo Giugno. MEDIÀNUS, a, um , di mezzo , w£wos , qui in medio eft , medius . Vitruv. l. 3. c. 1. fub fim. Medianae columnae . & cap. ult. ad fin. Acroteria mediana altiora , quam angularia. & fub fin. Capita leonina mediana . Veget. l. 2. rei Veterim. c. 4o. Medianus digitus. “T Medianum abfolute media pars . Ulpiam. Dig. lib. 9. tit. 3. leg. 3. Oportebit praetorem dare a&tionem in eum , ex cujus cubiculo , vel exedra deje&tum e(t : licet plures in eodem cœnaculo habitent. quod fi ex mediano cœnaculi quid deje&um fit , verius eft , omnes teneri. Al. leg. menianum. V. Maeniamum. MEDIASTINUS, ni , m. fervo , famiglio di fervizio baffo, ??xos , fervus eft infimi ordinis , nullo certo minifterio addi&tus , fed viliora quæque munia obire folitus , quæ non folum domini jufferint , fed etiam alii fervi, qui peculiari officio funt deftinati , five ruri , five in urbe : a medius, quod inter fervos veluti medius fit ad omnium imperia paratus , Colum. l. 2. c. 13. a med. Poffe agrum ducentorum jugerum fubigi duobus jugis boum , totidemque bubulcis , & fex mediaftinis. Id. l. 1. c. ult. Longiffimum quemque aratorem faciemus: mediaftinus qualifcumque ftatus poteft effe , dummodo peretiendo labori fit idoneus. ( His locis Colum. intelligit fervum ruĘ qui neque villicus fit, neque arator, neque vinitor , neque bubulcus : horüm enim funt certa munia : fed qui farriendo, occando , runcando, fodiendo, & fimilibus operam navat , & latiore vocabulo opera , & operarius dicitur , lavoratore . ) Id. ibid. 4 med. Separandi funt aratores a vinitoribus ,. iique a mediaftinis. Cic. 2. Cåtil. c. 3. Exercitus colle&us ex fenibus defperatis, ex agrefti luxuria, ex rufticis mediaftinis, deco&oribus, &c. Horat. l. 1. ep. & v. 14. Tu mediaftinus tacita prece rura petebas : Nunc urbem , & ludos, & balnea villicus optas . Ulpiam. Dig. lib. 4. tit. 9. leg. 1. a med. Si quis opera mediaftini fungitur , non continetur ( editio praetoris de cauponib. & ftabular. ) ut puta atriarii , & focarii , & his fimiles . Cato apud Non. c. 2. n. 573. Ille imperator , tu illi ac ceteris mediaftinus. Lucil. ibid. Villicum Ariftocratem , mediaginum , atque bubulcum. Nonius ibi, non folum balnearum, inquit, fed aedium quoque miniftros , & curatores , mediaftinos legimus. Quod puto, ideo adnotavit , ut falfum effe oftenderet , quod Prifciam. fup. XII. verf. Æn. lib. 5. pag. 1244. Putfcb. fcripferat, mediaflimum dici , quod medias partes balnei tenet , hoc eft in medio lavantium ftat : quafi in folis balneis mediaftino locus effet . Apud gruter. tres funt infcripti lapides pag. 577. n. 3. 4. & 5. in quorum priore mediaftinus balnearis commemoratur : Secundus infculptum

in pavimento habuit fervum dextera caniftrum , fcopam finiftra tenentem, fcriptumque Cornelius fervus mediaftin.. Apud Plin. l. 29. c. 1. Prodicüs inftituens quam vocant Iatralepticem , reun&oribus quoque medicorum , ac mediaftinis ve&tigal invenit . %. e. infimis medicorum fervis, qui in balneis, & alibi inferviunt. MEDIASTUTÍCUS, m. fummus apud Campanos Magiftratus. Liv. l. 26. c. 6. ad fin. Mediaftuticus, qui fummus Magiftratus apud Campanos eft , eo anno Seppius Lefius erat. Al. leg. Medixtuticus , aut Meddixtuticus , ut fit a Meddix. Adde lib. 24. c. 19. MEDIÀTOR , oris , m. mediatore, mezzano, usoit»;, qui fe medium inter aliquos diffidentes interponit, ad lites componendas, conciliator , feque[ter . Apul. l. 9. Metam. Adfeverat parvi fe pendere, tot mediatorum præfentiam. T A Chriftianis Scriptoribus faepe dicitur de Chrifto Jefu . Tertull. de Carne Chrifti , c. 1 5. ex Paul. 1. ad Timoth. 2. 5. Mediator Dei , & hominum homo Chriftus Jefus. La&ant. l. 4. c. 25. a med. Idcirco mediator advenit , ideft Deus in carne, ut caro eum fequi poffet. Prudent. Cathemer. 1 1. v. 13. Emerge dulcis pufio , Parens, & expers conjugis , Mediator , & duplex genus. MEDIÄTRIX, icis , f. μετά τελ«, quae mediam fe interponit. Alcim. Avit. de columna' ignis, & nubis', qua duce Hebræi iter faciebant, Jib. 5. v. 565. nempe videtis , Ut mediatricis curet tutela coluimmae . - MEDIBILIS , apud Fe/?. eft medicabilis. Eß autem a medeor, ut illud a medicor. MEDICA , ae , f. erba Medica , μ»3/»» , herba eft principatum tenens inter pabula, a Medis adve&ta in Græciam per bella Perfarum , quae Darius intulit : tanta dote, ut ex uno fatü amplius tricenis ( denis , apud Colum. l. 2. c. 1 o. & Pallad. in April. tit. 1. ) annis duret. Similis eft trifolio, caule , foliifque geniculata : quidquid in caule affurgit, folia contrahuntur. Secatur incipiens florere , & quoties refloruit : id fexies evenit per annos, cum minimum , quater. Hæc Plin. l. 18. c. 16. Colum. & Pallad. loc. cit. & Varro l. 1. R.

Virg. 1. Georg. v. 2 1 5. Vere fabis fatio: tum te quoque , Medica, putres Accipiunt fulci. MÉDÎCA, æ, f. medica , levatrice, ;& te/« , mulier medendi artifex, & præcipue obftetrix, quæ parientibus adeft, & partum curat. Infcript. apud Gruter. pag. 635. n. 9. Flaviæ Hedones medicæ ex T. Adde pag. 636. n. 1. 2. & 3. & apud Fabrett. c. 7. n. 7. MEDICABILIS, le , curabile, fanabile, medicabile, 7ασιμος , qui medendo fanari poteft . Ovid. 1. Metam. v. 523. & Heroid. ep. 5. v. 149. Hei mihi , quod nullis amor eft medicabilis herbis. Id. de remed. amor. v. 1 35. Ergo ubi vifus eris noftrae medicabilis. arti. Al. leg. noftra arte . Sil. ' l. 1 o. v. 416. & non medicabile vulnus. “I Item qui medicari , & fanare poteft , medicinale . Colum. in fi. cap. 1 o. 1. 7. Ligni fuccus medicabilis epotus inteftinum tumorem compefcit '. Pallad. im Januar. tit. 15. fub fin. Ipfum mel ita medicabile fieri , ut ex eo fa&a potio arterias curet . Valer. Flacc. l. 4. v. 87. Securum numeris agit , & medicabile carmen. h. e. lu&tum & laborem levans. MEDICABILITER, giovevolmemte, medicando, & fanando. Pallad. in Februar. tit. 3 1. Hoc vinum folet limum dyfentericae paffionis medicabiliter afperare . MEDICABÜLUM, li, m. locus medicimæ : ut natabulum locus ad natandum . Apul. in Florid. m. 16. ( al. l. 3.) Contuli me ad Perfianas aquas, gratiffima prorfus & fanis natabula , & ægris medicabula . MáEDICÄMEN , inis, n. medicima, medicamento , oxpuxxov , medicamentum , medicina , remedium . Cic. in Pifom. c. 6. Meminifti ne, excufatione te uti valetudinis, quod diceres, violentis te quibufdam medicaminibus folere curari ? Pallad. im Februar. tir. 28. Theriacæ ` medicamen addere. Tacit. 12. Annal. c. 51. Obligant vulnus, agreftia medicamina adhibent. & lib. 4. c. 37. Ulcerofa facies, ac plerumque medicaminibus interftin&ta . Ovid. 2. de ar. aman. v. 491. Illa Machaonios fuperant medicamina fuccos. Id. 1 5. Metam. v. 533. valido medicamine reddita vita. Juvenal. im fi. fat. 6. Pontica ter vi&i medicamina regis. antidoti, prefervativi. *] Item venenurh, veleno. V. Medicamentum. Tacit. 12. Amn. c. 67. Infufum dele&tabili cibo boletorum venenum , nec vim medicaminis ftatim intelle&tam . & lib. 14. c. 5 1. Illitum palatum noxio medicamime . Flor. in f. l. 2. Medicaminibus impuris Romana arma violare. h. e. fontes venenis inficiendo . Juvenal. fat. 6. v. 594. tantum medicamina poffunt . h. e. abigendo partui data. “T Item veneficium, malia , jlregberia . Val. Flacc. l. 8. v. 17. de Medea. Condita letiferis prodit medicamina ciftis . Ovid. 7. Metam. v. 2 1 1. Dux gregis inter oves agnus medicamine fiet. “| Item fuccus colorem inducens, timtura, colore. Plin. l. 9. c. 38. de purpura. Ad quingentenas medicaminis libras æquari . Petron. im Satyr. c. 1 o2. a med. Infe&ta medicamine facies . Lucan. l. 3. v. 238. tingentes croceo medicamine crinem . “J Item fucus, belletto. Hinc Ovidii carmen de medicamine faciei, de quo Id. de ar. am. h. 3. v. 2o5. Eft mihi, quo dixi veftrae medicamina formæ , Parvus , fed cura grande libellus opus. Petron. in Sat. c. 126. Facies medicamine attrita. Adde Juvenal. fat. 6. v. 471. “I Univerfim fic dicitur quidquid adhibitum , maturam ejus , cui adhibitum eft, mutat, ut Cajus Dig. lib. so. tit. 16. leg. 236. docet . Hinc de coagulo Colum. l. 7. c. 8, Optimus cafeus eft, qui exiguum medicaminis habet . . Id. lib. 12. c. zo. Vitiofo medicamine fru&us , qui perceptus eft, vitiatur. h. e. conditura : cattiva concia . Sic Plin. l. 14. c. 2o. Vina medicamine inftaurare. Id. l. 7. c. 14. fimum vocat medicamen feminum. MEDICAMENTARIUS, a, um, ad medicamenta pertinens.* Medicæ

R. c. 42. ubi etiam ejus ferendæ, excolendæque rationem tradunt. •

[ocr errors]
« НазадПродовжити »