Зображення сторінки
PDF
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[graphic]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

IMATÄRIS. V. Materis. IMATAXA. V. Metaxa. iMATELLA, æ, f. orinale, &w*<, apud Nom. c. 15. n. 2. eft vas aquafium: aliis eft vas, in quod urinam reddimus: diminutivum a ma,„, . Re vera utrumque effe poteft. Plaut. in fragm. apud Non. ibid. Ne tu poftules matellam unam tibi aquæ infundi in caput. Varro ;}ia. Divitum apothecas Chias ad communem revocat matellam. Id. - ;#id. Le&o ftrato matellam , ceteras res hujus , ubique præ fe portant. Martia!. 1. 12. epigr. 32. v. 13. Matella curto rupta latere nejebat . Id. l. 6. epigr. 893 Cum peteret feram media jam no£te matellam Arguto madidus pollice Panaretus. arguto pollice , h. e. digitis crepantibus qui mos erat domini feryum matellam Pofcentis , út Id. oßendit etiàm l. 3. epigr. 82. & lib. 14. epigr. 119. ° Inter vafa olearia & aquaria matellam enumerat etiam Cato R. R. c. 1 o. «J* 1 I. •I MárelJam cuipiam praebere viliffimum omnium minifterium eft. Hinc Martial. l. 1o. epigr. 1 1. Nil aliud loqucris , quam 'Thefea, Pirithoumque , Teque putas Pyladi, Calliodore , parem . Difpereám , fi tu Pyladi præftare matellam Dignus es , . aut porcos pafçere Pirithoi. * Mus in matella proverbium in fatagentem , jollicitum, anxium , & fruftra conantem : quia mus in matellam fi incidit, difcurrit quidem anxie, fed exitum non inyenit. Petron. in fragm. Tragur. c. 58. Burm. Curris , ftupes, fatagis, tanquam mus in matella. - MATELLIO, onis, m. vafis aquarii genus : quo nomine vas appellabatur, ubi a matulae figura longius receffiffet , ut Yarro fcribit l. 4. / de L. L. c. 25. Varro apud Non. c. 1 3. m. 32. Poftularet trulleum , matellionem , pelvim . Ciccro in Parad. 5. c. 2. Si L. Mummius aliquem ißoruin videret matellionem Corinthium cupidiflime tra&tantem. Adde Caton. R. R. c. 1 o. ©" 1 i. MATEöLA, ae, f. Cato R. R. c. 46. ubi de feminario olearum faciendo agit , & ex eo Plinius c. 18. l. 7. Taleam demittito , deprinitoque pede : fi parum deprimere poteris, malleo, aut mateola adigifo. Mateolam diétam putat Turneb. l. 1 1. adverfar. c. 1 3. pro feriolam, & ligneum fuftem interpretatur : Harduin. ligneum bipalii manubrium . <| Mateola alio fenfu , V. Matteola . MATER, tris, f. madre , μχτη), parens, genitrix, quae quodvis animal partu edit. Cic. pro Cluent. c. 3. Saffia mater hujus Aviti: mater enim a me nominis caufa , tametfi in hunc hoftili odio & crudelitate eft, mater , inquam , appellabitur. Id. 3. de nat. Deor. c. 18. Hecate, quæ matre Atteria eft , forore Latonae . h. e. matrem habet Afteriam . Ovid. 3. Fafl. v. 799. matre fatus terra. Jd. Heroid. ep. 9. v. 48. matrem éffe de alique. h. e. ex conjugio alicujus parere. Sic Metam. 3. v. 27o. mater de Jove vult fieri . Id. l. I I. v. z 22. Matrem effe alicui . pro alicujus . & l. 9. v. 491. facere aliquam matrem. Cic. 2. Divin. c. 41. Jupiter la&tens caftiffime colitur a matribus. Vjrg. 7. Æn. v. 813. Illam omnis teétis , agrifque effufa juventus , Turbaque niratur matrum. & lib. I I. v. 477. ad templum fummafque ad Palladis arces Subvehitur magna matrum regi$a caterva. con gram corteggio di matrone. * Et gtiam honoris vocabulutn ( ut pater ) quo feniores feminas compellamitis. Plaut. de nmulierib. feminam facerdotem falutantibus , Rad. I. $. 5. Jubemus te falvere , mater. Sa. falvete puellæ. Sic Veßa mater apud Senec. in excerpt. controverf. l. 4, controv. 2. 0vid. 4. Fafl. v. 828. & Virg. 1. Georg. v. 4o8. & mater Matuta apud Fe/f. & Flora mater apud Lucret. 1. 3. v. 738. ' * Mater magna , & mater abfolute, eft Cybele, mater omniúm deorum . Cic. pro Sext. c. 26. Matris magnæ Peffinun+ius ille facerdos. Virg. 4. Georg. v. 64. Tinnitufque cie , & Matris quate cymbala circum . & lib. 9. En. v. 1o8. cum Turni injuria NMatrem Admonuit , ratibus facris depellere tædas. “II Terra etjam mater dicitur , quia cun&ta gignit. Liv. l. 8. c. 6. a med. Exercitum diis manibus , matrique Terræ deberi. Lucret. l. 2. v. 991. Humorum guttas mater cl., a terra recepit . Ovid. 2. Fa/f. v. 713. Erutus matri dedit ofcula terræ . V. Terra in fin. *J Mater florum apud Ovid. 5. Faß. eft Flora : amorum eft Venus , Id. Heroid. ep. 16. v. zo 1. & VaJer. Flacc. l. 7. v. 171. Sic mater cupidinum , apud Horat. l. 1. od. 19. “I Univerfim Matres dicuntur omnes deæ, quæ pepererunt, Cybele, Ceres, Hecate , Ifis, Vefta , Matuta : item Minervâ, & Diana honoris caufa . Hinc in multis veterib. Infcriptionib. vota foluta leguntur Matribus , apud Gruter. pag. 9. n. 7. 8. & 9. & apud Reinef. claff. I. n. 172. “T Sæpe dicitur de beftiis, Varr. 1. 2. R. R. c. 4. Binis menfibus porcos finunt cum matribus.. Virg. 9. Æm. v. 628. juvencum Candentem , pariterque caput cum matre ferentem. Id. 3. Gcorg. v. 398. excretos prohibent a matribus hædos . Juvenal. far. 1 1. v. 7o. Grandia præterea , tortoque ca!entia foeno Ova adfunt ipfis cum matribus . h. e. cum gallinis . Sic Martial. l. 3. epigr. 58. v. 39. Et dona matrum vimineo ferunt texto. *] In arboribus eft truncus , ex quo enafcuntur ramorum propagines. Virg. 2. Georg. v. 23. plantas tenero abfcindens de corpore matrum , Colum. l. 3. c. 17. Totum fiagellum , ficut eft matri áetra&um , &c. Plin. l. I 2. c. 5. Superiores rami in excelfum emicant filvofa maltitudine , vafto matris corpore. "I In rebus alijs eft caufa, origo, effeâtor alicujus rei . Cic. 1. de Legib. c. 22. Mater omnium bonarum artium fapientia eft. Id., 1. Acad. c. 1 o. extr. Immoderata intemperantia , omnium perturbationum mater. Horat. - J. 1. fat. 3. v. 98. utilitas jufti prope mater & aequi. Cic. z. de 0rat. c. 4o. a med. Avaritiam tollere fi vultis, matcr ejus.eft tollcn

da luxuries. Id. r. de Invent. c. 41. Omnibus in rebus : fiami}itudo eft fatietatis mater. Varr. 1. z. R. R. c. 3. Apes mellis matres .• Joculariter Plaut. Amph. 1. 1. 274. Hirneam ego , ut matre -fuerat natum, vini eduxi meri. %. e. fine admixtioiie äquae, ut ex vê* ,* uvaque prodiit. T De affe&u materno in liberos, Senec. tn Med. v. 928. `Ira difceffit loco: materque, tota conjuge expulfa , redit Sic Claudiam. de III. Conf. Honor. v. 157. Indue mente , Patr®'*** «I De partu, vel pariendi officio . Senec. in Herc. Oet. v. 382- Materque multum rapuit ex illo mihi . b. e. partus multum • detraxit de illa mea pulcritudine. •I Interdum diéitur de nutrice, ba//4 > mammana. Plaut. Mem. prol. v. 19. Ita forma fimili pueri , ut **?*~ ter fua non internoffe poffet , quæ mammam dabat ; neque adeo mater ipfa , quæ illos pepererat. Virg. 8. £n. v. 631. prócubuiffe lupam : geminos huic ubera circum Ludere pendentes pueros •

lambere matrem. Hinc Non. c. 5. n. 9. difcrimen affignat inter mitricem , & matrem , quod illa, quæ genuerit ; hæc etiam quae lac dederit, nuncupetur. * Eleganter dicitur de patria. Claudiar*- **• II. Conful. Stilicb. v. 175. de Roma . Protegis hanc clypeo matrem

[ocr errors][merged small][ocr errors]

MÀTERFAMILIAS , & Mater familias, item Materfamiliæ, & Ma

ter familiæ, f. hadre di famiglia , padrona di cafa, £t zo8s'ττ ο *** -- Et feparatim, & conjun&im fcripta legitur : vox autem familias antiqüus gentivus eft Græca pofitione , T ut Monetas pro Monetæ ad normam fecundæ fimplicium declinationis. Gell. l. 18. c. 6. ex idoneis vocum antiquaruni enarratoribus docet , matremfamilias appellatam effe eam folam , quæ in mariti manu mancipioque, aut in ejus_, in cujus maritus manu mancipioque effet : quoniam non in matrimonium tantum ( ut matrona ) fed in familiam quoque mariti ,• & in fui heredis locum veniffet . Cic. in Top. c. 3. Uxoris duæ formæ : una matrumfamilias, eæ funt , quæ in manum convenerunt : altera earum, quæ tantummodo uxores habentur. V. Coemptio. T Materfamilias intelligitur non tantum nupta , fed etiam vidua , ut diferte docet Papiniam. Digeff. lib. 48. tit. 5. leg. I o. quamvis Feßus, id neget , cujus haec funt verba : Materfamiliae non ante dicebatur , quam vir ejus paterfamiliæ di&tus effet : nec poffuut hoc nomine plures in una familia , præter unam appellari : fed nec vidua hoc nomine, nec quæ fine filiis eft , appellari poteft. Hæc Feffus , qui intelligendus eft ad antiquorum loquendi morem refpexiffe , ut dicamus etiam a Papiniano vere fcribi , quod paulatim etiam viduæ matresfamilias appellari cœperint. Sane Cic. pro Cæl. c. 1 3. Clodiam , quæ vidua erat. matremfamilias vocat. Idem dicendum eft de ea , quæ fine liberis fit . Nam JCti aliter fentiunt . Ulpiam. lib. 1. tit. 6. leg. 4. Patres familiarum funt , qui fuae poteftatis funt, five puberes , five impuberes : fìmili modo & matres familiarum . Id. /jb. ult. tit. p.enult. leg. 46. Matremfamilias accipere debemus eam , quae non inhonefte vixit . Matrem enim familias a ceteris feminis nores difcernunt . proinde nihil intererit , nupta fit , an vidua ; i rgemua. fit , an libertima : nam neque nuptiæ , neque natales faciunt matres familiarum , fed boni mores . Haec Ulpian. Sic Tertullian. de vfrgin. vcland. c. 11. Materfamiliæ vocatur, licet virgo ; & paterfamiliæ , licet inveftis. “I De quacumque uxore , domna maritata , ••*og/ie , etiam optimi fcriptores, ante JCtos, ufurparunt. Cic. 3. Verr. c. 24. Quam multis matribus familias vim attuliffe exiftimatis ? Liv. 7. 34. c. 7. Cum tibi viro liceat purpura in veile ftragula uti , matremfamilias tuam purpureum amiculum habere non fines ? /1/. leg. matrem familiae. Id. 1. 39. c. 33. Hunc jufta matrefamilias, illum pellice ortum efie. Al. leg. matre familiæ : 4rneb. tranfpofuit lib. 4. pag. 1 52. & familias matrum dixit. * Tota hac de re accura £e ' Manut. in commentar. ai l. 5. Fam. ep. 1o. MATERÍA, æ, & Materies, ei , f. materia , άλη, id , ex quo fit a_ liud, ut materia libri charta eft , & atramentum : domus [lapides ligna , calx , &c. Volunt effe a mater, ut a luxu luxuria, luxuries : 0vid. Metam. 2. v. 4. Argenti bifores radiabant lumine valvæ : Ma_ teriam fuperabat opus. Vitruv. l. 2. c. 8. extr. De parietibus, & ap— paratione generatim materiæ eorum expofui . Lucret. !. 1. v. 1 ©', . Quaeque fua de materia grandefcere , alique. & verf. 249. Haud i?...;_ tur redit ad mihilum res ulla , fed omnes Difcidio redeunt in côpora materiai. 22x«îz §• pro materie : & apud Lucre:. frequens eft . Lucam. l. z. v. 8. Materia rudis. h. e. chaos & maffa prima, ut trA Flacc. 1. 1. v. 83o. loquitur. Cic. 3. de natur. Deor. c. p.enult. MEC teria rerum , ex qua , & in qua funt omnia. Adde lib. 1. Acad. .. 6. & 7. ubi de Peripateticorum materia agit. * Ut Græcis άλ. filvam , fic materies Latinis lignum fignificat, legno. Colum. l. <;. -. 1 1. Refe&a arbor inter librum & màteriam femina admittit I <,mox . Cuneum inter corticem & materiem demittito. Plin. l. 1 «. . 28. Tarde fenefcunt, quorum crifpa materies, ut acer, palma , popúlus. Colum. de arborib. c. 1. Duo funt genera furculorum : quoruiim 'aj terum fua fponte gignitur, alterum cura mortalium procedit. illud mA teriæ eft magis aptum : hoc idoneum fru&ibus. 4. e. da legna, vel A. ; comburendum, vel ad ædificandum. loquitur enim de arboribus un;l verfim. ^I Speciatim lignei rami , qui ex arboribus enafcuntur. c.,_ lum. l. 4. c. 24. a tned. Ipfius autem materiæ, quam fubmittemus , lon_ gitudini modum difficile eft imponere. & ibid. poff init. Modus rn ,_ teriarum is erit , quem di&abit humi atque ipfius ftirpis lætitia. I3 l. 3. c. ult. a med. Multum intereft , plures ne, an pauciores materiaS| pro

[graphic][graphic][graphic]

pro natura cujufque ftirpis vinitor fubmittat . Id. 1. 4. c. 21. Vitis in imateriam , frondemque effunditur . . * Speciatim iterum genus palmitis, quod de novello nafcitur , & in tenero alligatum dependet , materiam vocamus , inquit Id. l. 5. c. 6. ad fin. 47 Item ipfe truncus, unde farmenta prodeunt. Cic. z. de Orat. c. 21. Facilius , ficut in vitibus, revocantur ea, quæ fe nimium profuderunt, quam, fi nihil valet materies, nova farmenta cultura excitantur. *I Præcipue vero ligna, quæ ad fabricandum “utilia funt, hoc nomine figiiificantur, üt tigna, afferes , tabulæ , &c. legnarne , Cic. Verr. 7. 3. 18. extrem. Dixit Hegius navem tibi operis publicis Mamertinorum effe ædificatam. Reliqua eft materies. hanc Rheginis publice , quod Mamertini materiem non habent, imperavifti. (Adde Virg. 1 1. ÀÉn. v. 328. ) Id. pro Mil. c. 27. Repente lintribus in eam infulam materiami, calcem, cæmenta, atque arma convexit . Cato R. R. c. 17. Materies pro ridica , ubi folftitium fuerit ad brumam , femper témpeftiva eft . Colum. l, 1 1. c. 2. Omnis materia fic caefa judicatur cariè non infeftari . Adde Caef. l. 4. B. Gall. c. 17. & 18. ubi de pontis : & cap. 3 1. ubi de navium : & lib. 5. c. 39. ubi de munitionum & valli Conftru&ione agit, & alibi fæpe. Hinc illud difcrimen inter lignum , & materiam apud Ulpian. Dig. lib. 32. leg. 53. ubi docet, materiam effe, quæ ad ædificandum , fulciendumque necefîària eft : lignum quidquid comburendi caufa paratum eft. Plin. 1. 1 6. c. 4o. ante med. Cornus non poteft videri materies propter exilitatem , fed lignum . . *| Aceipitur etiam pro genere , feu ftirpe , vazza . Colum. l. 6. c. 27. Summam fedulitatem defiderat equinum genus. $£T generofa materies, quæ circo facrifque certaminibus έquos præbet : eft malaris , quæ pretio fetus fui comparatur genero{6: eft vulgaris , quæ mediocres feminas marefque progenerat . Id. 1. 7. c. 3. Ta med. de ovib. Quod ex vetere materia nafcitur , pleruiiique congeneratum parentis fenium refert. 4T Translate eft argufiuentum fermonis , orationis , libri , feu res , de qua agitur , Joggetto, materia. Cic. 2. de Orat. c. 59. Eft etiam deformitatis , & çórporis vitiorum fatis bella materies ad jocandum . Id. Q. Fr. l. 1. ep. z. c. 1. extr. Sic habeto, materiam omnem fermonum -eorum , qui de te detrahere velint, Statium dediffe. Id. z. ad Attic. ep. 12. Quod me, ut fcribam aliquid, hortaris, crefcit mihi quidem materies, ut dicis, fed , &c. Id. z. Q. Fr. ep. I. Lupus egit caufam agri Campani : materiam rei non ignoras. Horat. de ar. Poet. v. 38. $umite materiam veftris, qui fcribitis, æquam Viribus. 0vid. l. 1. Amor. el. 3. v. 19. Te mihi materiem felicem in carmina præbe . Pbaedr. in prol. l. 1. REfopus au&or quam materiam repperit , Hanc ego polivi verfibus fenariis. Gell. l. 17. c. 12. Infames materiæ, fivé quis mavult dicere inopinabiles, quas Græci ἐδέας υτο$$ r«; appellänt. * Item occafio, caufa , facultas. Ovid. 2. Trift. v. 32. iMateriam veniæ fors tibi noftra dedit. Salluft., in Catil. c. 1o. Primo pecuniæ, dein imperii cupido crevit: ea quafi materies omnium malorum fuere. Cic. pro Dom. c. 5. Materiem fubtrahere furori . & paulo poft . Ne in hanc tantam materiam feditionis ifta funefta fax adhaerefceret ( ubi ad ligni materiam aperte refpicit. ) Id. Phil. 1 1. c. 9. invidiæ dare. Id. 2. de Orat. c. 74. Ut opes & copiæ non fuperbiæ videantur ac libidini, fed bonitati ac moderationi facultatem & materiam dediffe . Juffin. l. 3o. c. 1. Materiam quietis avide arripere . Id. 1. 3. c. 2. extr. Materia fcelerum . Id. l. 1 1. c. 5. feditionis. Lucan. 1. 8. v. 76. laudis. Plim. in Paneg. c. 38. be

[ocr errors]

49. quærere amori . Tacit. 12. 4nn. c. . 22. . fceleri detrahere . <j Trànsfertur etiam ad animum, ejufque vim, indolem , ingeniumque fignificat, natura , fpirito, indole. Cic. 5. Verr. c. 68. a med. Fac, fuiße in ifto C. Lælii , M. Catonis materiem atque indolem . Liv. l. 1. c. 39. Materiem ingentis publice privatimque decoris Qmni indulgentia noftra nutriamus. & cap. 46. Angebatur ferox Tullia, nihil materiæ in viro neque ad cupiditatem , neque ad audaciaim effe. Ovid. Heroid. ep. 4. v. 85. Tu modo duritiem filvis depone jugofis. Non fum màteria digna perire tua . %. e. ingenio tuo àverfo ab amore , & ad venandum omnino converfo. MATERIÄLIS, le, materiale, $at wός, άτυ^ος , qui eft e materia. Macrob. l. 1. in fomn. Scip. c. 12. circa med. Priufquam materialis influxio in corpus venientes animas ebriaret. MATERIALITER , adverb. materialmente , ύλικάς, fecundum materiam. Sidon. l. 8. ep. 1 1. poft carmen . In pe&tore viri iracundia materialiter regnans. MATERIARIUS, a, um , da legna me , ad materiam pertinens, qua lignum fignificat ad fabricandum utile. Plin. l. 7. c. 36. ante, med. FàbricamTmateriariam invenit Dædalus , & in ea ferram , afciam , perpendiculum , terebram. l' arte del falegname , j^*;»/zr , èpvotvgtwww. 4I Materiarius faber , & abfolute materiarius , qui materiariam fabricam exercet, falegname , £v^εργάς , άρνοτάμος . Infcript. apud Gruter. pag. 642. m. 6. Fulvius L. F. Quintianus , faber materiarius, pius in fuos , vixit ann. XLVI. &c. •I Item qui materiem iri filva cædit ad ædificia . Plaut. Mil. 3. 3. 45. Si non nos materiarius moratur, quod opus eft qui det , cito erit parata navis. 4I E(t etiam, qui materes facit. Sic enim legit Voff. in Etymol. in voce Materis, illud Ammiani l. 21. c. 13. ad fin. ( al. c. 28.) Imperator Arbetionem iter fuum præire cum lanceariis, & materiariis, & catervis expeditorum præcepit. Similem locum habet lib. 31. c. 1 3. ( al. 37. ) fed utrobique al. leg. mattiarius , qui di&ti videntur aTquódam TteliTgenere, quòd mattium appellabatur, quo armati erant . Sane apüd Animian. non de fabris , fed de militibus fermo eft . Porro mattium, & mattiarius peregrinae voces funt. Zofimus l. 3. Graece ματταρχως habet , ut adnotavit Valef. ad citat. priorem loc. Ammiani. 4I7 Hæretici Materiarii a Tertull. dicuntur adverf. Herniog. c. 25. qui materiam ab æterno fuiffe credebant.

Toni. III.

MATERIATfO, onis, f. legname d' una fabbrica, materies lignaria in ædificiis, ut trabes , tabulæ, contignationes, &c. Vitruv. l. 4. c. 3. In ædificiis collocatur materiatio , variis vocabulis nominata. Profequitur deinde Vitruv. nominando trabes, tigna, axes, tranftra , capreolos , canterios , &c. quæ omnia materiationis vocabulo contimentur. - 3 . MATERIATÜRA, æ, f. materiaria ars, quæ circa materiationem verfatur Vitruv. 1. 4. c. 2. E quibus rebus , & a materiatura fabrili, in lapideis aedificationibus artifices difpofitiones eorum fcalpturis funt 1m1tat1 . •

MATERIÄTUS, a, um , materia præfertim lignaria , feu materiatio

ne conftruétus. Cic. 3. Offic. c. 13. HEdes peftilentes, male materiatæ, ruinofae. Sunt qui leg. malæ materiæ. MATERÎNUS, a, um , adje&. Materina terra apud Caton. R. R. c. ' 34. exponitur a Turneb. l. 2 1. c. 25. dura , folida , & prope lignea. Monet Idem ab aliquibus legi , macerima , h. e. macra . Alii materimam intelligunt, ubi materia fit, & rudus ædificiorum. Plin. l. 18. c. 17. ad fin. fententiam Catonis aliis verbis exprimens , In folo , inquit, rubricofo , vel pullo , vel arenofo , fi non fit aquofum , lupinum feri . Catonis verba funt : Ager rubricofus , & terra pulla , materina, rude&ta, arenofa, item quæ aquofa non erit, ibi lupinum bonum fiet . Plin. itaque materinam terram , vel eandem effe cum rudeáta, & arenofa , aut faltem fimilem putavit: vel ne ipfe quidem intellexit , ideoque diffimulavit , ac præteriit. MATERIO, as , [a. 1. Vitruv. fub fin. l. 5. Eaque ædificia minime funt materianda propter incendia . h. e. ex materia, feu ligno exftruenda. MATERIöLA , ae , f. diminut. a materia. Tertull. de Baptifm. c. 17. Supereft ad concludendam materiolam , de obfervatione quoque dandi & accipiendi baptifmum commonefacere. MATERIOR, aris, dep. 1. far legna, jxortu#» , materiam cædo ad conficiendum vallum . Caef. /. 7. B. Gall. c. 73. Erat eo tempore & materiari, & frumentari , & tantas munitiones fieri neceffe. *T Item materiatione conftruo. Vitruv. l. 5. fub fin. Ea ædificia minime funt materianda, propter incendium . MATÉRIS, vel Mataris, is , vel Matara, æ, f. picca , wxtse;;, Celticum lanceæ genus. Vox eft Gallica . Cef. l. 1, B. Gall. c. 26. Nonmulli inter T carros rotafque mataras , ac tragulas fubjiciebant , noftrofque vulnerabant. Turneb. legit materes. Alii mazaras. Liv. l. 7. c. 24. Humero materi traje&to . Au&. ad Herenn. l. 4. c. 32. Materis tranfalpina . Sifemm. apud Nom. c. 18. n. 26. Galli materibus, Suevi lanceis configunt. MATERNUS , a , um , materno , μ*te/wà;, qui matris eft. Cic. pro Cluent. c. 5. Quo enim eft ipfum nomen amantius , indulgentiufque maternum , &c. Terent. Heaut. 4. 1. 24. Maternus animus. Nemefian. in Cyneg. v. 19. Materni menfes . h. e. quibus portatur fetus in utero . Virg. 1. Georg. v. 28. Cæfar cingens materna tempora myrto. h. e. Veneris , quæ Eneae mater fuit, ex quo Cæfarum genus . Id. 12. Æn. v. 107. Eneas maternis fævus in armis . %. e. quæ illi Venus mater ab Vulcamo impetraverat . & lib. 6. v. 193. maternas agnofcit aves . b. e. columbas , quæ Veneris currum trahunt. & lib. 4. v. 258. Materno veniens a5 avo Cyllenia proles . h. e. ab Atlante, qui pater fuit Majae , quæ Mercurii mater . &' verf. 144. Delum maternam invifit Apollo . %. e. ubi eum mater Latona peperit . Ovid. 4. Faß. v. 1 3 1. de Venere. Vere monet curvas materna per æquora puppes Ire. h. e. ex quibus ipfa nata eft . Horat. l. 1. ep. 15. v. 26. rebus maternis atque paternis fortiter abfumptis. la dote , e 'l patrimonio. 0vid. 3. ex Pont. ep. 2. v. 1 o5. Quos ( mores ) Volefus patrii cognofcat nominis au&tor : Et Numa maternus non neget effe fuos . h. e. unde genus ducis ex parte matris . Adde lib. 4. ep. ult. v. 43. Sic Virg. 1 1. Æn. v. 34o. genus huic materna fuperbum Nobilitas dabat . Valer. Flacc. l. 6. v. 564. inaterna velatus arundine Peucron . h. e. Mæotidis paludis , cujus filius erat. “T Maternae Idus dicuntur a Martial. l. 7. epigr. 73. ubi Mercurium alloquitur, Idus Majae, quia ejus dies natalis erant : uade Jib. 12. epigr. 68. Majae Mercurium creaftis Idus. 'J De beftiis & avibus, Plin. l. 1 o. c. 33. extr. Perdix pavore libera , ac materna vacans cura. Colum. l. 7. c. 3. a med. Ut agnus condifcat inaternum trahere alimentum. Adde cap. z. ad fin. MATERTÉRA, æ, f. forella di mia madre, <ia , ττ$ς , $€z , w^tyovg anym, t», matris meæ foror , fic di&ta , inquit Feftus, quafi mater altera : vel potius a mater fimpliciter , ut tera mera fit vocis produ&io. Paul. Dig. lib. 38. tit. 1o. leg. io. “J Tertio gradu. Amita : ea eft patris foror. Matertera: ea eft matris foror. Cic. lib. 1. de Divin. c. 46. Puellam defatigatam petiiffe a matertera , ut &c. Ovid. 3. Metam. v. 312. Furtim illum primis . Ino matertera cunis Educat. “I Matertera magna eft aviæ meæ foror, forella di mia nonna . Paul. ibid. “T Quarto gradu , & Cajus ibid. leg. I. Hinc Feftus : Matertera patris & matris , mihi magna matertera e(t . * Matertera major eft foror proaviæ meæ , forella di mia hifmonna : & dicitur etiam promatertera , ut docent Paul. ibid. *] Quinto gradu , & Cajus loc. cit. “I Matertera maxima eft abaviæ meæ foror. Paul. ibid. *] Sexto gradu . MATHEMATICUS, a, um, matematico , vx%^wz7*3$ } ad mathefim pertinens. Vitruv. 1. 1. c. 1, circa med. Muficem fciat , oportet, uti çanonicam rationem & mathematicam notam habeat . Plin. l. 29. c. 1. ante med. Ad fiderum motus ex ephemeride mathematica cibos dare. & lib. 3o. c. 1. Mathematicæ artes . Macrob. l. 2. in Somm. Scip. c. 2. Corpora mathematicæ cogitationi tantum fubjicienda, non fenfui . 4I ' Mathematicae difciplinae funt Geometria , Arithmetica, & quæ inde proficifcuntur, Aftronomia, Mufica , Geographia, Opti

[ocr errors]
[ocr errors]

per certam demonftrationem percipiuntur : unde vere difeere dicuntur , qui illis dant operam . Veteres enim Graeci haec μ23?wxtw appelläbänt , ut Gell. i. 1. c. 9. docet. Mathematicu* abfolute , qui èas difcipiinas profitetur. Cic. 1. de Orat. c. 3. Quis ignorat , ii qui mathematici vocantur , . quanta in obfcuritáte rerum , & quam recondita in arte , & multiplici fubtilique verfentur? Id. 4. Acad. •. 36. a med. Illa initia Mathematicorum, quibus non conceffis, digitüm progredi non poftunt. Senec. ep. 88. a med. Magnum effe foiem , philofophus probabit : quantus fit , mathematicus , qui ufu quodami & exercitatione procedit : fed ut procedat , impetranda illi quaedam principia funt. “T Vulgo, ut ait Gell. loc. cit. mathematici dicuntur , quos gentilitio vocabulo Chaldæos dicere oportet , fcilicet qui ex ratiocinationibus aftrorum , ut Vitruv. loquitur l. 9. c. 7. a nied. antefa&a & futura explicare, & prævidere fe arbitran

tur : & præcipue quae eventura fint homini , ex pofitione ftellarum.

in natali horâ, praedicere profitentur, aßrologi giudiziarj . V. Chaldeus. Tacit. 1. Hiß. c. zz. Mathematici, genus hominum potentibus infidum, fperantibus fallax, quod in civitate noftra & vetabitur femper, & retinebitur. Juvenal. fat. 14. v. 248. Nota mathematicis genefis tua : fed grave, tardas Exfpe£tare colos. Tertull. im 4polog. c. 43. Arioli, harufpices , mathematici. “T Mathematica , ae, abfolute, la matematica, wz$*wz-nw*, fubaudi ars , mathefis. Semec. ep. 88. a med. Philofophia nihil ab alio petit , totum opus a folo excitat : mathematica, ut ita dicam , fuperficiaria eft, in alieno ædificat, aliena accipit principia, quorum beneficio ad ulteriora perveniat. •I Item ars prædicendi futura ex aftris, affrologia giuájziaria. Suetom. in Tiber. c. 69. Circa deos ac religiones negligenÉ* quippe addi&tus mathematicæ, perfuafionifque plenus, cunéta ato ag1 . \ MÄÈÉÉÉ, is, f. μ49wm;, h. e. difcendi a&tus, perceptio, cognitio: a μ«*$&** , difco. Præcipue hoc nomine venit mathematica fcientia, la matematica , ut di&tum eft in voce praeced. Speciatim vero ea, quae ex aftris futura praedicit, aftrologia giudiziaria : quam fruftra ab errore & vanitate Jul. Firmic. l. 1. vindicare conatur . Spartian. in Adriam. c. 16. Mathefim fic fcire fibi vifus eft, ut fero cal. Januariis fcripferit , quid ei toto anno poffet evenire . Id. in AEl. Vero , cap. 3. extr. Fuiffe Adrianum peritum mathefeos , &c. “I Secundam corripuit, non imitandus, Prudent. l. 2. adverf. Symmacb. v. 893. Involvit mathefi , magicas impellit in artes. NMATIÄNUS, a, um. Matiana mala apud Sueton. in Domit. c. 2 1. & Colum. l. 5. c. 1 o. ad fin. & lib. iz. c. 47. di&a funt a quodam 'Matio, ut Plin. l. 1 5. c. 14. docet : & laudantur etiam a Macrob. 1. z. Saturn. c. 15. ubi al. leg. Mattiana , & Mztttz*2 dicuntur ab Athem. l. 3. Porro ifte videtur effe C. Matius, vir equeftris ordinis , Augufti amicus, quem primum tonfilia nemora inveniffe, Plin. l. 12. c. z. narrat. Imo is idem , qui a Colum. inter Scriptores rei culimariæ laudatur l. 12. c. 4. quique fcripfiffe dicitur , ibid. cap. 44. tres libros, quos infcripfit nominibus coci , & cetarii , & falgamarii, cum illi propofitum fuiffet urbanas menfas , & lauta convivia inftruere. *J Matianum minutal, in quo Matiama mala cum aliis condimentis funt , memorat Apic. l. 4. c. 3. MATINUS, i , m. mons Apuliæ, in Lucaniae confinio , qui buxetis abundat . Lucam. l. 9. v. 185. & calidi lucent buxeta Matini . NMATINUS, a, um , adje&t. ad Matinum montem pertinens. Horat. Jib. 4. od. z. verf. 27. Ego apis Matinæ more , &c. Id. lib. 1. od. 28. verf. 3. Matinum litus . Id. epod. 16. verf. 28. Matina cacumina . MATRALIA, um, m. v»totw*, matris Matutae fefta, tertio Idus Junii a matronis celebrari folita . Fe/?. Ovid. 6. Faft. v. 475. Ite bonae matres, veßrum Matralia feftum, &c. Varr. l. 4. de L. L. cap. 22. Teftuatium , quod in teftu caldo coquebatur: ut etiam nunc. Matralibus id faciunt matronae. ( V. 0vid. 6. Faß. v. 533. ) Adde vetus Calendar. apud Gruter. pag. 1 33. ubi ponitur hoc feftum tert. Id. Jun. ut di&um eft . MATRESCO , is , n. 3. madreggiare , μ»τράζω , eft matri fimilem fieri. Pacuv. apud Non. c. 2. m. 526. Utinam nunc matrefcam ingenio , ut meum patrem ulcifci queam. MATRICÄLIS, le , adje&t. ad matricem pertinens, ut Matricalis herba , Apul. de berb. c. 65. Matricalis vena , Veget. lib. I. cap. 1 o. rei Veterim. MATRICI. V. Martici. MATRICIDA , com. matricida, v*t;owr#yoc, qui matrem occidit. Cic. ad Q. Fr. /. 1. ep. 2. c. 2. Quem fcribis certiffimum matricidam . *] Per tmefim Aufon. in Caefarib. epigr. ult. Matrjque cida Nero proprii vim pertulit enfis. Al. tamen legunt Matricida Nero, ut fecundam neceffitate produxerit, ut in parricida fecit in tetraff. de Caefarib. m. 2 1. Sic Sidon. carm. 5. v. 29o. Matricida pius : fed ne fpreviffe dolorem. MATRICIDIUM, ii, m. matricidio, matris occifio. Cic. 1. de Invent. c. 13. Oreftes fi- accufetur matricidii. MATRICÜLA, ae , f. matricola, indice, mota , catalogo , album, feu charta , in qua certorum hominum nomina defcripta funt , ut militum , n9tariorum , advocatorum, agentium in rebus , &c. Eft autem diminutivum a matrix , quae idem quandoque fignificat , quod ea , velut matrice, continentur milites. Veget. l. 1. de re mil. cap. 26. Producendi tirones funt femper ad campum , & fecundum matriculæ ordinem in aciem dirigendi . Adde lib. '2. c. z. & 5. & Imp. Leon. lib. 1 2. Cod. tit. zo. leg. 3. & alibi. MATRIMONIÀLIS , le , matrimoniale, y«w¥xtoc, ad matrimonium pertinens. Jul. Firmic. l. 7. c. 17. Matrimoniales tabulae. In lemmate declam. 342. Quintiliam. (feu quicumque alius auéìor ) Mifit ille matrimoniali habitu ancillam . Al. leg. matronali.

[ocr errors]
[ocr errors]

Qua

[graphic]
« НазадПродовжити »