Зображення сторінки
PDF

I, 5o UsURARIUS

usuræ crescunt, idem ac anatocismus, vel removatum in singulos annos fenus, interesse dell' interesse. Has vero usuras vetuit Imp. Justinian. Cod. 4. 33. 28., et ante eum alii principes, ut constat ex Modestino Dig. 42. 1. 27. M 9. Apud Romanos usurae non semel quotannis, sed duodecies, h. é. singulis mensibus solvebantur. IEt Å quidem erat dies perscribefidæ usuræ, idus exigendæ. V. CALENDARIUM §. 2. et IDUS §. 4. ÜSÜRÂRIUS, a, um, adject. di üso, dicitur de re, cujus usum habemus, usuarius. Plaut. Amph. 1. a. 35. Amphitrüo sùbditivus exit foras cum Alcumena uxore usuraria. Id. Cürc. a. 3. v. 12. Cupio aliquem emere puerum, qui usurarius nunc mihi quæratur. usus est pecunia. •I 2. Item ad usuram pecuniæ pertinéns, fenebris. Ulp. Dig. 16. 2. 1 1. Cum alter alteri pecuniâm sine usuris, alter usurariam debet, etc. Id. ibid. 3. 5. 5. eitr. et Tryphonin. ibid. 37. eaetr. Usurarium debitum. Papinian. ibid. 2 1. 1. j. Debitor usurarius. Plaut. Truc. 1. 1. 53. Tabulæ, ubi aera perscribuntur usuraria. Front. 1. ad Amic. (edente iterum A. Maio) ep. 17. Varianis alumnis masculis feminisque sestertium deciens singulis reliquit usurarium proprius, quam Ę; nam quinquagena annua ab Augusta singulis dari jussit. h. e. deciens centena millia sestertiùm, ex quorum usuris quincumcibus quinquagena millia annua sestertiùm, il capitale di 1,ooo,ooo., che al 5. per 1 oo. 5o,ooo. sesterzu a n n uu. * ÜSÜRECEPTIO, onis, f. 3. actus recipiendi ea, quæ prius possidebantur. Cajus 2. Instit. (edente iterum Goeschenio) §. 5g. Adhuc etiam ex aliis causis sciens quisque rem alicnam usucapit. Nam qui rem alicui fiduciæ causa mancipio dederit, vel in jure cesserit, si eandem ipse possederit, potest usucapere, anno scilicet, etsi soli sit. quæ species usucapionis dicitur usureceptio, quia id, quod aliuando habuimus, recipimus per usucapionem. V. vocem seqü. * ÜSURÉCiPIO, is, epi, a. 3. recipio ex usui id, quod anteà possederam. V. vocem præced. Cajus 2. Instit. (edente iterum Goeschenio) §. 61. Item si rem obligatam sibi popiilus vendiderit, eamque dominus possederit, concessa est usuréceptio: sed hoc casu prædium biennio usurecipitur;-et hoc est, quod vulgo dicitur, ex prædiatura possessionem usurecipi. V. PRÆDIATURA. ÜSURPABILIS, e, adject. cujus usus aliquis esse potest. Tertull. 2. advers. Marcion. 6. a med. Si (homo) caperet hoc jure, ut bonum quoque non voluntate obiret, sed necessitate, usúrpabilis etiam malo futurus esset ex infirmitate servitii, proinde et malo, sicut bono, famulus. h. e. obnoxius malo. ÜSURPATIO, onis, f. 3. l' usare, uso, ίδιοτοίησι;, actus usurpandi, frequens usus, tractatio, commemoratio. Cic. Brut. 7 1. a 7med. Consolari se cum conscientia optimæ mentis, tum etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Id. 7. Verr. 64. eaetr. Ne moram uidem mortis mentione atque usurpatione civitatis assequi potuit. j} a. Agr. 12. Decemviri neque veris comitiis, neque illis ad speciem, atque ad usurpationem vetustatis per XXX. lictores auspiciorum causa adumbratis, constituti. Liv. 27. 1 9. Abstinere usurpatione vocis alicujus. astenersi dall'usar Å. parola. et Plin. 33. a. 7. Divisus hic quoque ordo (judicüm) superba usurpatione nominum, cum alius se nongentum, alius selectum, alius tribunum appellaret. Liv. 41. 23. Hæc usurpatio itineris insoliti quo spectare videtur? questo imprendimento di viaggio. • 2. Apud JCtos usurpatio est usucapionis interruptio, ut ait Paul. Dig. 41. 3. 2., quia ad usucapionem requiritur continuatio temporis, quae si, alio interim aliquandiu usurpante, seu utente, interrumpatur, usucapio cessat. •I 3. Est etiam malus usus cujuspiam rei. Imppp. /alens, Valent. et Gratian. Cod. 1. 6. 1. Qui sanctitatem baptismatis illicita usurpatione geminaverit. Impp. Arcad. et Honor. ibid. 4. 6. Per vim et usurpationem vindicare ac tenere aliquid. • 4. Pro ossessione. /al. Maae. 4. 4. n. 1. Dominium rerum collabi solet: É mentis usurpatio nullum tristioris fortunæ recipit incursum .. ÜSURPâTiVÉ, adverb. usurpando. Serv. ad illud 1. G. 2 1 o. serite hordea campis: Hordea usurpative ait : et sciendum tamen in bis tres tantum casus usurpari, hæc hordea, vina, mella. Adde eund. ad 7. Æn. 28g. ÜSURPÄTiVUS, â , um , adject. Macrob. de differ. et societ. Graec. et Lat. verb. p. 2764. Putsch. Verborum forma, vel species, meditativa, inchoativa, frequentativa, et usurpativa. et p. 2 765. Hanc quidam gerundi modi, vel participalem vocant, quia verba ejus pæne omnia similia participiis sunt , et sola significatione distantia. nam vado salutatum , hoc est dicere vado salutare, aut ut salutem, etc. Dioned. 1. p. 580. Putsch. Usurpativa species est hiijusmodi, cum dicimus legendo proficit, id est dum legit : legendi causa venit, id est ut legat, etc. Dicta est, quod usu exerceri, quod fue hoc pacto eloqui demonstrat. Haec Diomed. ÜSURPATOà, oris, m. 3. usurpatore, qui usurpat. In malam

USURP O

partem de eo accipitur, qui nullo jure aliqua re utitu;. 4mniag26. 7. a med. Usurpator indebitæ potestatis. Symmach. 1. orat. in Faléntin. (edente iterum A. Maio) 22. Merito usurpator tantm mominis oblatus ad pœnam. ÜSURPáTÖRIÜs, a, um, adject. ad usurpatorem , et 99ntra Ju; utentem pertinens. Impp. Constantin. Aug. et Julian. Cæs. Cod. 1 o. 47. 8. a med. Si qüis usurpatoria temeritate amplius aliquid fuerit conatus exigere. . '• . * ÜsURPÄTRIx, icis, f. 5. usurpatrice, quæ usurpat. Salvian. 3. Gubern. D. 1 a. Maxima quippe accusatrix hominum noxiorum est usurpatrix innocentiæ arrogantia. ÜSURPATUs, a, um, particip. ab usurpo: adoperato, gtati33to, usato, frequenti usu adhibitus, factitatu$, memoratus: Cic. Pardd. 5. 1. Prajclare est hoo usurpatum a doctissimis, nisi sapientem, liberum esse neminem. Id. 5. Fam. 16. Consolationes a sapientissimis viris usurpatæ. 1d. 4. Catil. 4. Gegu5 poe$æ $*P° '; improbos cives usurpatum. Id. 7. }'err. ao. sub fj. Jus in P$. quotannis usurpatum, ac semper retentum. et ibid. 47. a med. Illa §egestanorum hon solum litteris tradita, neque commemorata Yetbi§, sed multis ofíiciis illorum usurpata et comprobata cogati9Suet. Tib. 1 o. Loco et quasi possessione usurpati a se secundi gradus sponte cessit. tenùto. et Trajan. ad Plin. 19. ep. 1 16. Longa consuetudo usurpata contra legem. costume graticato: et Plin. Paneg. 3o. a med. de Wilo. vagus ille et expanditor annis intra usurpaia semper collium substiterat, atque hæserat. h. e. loca inter çolles jam antea occupata et quasi possessa. . • a. Usurpata uror dicebatur, quæ cum ännum ihtegrüm cum viro, licet sine legibus, fuisset matrimonii. causa, in manum mariti venisse, et e tutorum potestate exisse, tanquam usucapta, censebatur: atque hoc matriinonium usu initum äicebatur. êell. 3. a. a med. Q. Mutium JCtum dicere solitum legi, non esse usurpatam mulierem, quæ cal. Januar. apud virum causa matrimonii esse coegisset, et a. d. IV. cal. Ianuar' sequentes usurpatum isset. Adde Macrob. £. Sati{rn. 3. circa med., ubi more süo Gellii verba exscribit: et Serv. ad 1. G. 51. Porro usurpatum ire passive accipiendum est pro ire ut usurpetur, h. e. ut a marito agnoscatur tanquam vera uxor. £tiam in priorib. Gell. verbis pro non esse usurpatam alii leg. non iss£J!suo patum. IIuc etiam `pertinere potest locus satis, obscurus Cic. 9. Fam. 22. Usurpat ea duplex eubile. Alii leg. usurPgta. • 5. Male adhibitus. imppp. Theodos., Arcad. et Honor; Cod. io. 3 1. 4a. siquis temerario ausu ullum ex principalibus viris usurpata attrectáverit injuria. • 4. Usurpatum est, factitatum est , in usu est , & in uso, £i suol fafe. Ulp. Dig. 9o. 13. 1. ante med. Ludi quoque litterarii magistris, licet non sint professores, tarhen usurpatum est, ut his quoque jus dicatur. ÜSURPO, as, avi, atum, usare spesso, adoperare, praticare , yg iopas, frequenter utor, adhibeo, factito, commemoro; in freçjîenti usu hábeo, sive loquendo, sive agendo. Loquendo. Cic. Ἀmie. 8. ad fin. et in Senat. 15. Usurpare memoriam alicujus reiId. Marcell. 2. soleo sæpe ante oculos ponere, idque libenter crebris usurpare sermonibu§, etc. Id. Orat. 22. Quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis minimis et maximis; cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere. Id. 2. Phil. 28. a med. At quam crebro usurpat, et consul, et Antonius! Id. Parad. 2. antè med. Nomen tantum virtutis usurpas; quid ipsa valeat, ign9ras. Varr. 5. L. L. 7. sed de hoc erit üsurpándum, cum de poetis dicemus. dovrà parlarsi. • 2. Pro appellare, nominare. Cic. Univ. 1 1. Jovem atque Junonem, reliqüós, quos fratres inter se agnatosque usurpare' atque appellare videmus. Colum. 5. 6. ante med. Tabulata instituenda sunt. hoc enim nomine usurpant agticolæ ramos truncosque prominentes. Cic. 2. Offic. ι ι. ad fin. C. Lælius is, qni sapiens usurpatur. • 3. Agendo. Id, 4 mic. 2, a med. Nec enim ab isto officio, quod semper usnrpayi, cgm valerem, abduci debui. Colum. 2. 2. à med. Qiiod in quibusdam provinciis usurpatur, ut cornibus illigetur jugum. Liv. 27. 8. gnte med. Nec patrum, nec averum memoria Dialem quemquam id jus usurpasse. h. e*ut in senatum introiret. Tacit. 14. Ann. 55. Avus meus Agrippæ et Maecenati usurpare otium post labores congessit. Id. 4. Hist. 3g. sub fin. Ne solita quidem munia usurpabat, clausus intra domum, ne, etc. Suet. Tib. ì 1. Mutua cum Graeculis officia usurpans. Paul. Dig. 3g 4. g. in fin. Usurpare immunitatem solvendi publici vectigâlis Tacit. 15. Ann. 1 g. eaetr. Usnrpare hereditates. h. e. adire, et frui. et 14. ibid. 26. possessionem provinciae. et 2. ibid. òg. Multa in vulgus grata usurpavit, sine mili!e,incedere, pedibus intectis, et pari cum Græcis amictu, etc. Id. i. Hist. 4. Usurpare libertatem. Id. 1 1. Ann. 17. modo comitatem et temperantiami, sæpius vinolentiam ac libidinés. Suet. Cal. 38. jure : civitatem Romanam. h. e. gerere se pro ciye. Id. Claud. 25. Pere

[ocr errors][ocr errors]

, UsURULA

grinæ conditionis homines vetuit usurpare Romana nomina, dumtaxat gentilicia. Sic Tacit. 6. Ann. 28. Nonnulli falsum hunc phoemicem credidere, nihilque usurpavisse ex his, quæ vetus memoria firmavit. Plaut. Bacch. 1. a. 41. O barathrum ! ubi nunc es ? ut ego te usurpem libens! h. e. te utar, me injiciendo et demergendo. Cels. Dig. 8. 6. 6. Usurpare sibi servitutem alicujus agri. h. e. uti servitute, quam habet ager, ut per illum viam habeam ad meum fundum. $ 4. Usurpare sensu, percipere, sentire. Lucret. 4. 972. Cum jam destiterunt ea sensibus usurpare. Id. 1. 3oo. Nec calidos aestus tuimur, nec frigora quimus Usurpare oculis. Plaut. Trin. 4. 2. 3. Advenio ex Seleucia, Macedonia, atque Arabia, quas ego neque oculis, neque pedibus unquam usurpavi meis. h. e. neque vidi, neque adii. Id. Cas. 3. 5. 9. Unde meæ usurpant aures sonitum? . •I 3. Est etiam adhibere, uti. Plin. 33. 7. 4o. Minium in voluminibus quoque scriptura usurpatur, clarioresque litteras facit. Id. 1 1. 23. 27. Nec puduit has vestes (bombycinas) usurpare etiam viros, levitatem propter æstivam. Id. 7. pròæm. à med.' Cetera animalia sentire naturam suam: alia périíicitatem usurpare, alia præpetes volatus, etc. Id. 33. 1 1. 4o. n. 25. Hic primus videtur usurpasse symmetriam. Id. 3 1. 9. 45. Ibi maxime usurpanda observatione, quæ totis corporibus nihil utilius sale, et sole dixit. •] 6. Pro acquirere, vindicare, occupare, suum facere, ίδιοττοιεῖv$αι. Cic. 3. Orat. 28. a med. Ex jure civili, surculo defringendo, Ę usurpare. Justin. 14. 2. eaetr. Receptus hac legé, pauatim imperium usurpat. Plin. 35. 1 o. 36. n. 1 6. Et aliam gloíiam usurpavit. • 7. Usurpare uæorem quid sit, V. in USURPATUS §. 2. •| 8. Vindicare contra jus, usurpare. Suet. Claud. 25. civitatem Romanam usurpantes securi percussit. Ulp. Dig. 47. 22. a. Quisquis illicitum collegium usurpaverit, ea poena tenetur, quæ, etc. Impp. Dioclet. et Maaeim. Cod. 8. 1 o. 5. Totiùs loci dominiüm üsurpare. * 9. Particip. Usurpans §. 3. et 8. Usurpandus §. 1. et 6. * ÜSÜRÜLÄ, æ, f. 1. diminut. parva seu modica usufa. Gloss. Philoae. Usurula, toxagiövov. USUS, a, um, particip. ab utor: chi ha usato, qui adhibuit. Ovid. 5. Fast. 55o. Ipsa sua Dido concidit usa manù. Trebell. in XXX. Tyrann. 16. Denique ingenio ejus usus Odenatus, quidquid divitiarum gemmarumque cepit, eidem tradidit. secondanäo i'naturale di lui. * 2. Honore usus quid sit, V. in UTOR §. 6. Titi,lo usus, V. in T1TULUS §. 5. USUS, us, m. 4. uso, adoperamento, pratica, χgjat:, utendi actus, exercitatio, tractatio. Cic. 1. Qrat. 4. Ut ad eãim doctrinam, quam suo quisque studio consecutus esset, adjungeretur usus frequens, qui omnium magistrorum præcepta superaret. Id. BalV. ao. Assiduus usus uni rei deditus et ingenium, èt artem •saepe vincit. Ovid. 1. 4rt. am. 473. Ferreus assiduo consumitur annùlus usu. et 3. ibid. 91. silices tenuantur ab usu. Cæs. 3. B. G. 13. Pelles pro velis propter lini inopiam, atque ejus usus inscientiam. Id. 1. I}. C. 58. a med. Naves factæ subito: ex humida materia non eundem usum celeritatis habebant. }'itruv. 2. g. ante med. Populus, salix, tilia egregiam habere videntur in usu rigiditatem. in òpera. et Horat. 1. Od. 27. m. Scyphi nati in usum laëtitiae. Id. 3. ibid. 3. 51. Aurum cogere humanos in usus. Virg. 3. G. 163. Formare boves ad usum agrestem. allegarli per lavorar la campagna. et Plin. 25. 13. 95. Radix cicutæ nullius usus. non è buona' nulla. Contra Id. 2o. 13. 51. Ruta in maximo usu est. Liv. 36. 1 o. Plures, quam quod satis in usum esset, ignes cum accendisset. più del bi. sogno. et Cæs. 4. B. G. 33. Tantum usu quotidiano et exercitatiome efficiunt, ut, etc. et 3. ibid. 8. Veneti scientia atque usu nauticarum rerum ceteros antecedunt. et 1. ibid. 3g. a med. Qui magnum in castris usum habebant. h. e. diu miliáverant, et 4. ibid. 2o. in fin. Habere usum belli. h. e. scire et exercere bellum. Ovid. 6. Met. 29. seris yenit usus ab annis. la perizia, la pratica. Sic Cic. Cluent. 3 1. Vir prudentia, usu, atque exercitatiohe præditus. 1. iv. 42. 52. Usu belli, et ingenio impavida gens. Id. 7. 38. ad fin. Et ætate, et usu doctus: quippe qui jam quärtum con§ul esset, dictatorque et cen$gr fuisset. Vep. Timoth. 5. Duo viri usu et sapientia præstantes. Plin.3. ep. 1 o. et 5. ep. 14. Habere aliquid in'usu. praticare. Cic. 1 o. Phil. 2 1. sub fin. Usum in republica magnum jam habere debes et potes. Plin. 1. ep. 2o. circà med. Quoú me docuit usus magister egregius. Id. 1. ep. u 7. Est hoc mihi in usu. ho per costume. - • 2- Est etiam utilitas et fructus, quem utendo re quapiam percipimus, utilitâ, vantaggio, giovaménto. Cic. a. Nat. D. 6o. a med. Arborum consectio mágnos usus affert ad navi. gia facienda. Cels. 3. 3o. Itaque eos (lethargieos) qui subinde excitant, sine usu inale. habere. senza fiutto, o giovamento. et Ulp. Dig. 5o. 16. 2o3. In iege censoria pörtus Sieiiiae ita scriptum erat : Servos, quos domum quis duceret suo usu, pro his portorium ne dato. per suo uso, et Sallust. fragm. apud Von. 4. 62. Vinarii la

[ocr errors]

niique, quorum præterea vulgus in dies usum habet. si serve. et Caiil. 5o. Neque quisquam omnium libidini simul, et usui paruit. al capriccio, e all' interesse. M 3. Hinc usui, et eae usu essé, utile esse, prodesse, adjumento essé, expedire. Cic. 1. Att. 1. a med. Satrius fuit et mihi, et Quinto fratri magno usui in nostris petitionibus. Cæs. 3. B. G. 14. Una erat magno usui res præparatâ a nostris. Liv. 3. 33. Peritos legum peregrinarum ad condenda nova jura usui fore credebant. Ter. Eun. 5. 9. 47. Ad omnia hæc magis ' opportunus, nec magis ex usu tuo nemo est. Cic. 4. Tusc. 7. Bonùm quod sit ex usu jam praesens esse atque adesse. torni bene. et Pldut. Curc. 4. a. 14. Uti muscæ, culicesque, odio, et malo, em molestiæ; bomo usui estis nulli. Plin. 25. 13. 1 1 o. Folia myrti et lentisci simul terere, et mandere matutino, ex usu est. ©. 4. Usus est, opus est, fa bisogno, fa d' uopo. Cic. 4. Tusc. 2. extr. Sed de ceteri§ studiis"alio loco dicemus, si usus fuerit. Plaut. Rud. 2. 3. 67. Jam istoc magis usus facto est, ut eam intro. fd. Trin. 2. 4. 1 öa. Lbi usus mihil erat dicto, Spondeo, dicebat. Id. Pseud. 1. 3. 151. Ad eam rem usus est hominem astutum, doctum, et callidum, qui imperata effecta reddat. Id. Asin. 1. 1. 76. Viginti jam usus est filio àrgenti minis. Virg. 8. Æn. 441. nunc yiribus usus, Nunc manibus rapidis, omni nunc arte magistra. Adde Cic. 1. Offic. 26. ad fin., Liv. 3o. 4 1. sub fin. et Ter. Heaut. 1. 1. 28. et 2g. • 5. Usus venit, contingit, accidit, ut opus sit, accade, occorre, viene il bisogno. Cic. 5. Fam. 8. a med. Cum præsertim mihi usum xenturum nön arbitrarer, ut ego quoque absens a te defendendus essem. Ter. Heaut. 3. 2. 42. Non usus veniet, spero. et ibid. 46. De istoc, cum usus venerit, videbimus, quid opus sit. Plaut. Cist. 1. 2. 28. Si quis usus venerit, meminisse ego hanc rem vos volo. Apud Cicer. âlii leg. usu venturum. V. USUVENIT §. 2. M 6. Usus est etiam consuetudo, mos, costume, uso. Cic. 1. Orat. 3. sub fin. Dicendi omnis ratio in medio posita, communi quodam in usu, atque in hominum more et sermone versatur. Justin. 43. 4. Ab his Galli usum vitæ cultioris, deposita et mansuefacta barbaria, didicerunt. • 7. Item consuetudo victus, familiaritas, amicitia, pratica di confidenza, familiarità, amicizia : quia amicis crebro et libenter utimur. Cié. Rosc. Am. 6. Cum Metellis erat ei non modo hospitium, verum etiam domesticus usus et consuetudo. Id. Planc. 2. Si tantummodo mihi necesse esset contra Laterensem dicere, tamen id ipsum esset in tanto usu nostro, tantaque amicitia molestum. Id. 13. Fam. 52. Est hospes meus, et præterea conjunctus magno usu familiaritatis. et ibid. 23. Inter nosmetipsos vetus usus interccdit. Ovid. 3. Trist. 5. g. longo cognitus usu. •| 8. Item consuetudo Venerea, avvovaia, Tibull. 1. 7. 55. Et cum furtivo juvcnem lassaverit nsu. Ovid. Remed. am. 357. Nunc tibi, quæ medio Veneris præstentur in usu, i£g; q] g. Etiam oisus scribitur. Capell. 3. p. 53. Oisus etiam dicitur: sic enim veteres usum dixere. Id. 2. p. 28. Et quantum oisus ejus telluris apportat. ÜSUSFRUGTUS, us, m. 4. usufrutto, ἐτυxagτία, δxxdgτιοσις , rei usus fructuosus, cum scilicet res aliqua non nostra est, sed perinde ex ea fructum atque utilitatem capimus, ac si nostra esset. Paul. Dig. 7. 1. 1. Ususfructus est jus alienis rebus utendi, fruendi, salva rerum substantia. Cic. Cæcin. 4. a med. Usumfructum omnium bonorum suorum Cæsenniæ legavit, ut frueretur una cum filio. Id. Top. 4. Si paterfamilias uxori ancillarum usumfructum legavit, a filio, neque a secundo herede legavit, mortuo filio mulier usumfructum nón amittet. •I 2. Separate etiam usurpatur. Id. Cæcin. 7. circa med. Usus enim ejus, et fructus fundi, testamento viri, fuerat Caesenniæ. Senec. ep. 73. a med. Sibi horum usus fructusque contingat. ÜSÜVÉNIT, ebat, émit, impers. 4. avvenire, intervenire, aceadere, ἐνδεχεται, evenit, accidit, contingit. Cic. Quint. 15. Nam quid homiùi potest turpius, quid vero miserius, aut acerbius usuvenire ? Id. Senect. 3. Nam si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usuvenirent omnia, et reliquis majoribus natu. Alii leg. usu evenirent. Id. 7. Verr. 3g. Causam sibi dicendam statuerat jam ante, quam hoc usuveniref. Auct. ad Herenn. 2. 5. ad fin. Dicet eum præmeditatum fuisse, quid sibi esset usuventurum. • 2. Revera duæ voces sunt usu venit: itaque præter quam quod in allatis et aliis similibus exemplis separatæ inveniuntnr in optimis codicibus, interseritur etiam iis interdum alia vox. Cic. 7. Att. 26. Non venit idem usu mihi, quod tu tibi scribis. Id. 1. Orat. 4o. Quid quod usu memoria patrum venit, ut, etc. Gell. 1 g. 12. Quod cuipiam

Thraco venisse usu fabula est.

[ocr errors][ocr errors]

75a UTcUMQUE

omnes esse? Cic. 2. Phil. 45. Ut quidam morbo aliquo, et sensùs stupore suavitatem cibi non sentiunt; sic libidinosi, avari, facinorosi veræ laudis gustum non habent. •I 2. Cum sumitur pro veluti, sub eodem verbo casus similes antecedentibus poscit. Id. a. Acad. 24. Ea se sola percipere dicunt, quæ tactu intimo sentiant, ut dolorem, ut voluptatem. W 3. Usurpatur quoque extra similitudinem, pro quemadmodum, qua ratione. É 1. Att. 16. ante med. Credo te audisse, ut me circumsteterint, ut aperte jugula sua

ro meo capite P. Clodio ostentarint. Id. 3. Verr. 45. Videte, ut É iste correxerit. Virg. 2. Æn. 3. Infandum, regina, jubes renovare dolorem, Trojanas ut opes, et lamentabile regnum Eruerint I)anai. • 4. Item pro quomodo, cum quadam admiratione, et indicativum poscit. jí; Capt. 1. 2. 62. Ut saepe summa ingenia in occulto latent! Cic. Mil. 24. Ut contempsit! uit pro nihilo putavit! '• 5. Item pro quomodo cum interrogatione , Plaut. Pers. i. 1. 1 j. lUt vales? R. Ut queo. Horat. 1. Ep. 3. 1 2. Ut valet? ut meminit nostri? • 6. Item pro prout, et hoc fere per parenthesin. Ter.

Phorm. 1. 2. 5. Ut nunc sunt mores. h. e. secündum mores, quibus ,

hodie utimur. Cic. Senect. 4. sub fin. Multæ etiam (ut in hómine Romano) litteræ. 1d. Brut. 7. Posteaqae Clisthenem multum, ut temporibus illis, valuisse dicendo. h. e. secundum illorum tempo

rum eloquentiam. < 7. Item pro quippe. Plaut. Curc. 2. 1. 2. .

Quando Æsculapii ita sentio sententiam, ut qui me nihili faciat, nec salvum velit. • 8. Est etiam adverb. qüantitatis, et ponitur

É? quam admirative. Cic. 2. Att. 2 1. ante med. Ut ille tum humiis, ut demissus erat! ut ipse etiam sibi, non iis solum, qui aderant,

displicebat! • 9. Item pro quam sine admiratione, cùm superlativis. Id. Cluent. 26. a med. rum appellat hilari vultu hominem Bulbus, ut blandissime potest. Id. 2. Orat. 66. Ut quisque optime ' Graece sciret, ita esse nequissimum . <| 1 o. Item pro quantum. Plaut. Asin. 5. 3. 39. Ut vestrae fortunæ meis præcedunt, Libane, longe! Plin. præf. Hist. nat. Nisi ut prodesse tantumdem posses, ut velles, Suet. Tit. 7. Abstinuit alieno, ut siquis unquam. quanto altri mai. M 1 1. Item adverb. est temporis, pro postquàm, ex quo, et indicativum petiv. Cic. 3. }'err. 25. Ut hæê audivit, sic exarsit, etc. Id. Somn. Scip. 3. Ut primum fletu represso loqui posse coepi. Senec. Troad. 76. Decumas secuit messor aristas, Ut nulla dies moerore caret. •I 1 2. Item pro cum, quando. Ter. Adelph. 3. 4. 42. Nam ut numerabatur forte argentum, intervenit homo de improviso. • 13. Item est adverb. optandi, pro utinam. Id. Heaut. 4. 6. 6. Ut te omnes Dii Deæque perduint. •I 1 4. Invenitur etiam positum pro quod, vel pro usu verbi infiniti. Vep. Annib. 1. Si verum est, ut populus R. omnes gentes virtute superarit. Cic. Rosc. Am. 41. sub fin. Non est verisimile, ut Chrysogonus horum litteras adamarit, aut humani,atem. • 15. Pro ubi apud Catull. 1 1. 2. Sive in extremos penetrabit Indos, Litus ut longe resonante Eoa Tunditur unda. Adde 17. 1 o. ^ 16. Est etiam conjunctio, acciocchè, cosicchè, che, et conjunctivum postulat. Cic. Har. resp. 8. Negotium magistratibus est datum, ut curarent, ut sine vi mihi aedificare liceret. Id. 16. Fam. 1. eztr. Cura, ut valeas. Id. 7. /err. 6g. Ut vere dicam. per dir vero. Nep. Milt. 4. Cursorem miserunt, mt nuntiaret. Plaut. Poen. 1. 2. 35. Olent, salsa sunt, tangere ut non velis. M 17. Usum frequentissimum habet post has voces ta$is, tantus, tot, tam, adeo, $ic, ita, hujusmodi, (quæ V. suis loc.) et similes loco particulæ quod. Sed hæ voces interdum subaudiuntur. Cic. 1. Tusc. 6. Non sum ita hebes, ut istuc dicam. Id. Brut. 47. Gellius non tam vendibilis orator, quam ut nescires, quid ei deesset. h. e. talis, ut nescires. Id. a. Leg. 3. Nec enim ulliim hoc frigidius flumen attigi, cum ad multa accesserim, ut vix pede ten*are id possim. h. e. adeo ut. Id. Orat. 2g. ad fin. In quo tantum abest, ut nostra miremur, ut usque eo difficiles ao morosi simus, ut nobis non satisfaciat ipse Demosthenes. •| 18. Item cum verbis timendi, pro ne non, et dubitationem signat. Ter. Andr. 4. 2. 22. Dies mihi ut sit satis, vereor, ad agendum. •I 1 g. Est e:iam conjumcuio conditionalis, pro ãïí. Cic. 5. /err. 47. In jugere Leontini agri medinamum fere tritici seritur, perpetua atque æquabili satione. ager efficit cum octavo, bene üt âgatur; verum, ut omnes Dii adjuvent, cum decimo. •I 2o. Et adversativa pro quamvis, licet. Qvid. 3. Pont. 4. 79. Ut desint vires, tamen est laudanda yoluntas. Id. 4. ibid. 5. 7. Luce minus decima dominam venietis in Urbem, Ut festinatum non faciatis iter. W a 1. Item pro esto, posto che. Cic. 1. ad Brut. q. sub fin. Nos te, tuumque exercitum exspectamus, sine quo, ut reliqua ex sententia succedant, vix satis liberi yìdemur fore. • 2 a. Interdum usurpatur cum indignatione. Ter-_Phorm. 4. 3. 64. Nil do: impuratus mìe ille ut etiam irrideat ? * 23. Interdum elegantiae causa ponitur. Cic. Senect. 1 2. ad fin. Invitus feci, ut L. Flaminium de senatu ejicerem. Nihil enim sigoificat, nisi invitus ejeci. • 24. Gum indicativo. Liv. 27. 49. sub

tJTENDUS

fin. Adeo victores cædis ceperat satietas, ut cùm esset nuptiatusa consuli, ete. supersint, inqüit, aliqui nuntii, etc. Cic. 3. Orat. 6. sic enim res sé habet, ut, quemadmodum volucres videmus construere nidos, etc. sic animi iiostri gestiunt ac volitare cúgiunt, et£. 25. Sequente infinito. Liv. 5. 15. ad fin. Sic libris fatalibus traditùm esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum, si eam Romanus emisisset, victoriaia de Vejentibus dari. Ulp. Dig. 35. a. 6a. Hoc servandum Julianus ait, ut si duo rei stipulandi fuerint, in ea re dividi inter eos debere obligationem, etc. quod si, etc. in pendenti esse, etc. Ita Torrentin. et Gothofred. Visum est Haloandro corrigendüm esse prius infinitum, et edidit debeat qbligatio: Horum ävaxoXov$ov causa esse videtür longitudo periodi, qua fit, ut scriptor in fine non meminerit particulæ, quam initi9 posgera;• 26. sæpe cum adverb. non prò quin conjungitur. Cic. 1. Fin. 8. Fieri nullo pacto potest, ut noh diéas, quid non probes ejus, a quo dissentias. Quintil. 8. 3. Vereor, ut non jam ferat quisquam. Plin. 1 8. 2g. 7o. Üt carbunculi non noceant. * 27. Item cum ne, pro ut non, et valet ipsum ne aut non. Cic. 2. Fin. 8. Ex quo efficitur, non ut voluptas he sit voluptas, sed ut voluptas ne sit summum bonum. Id.'3. Q. Fr. a. ad fin. opera datur, ut judicia ne fiant. Ter. Phorm. 5. j. 8. 1llam ità tibi iiicensam dabo, ut ne restinguas, lacrimis si exstiilaveris. *] 28. Item cum si, et significat perinde ac si, come se. Cic. a. Fam. 14. Ejus negotium sic velim suscipias, ut si esset res mea. Vep. Datam. 3. vinctum ante se Thyum agebat, ut si feram bestiami captam duceret. Id. Agesil. 6. Atque, ut si bono animo fecissent, laúdavit consilium eorum . °|| 29. Item cum plurimum, et valet quam plurimum, seu valde frequenter, plerúmque, per lo più. Cic. 2. Leg. 14. In quo suscipiendo, et gerendo, ét deponendo jus ut plurimium valet, et fides. *. 33. Item cum puta pro exempli gratiâ. Ulp. Dig. 19. §. 15. eztr. Ædibus distractis, vél legatis, ea esse ædium solemus dicere, quæ quasi pars aedium, vel propter ædes habentur, ut puta, putei. V. PUTA §. 1. • 31. Item `cuim quid, cum interrogatione, pro quamobrem. Gic. 7. Att. 7. ad fin. Depugna, inquis, potius, quam servias, Ut quid ? §i victu$ eri§, proscribáre; si viceri§, tamen servias. • 32. Item cum alio ut, pro quomodo, utcumque. Ter. Phorm. 3. v. 4. Nam ut ut erant alia, ìlli certe, quæ nunc domi tuæ est, consuleres : Plaut. IBacch. 5. 2. 73. Id ut üt est, etsi est dedecorum, patiar. Id. Gist. 1. 1. 1 1 1. Ut ut erga me est meritus, mihi cordi est tamen. Id. Most. 3. 1. 14. Verum üt ut res haec sese habet, pergam turbare porro. Id. Truc. a. 5. v. 2. Ut ut illud acceptum sit, hóc addam insuper. UTCUMQUE, adverb. comunque, in qualunque modo, sia come si voglia, ἐπιος δὴ, δς άτυχεν, qüocunquè modo, quomodocunque. Plaut. Epid. 1. 1. 47. Utcúmquie in aîto ventus est, Epidice, exin velum vortitur. Cic. Orat. 1 7. Utcumque se affectum videri, et animum audientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum. Liv. præf. Utcumque erit, juvabit tamen, etc. Tacit. 1. Ann. 5. Utcumque se ea res habuit, vixdum ingressus Illyricum Tiberius properis matris litteris accitur. et 6. 8. Utcumque casura res est, fatebor, fuisse me Sejano amicum. Id. Agric. 3g. a med. Cetera utcumque facilius dissimulari, ducis boni imperatoriam virtutem esse. Virg. 6. Æn. 823. Infelix! utcumque ferent ea facta minores. Plaut. Bacch. 4. 4. 13. Bonus sit bonis, malus sit malis: utcumque res sit, ita animum habeat. Ovid. 4. Pont. 14. 3. In quibus (litteris) excepto, quod adhuc utcumque valemus, Nil, te præterea quod juvet, invenies. • 2. Pro quandocumque, ogni volta che. Horat. 3. Od. 4. 2g. Utcumque mecüm vos eritis, libèns Insanientem navita Bosphorum Tentabo. Id. 4. ibid. 4. 35. Utcumque defecere mores, Dedecorant bene nata culpae. Adde 1. ibid. 17. 1 o. 4. 3. Pro aliquantum. Plin. 8. 18. 26. Utégmque rabiem et ipsæ (cameli) sentiunt. • 4. Pro quantumvis. Id. 6. 33. 58. Nunc ipsarum partium (telluris) magnitudo comparabitur, utcumque difficultatem afferet auctorum diversitas. ÜTENDUS, a, um, particip. ab utor : da servirsene, χρηστάος. Ter. Heaut. 1. 1. 8 1. Ætas ad hæc utenda magis idoneâ. Cic. 4. J'err. 18. sub fin. Omnia utenda ac possidendâ tradiderat. Id. 3. Tusc. 1 7. Quod utendum acceperis, reddere. Plaut. Men. 4. a. 94. Ego illam (pallam) non condonavi, sed sic utendam dedi. Id. Aul. 1. 2. 17. Cultrum, securim, pistillum, mortarium, quæ utenda vasa semper vicini rogant, fures venisse, atque abstulisse dicito. et 2. Q. 4. Ego hic artoptam ex proximo utendam peto. Id. Pers. 1. 3. 36. Ut hummos sexcentos ihihi dares utendos'mutuos. Id. Mil. 2. 3. 76. Ego quidem meos oculos habeo, nec rogo utendos foris. Ovid. 1. Art. am. 455. Multa rogant utenda dari, data reddere no

lunt. Adde Caton. R. R. 5. • a. Utendum.dare est commodare,

aut mutuum dare : utendum rogare mutuum petere, dare, o dimandare ad imprestito. Alio sensu Enn. apud Non. 1 o. 1 1. Aures tibi contra utendas dabo. h. e. præbebo, auscultabo.

[ocr errors]
[ocr errors][merged small]

dem semper, sed fac jurare: utentior sane sit; honestior quomodo? ,

h. e. utilior. Alii leg. opulentior, alii potentior. ÜTENSILIS, e, adject. utile, fruttuoso, ypstojâm;, utilis: ab utendo. Varr. 1. R. R. 2. Quid in Itália utensilé non modo non nascitur, sed etiam non egregium fit? Quod far conferam Campano? quod triticum Apulo? Id. apud Augustin. 4. Civ. D. aa. Vivere omnino nemo potest, si ignoret, quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a qno quid utensile peteré possit. •I 2. Hinc utensilia, absolute, quæcumque usui nostro sünt necessaria. Liv. 3. 49. Exsutusque - omnibus utensilibus miles Tusculum se, fide misericordiaque victurus hospitum, contulerat. Id. 26. 33. Quæque una secum dediderunt, agrum, urbemque, divina humanaqüe utensilia, sive quid aliud dediderunt, de iis rebus quid fieri velitis, vos rogo, Quirites. Plin. 13. 1 1. 22. Papyri radicibus incolæ pro ligno utuntur: nec ignis tantum gratia, sed ad alia quoque utensilia vasorum. Colum, 9. 5. Ut apes collectis utensilibus, cum onere per proclivia mon ægre devolent. h. e. iis rebus, quibus utuntur ad favos et mel conficiendum. Id. 1 2. præf. Utensilia, quibus aut alitur hominum gemus, aut etiam excolitur. ÜTENSILITAS, atis, f. 3. idem ac utilitas, usus. Tertull. Habit. amul. 5. Ferri, et aeris utensilitas. ÜTER, uteri, m. 2. V. UTERUS §. 6. ÜTER, utris, m. 3. otre, daxê;, &3xtoga, pellis, qua vinum, aut oleum, aut alia quæpiam similis res déferri solet. Etymon vocis vide in UTERUs' §. i. J/irg. 2. G. 384. Mollibus in pratis unctos saliere per utres. Ovid. 3. Âmor. 12. 2g. Æolios Ithacis inclusimus utribus Euros. h. e. scripsimus de Ulysse, qui ab AEolo, apud quem «liverterat, donatus fuit utribus ventórum plenis, quibus in navigatione uteretur. Plin. 1 a. 7. 15. Lycion aptissimum medicinæ, quod •est spumosum: Indi in ùtribus camelorum , aut rhinocerotum id mittunt. Id. 28. 18. 73. Hircini utris vinarii cinis. Scribon. Compos. 84. Utrem si quis medium laqueo constrinxerit. • 2. Frequiens fuit apud veteres utrium usu§ ad flumina trananda. Liv. 2 i. 27. Hispani, sine ulla mole, in utres vestimentis conjectis, ipsi cetris suppositis incubantes, flumen granavere. Cæs. 1. B. C. 48. Lusitasmi, peritique earum regionum cetrati citerioris Hispaniæ, consectabantur, quibus erat proclive transmare flumen, quod consuetudo eorum omnium est, ut sine utribus ad exercitum non eant. Curt. 2. 5. Utres quam plurimos stramentis refertos dividit; his incubantes transnavere amnem. Plin. 6. 2g. 35. Arabes Ascitæ appellati, <Juoniam bubulos utres binos sternéntes ponte piraticam exercent. h. e. utribus junctis tabulas instar pontis §ternentes. Adde Frontin. 3. Strateg. 13. et Ammian. 3o. 1. ante med. V. UTRICULARIUS §. a. _ M 3. Latini dixere etiam hæc utria in plurali, ut ait Arnob. a. p. 36., et usurpavit Liv. Andron. apud Von. 3. a67. Flacciscent utria. ÜTER, tra, trum, adject. chi di due, τότερος, ἀπότεgoc, quis ex duobus, cum vel sine interrogatione: videtür esse a priori Graeca voce allata. Differt a quis, quod lc pluribas dicitur. Quintil. 7. 4. ante med. De præmiis quæritur, ex duobus uter dignior; ex pluribus quis dignissimus. £. apud Cic. 1. Divin. 48. Omnibu' cura viris, nter esset indnperator. Cic. 2. Invent. 40. a med. Utra lex de genere omni, utra de parte quadam : utra communiter in plures, utra in aliquam certám rem scripta videatur. Id. Rabir. Ä. {Uter nostrum popularis est? tu me, an ego? Senec. Phoeniss. 504. rex sit e vobis uter, Quærite. Cic. 2. Q. Fr. 13. ad fin. Utros ejus habueris libros (duo sunt enim corpora), an utrosque, nescio. Id. 1. Orat. 62. Dubitare visiis est, ntrius oratio propius ad veritatem vi«leretur accedere. Id. Divin. J'err. , 4. Ut eligas, utrum ;.iis: utrum dixeris, id contra te futurum. Id. a. Divin. 68. Potest hoc esse falsnm, potest verum : sed utrum sit, non est mirabile. Id. Mil. g. Ut nihil jam aliud quaerere debeatis, nisi uter utri insidias fecerit. Caes. 5. B. G. 43. Hi perpetuas controversias inter se habebant, uter alteri anteferretur. et 1. ibid. m 2. Arar in Rhodanum influit incredibili lenitate, ita ut oculis, in utram partem fluat, judicari non possit. Liv. 2 1. 18. sub fin. Utrum placet, sumite. Id. 2. 1 7. Consulum quoque alterum (sed utrum, nomen aüctores non adjiciunt) prope interfecerunt. In veteri formula jnramenti militaris apud 4Gell. 16. 4. Uti tu ad C. Lælium, L. ve Cornelium Cos. sive qiiem ad utrum eorum jus erit, profitebere. Cic. Seaet. 42. a med. Horum utro uti nolimus, altero est ntendüm. Ovid. g. Met. 546. Tu servare potes, tu pierdere solus amantem : Elige, utfum facias. •| 2. Cum $uperlativo. Cic. 2. Invent. 58. Quamquam præstet bonestas incolumitati, tamen , utri potissimum consulendum sit, deliberatur.

* •, UTERQUE 735 • 3. Cum particula ne interrogando, Horat. 2. Sat. a. 1 o7. uterne Ad casus dubios fidet sibi certius? hic qui Pluribus assuérit mentem, etc. An qui contentus parvo, etc? Alii leg. uternam. •I 4. De pluribus, quam duobus. Vitruv. 7. præf. Alii eum scripserunt esse in crucem actum: nonmulli, in eum lapides esse conjectos: alii, vivum in pyram conjectum. Quorum utrum ei acciderit, merenti digna constitit poena. • 5. Cum verbis plur. numeri. Plaut. Men. 5. a. 29. Loquere, uter meruistis culpam, paucis. et ibid. 5. 9. 6o. Uter efatis, íun', an ille major ? • ö. Pro alteruter, l' uno o l'altro. Cic. 5. Verr. 14. Omnium controversiarum, quæ essent inter aratorem et decumanum, si uter velit, edicit se recuperatores daturum. et paulo post. Utrum ita scripserit, si uter volet; an, si decumanus volet, nihil interest. arator enim tuos istos recuperatores nunquam volet. • 7. Utrius pænultimam habet communem. A oetis ea saepius corripitur. V. EÄ; 4. 5o5. et 12o5., Catull. 68. g., Horat. ì. Ep. 17. 15. et 3. Od. 8. 5., Martial. Spectac. 35. et 3. 27. qui omnes corfipuerunt. I 8. Veteres in genitivo et dativo femininio dixe;e utræ,`teste Charis. 2. p. 132. Putsch. ÜTERCÜLUS, i, m. a. ventricello, parvus uterus, seu venter. Plin. 1 1. 12. 1 a. Præterea e fronde, ac pabulis potus in uterculos congestus apum; ore enim eum vomunt, etc. In MSS. Harduini est utriculo. άI a. Uterculus est diminut. ab uter, tris, picciolo otre. Apul. 1. Met. Sanguinis eruptionem uterculo admoto excipit diligenter. Alii leg. vasculo, alii utriculo. ÜTERCUMQUÊ, utracumque, utrumcumque, adject. qual di due tu vuoi, ότότεgo; δήποτε, idem quod utervis, sive uterlibet. Cic.6. Fam. 4. Magnæ utrinque copiæ ita paratae ad pugnandum esse dicuntur, ut utercumqué vicefit, non sit mirum futurum. Id. i. ad Brut. 15. a med. In quo bello utracumque pars vicisset, tamen aliqua forma esset futüra reipublicæ. Quintil. 6. prooem. a med. In utracumque lingua expressa proprietas omnium litterarum. Id. 5. prooem. Utrumcumque est (nec enim hoc loco meam interpono sententiam) hic erit. liber, etc. Gell. 5. 1 o. sub fin Ne sententia sua, utramcumque in partem dicta esset, ipsa sese rescinderet. ÜTERINUS, a, um, adject. uterino, fratello da parte di madre, άμογαστριο;, qui ex eodem utero prodiit, hoc est qui matrem eandem, non tamen eundem habuit patrem. Uterinis fratribus opponuntur consanguinei, qui de uno patre mati. V. FRATER §. 7. et CONSANGUINEUS §. 1. ÜTERLIBET, utralibet, utrumlibet, adject. uno di due, ότατεgo: oùv, alter ex duobus, quem tibi capere libet. Cic. Quint. 26. Utrumlibet elige, alterum iâcredibile est, alterum nefarium, et ante hoc tempus utrumque inauditum. Plin. 24. 4. 8. Sanguinem fluentem ex útralibet parte sistit. Cels. 6. 7. n. 7. Adjecto vel irino, vel laureo oleo, sic ut utrilibet paulum aceti misceatur. et ibid. 18. n. 1 o. Ubi utrolibet modo curatum est. ÜTERNAM. v. in UTER, tra §. 3. ÜTERQUÉ, utraque, utrumque, adject. T uno e l'altro, tutti e due, êxdtspo;, dp pótegos, utervis, ambo. Quid ab ambo differat, in ea voce §. 1. diximuis. Ter. Phorm. 5. 3. 1 7. Uterque utrique est cordi . Caes. 7. B. G. 35. Cum uterque utrique esset exercitus in conspectu. Cic. 8. Att. 12. Fabius amantissimus utriusque mostrum. Balb. et Opp. ad Cic. 2. post ep. 8. l. g. ad Att. a med. Non videri eam tuam esse dignitatem, ut contra alterutrum, cum utrique sis maxime necessarius, arma feras. Vep. Attic. 14. Pari fastigio stetit in utraque fortuna. h. e. in parvo, et amplo patrimonio. Cic. 2. Qffic. 6. Magna vis est in fortüna in utramque partem, vel secundas ad res, vel adversas. et ibid. 1 o. sub fin. Vita, mors, divitiæ, paupertas : quæ qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, etc. Ovid. 1. Met. 338. - Uterque Phoebus. h. e. oriens, et occidens. Sic Stat. m. Theb. 157. limes poli. et Ovid. a. Fast. 489. polus. h. e. Arcticus et Antarcticus. Id. 9. Heroid. 16. de Hercule.' Implesti meritis Solis utramque domuim. Id. 15. Met. 82 q. uterque Oceanus. h. e. orientalis et occidentalis. Catull. 3 1. 3. Néptunius. h. e. maris præses, et fluminum ac fontium. Ovid. 13. Met. 147. parens. h. e. pater et mater. • 2. Cum verbis et nominibus plur. num. Plaut. Curc. 1. 3. 31. Uterque insaniunt. Ovid. 6. Met. 59. Utraque festimant. Tacit. 2. Hist. 97. Hordeonius anxius proprio bello, Vectius nunquam satis quieta Britannia: et. uterque ambigui. •| 3. Adhibetur et in plurali num. cum de duobus rerum generibus sermo est.. Ter. Heaut. 2. 4. 14. Hoc beneficio utrique ab utrisque vero devincimini. h. e. vos puellæ, et amatores vestri. Cic. 1. Offic. 1. Quoniam utrique et Socratici, et Platonici esse volumus. ì. e. Peripatetici, et Academici. Id. 3. Orat. 26. A quibus utrisque submittitur aliqnid , etc. h. e. a poetis, et ab iis, qui modos fecerunt. Tacit. Germ. 34. Um aeque nationes Rheno praetexuntur. Sallust. Catil. 39. extr. Utrique victoriam crudeliter exercebant. h. e. p!ebis fautores, ct senatus. Adde Jvg. 79. et 93. • 4. Etiam cum do 734 UT ERVIS duobus simpliciter loquimur. Id. Catil. 51. Hi utrique ad urbem imperatores erant, etc. h. e. Q. Marcius, Q. Metellus. Vep. Timol. ao. Utrorumque Dionysiorum opibus. Cic. 6. /err. m 4. Binos habebam scyphos : jubeo promi utrosque. Virg. 6. Æn. 685, palmas utrasque tetendit. Senec. Herc. Fur. 1 o6o. obitus pariter Tecum Alcides vidit, et ortus, Novitque tuas utrasque domus. Tacit. 16. Ann. 1 1. Illa utrosque intuens. h. e. patrem, et aviam. • 5.•In genit. utriusque secunda syllaba fere corripitur. Lucret. 4. 5o5. et 1 2o5., Catull. 68. 39., Horat. 3. Od. 8. 5. et Ep. 1 7. 15., Ovid. 3. Fast. 571., Martial. Spectac. 13. et 3. 27. Qui íííííííè, inveni adhuc neminem : nec tamen damnarim, si quis faciat. ÜTERVIS, utravis, utrumvis, adject. quale di due tu vuoi, όταvsgo: oùv, uter, quem vis, uterlibet. Hoc differunt utervis, et uterlibet a quivis, et quilibet, quod illa unum ex duobus significant, hæc unum ex pluribus. Cic. Senect. 1 o. circa med. At minus habeo virium, quam vestrum uteryis. Id. Rosc. Am. 1. sub fin. Utrumvis salvo officio se facere posse arbitrarentur. ÜTERUS, i, m. raro Uterum, i, n. 2. matrice, utero, μήτρα, vatêgoz, loci muliebres, in quibus fetus concipitur. Proprie dicitur de homine. nam in bestiis est vulva. V. VULVA §. 1.: videtur autem esse ab inusit. όδερό;, quod ab άδω pro oêsto, tumeo, hinc o?δος, tumor. Cic. fragm. apud Serv. ad 8. Æn. 139. Quæ te belluam •x utero, non hominem fudit. Plaut. Truc. 1. 2. g6. Uterum illi nunquam extumere sensi. Horat.3. Od. 22. 2. laborantes utero puel;T; e. parturientes. Ovid. 9. Met. 3 1 5. Diva potens uteri.Th. e. Lucina partubus præses. Id. io. ibid. 495. Gravis uterus. h. e. gravidus. et 9. ibid. 28o. Uterum implere generoso germine. et 8. ibid. a33. Utero fetum ferre. Id. 2. Fast. 451. Parce, precor, gravidis facilis Luclna puellis, Maturumque utero molliter effer onus. Id. 4. Heroid. 38. Eniti omus utero. j; e. parere. Id. 1. Fast. 33. Utero matris prodit infans. Propert. 4. 1. g6. Uteri pondus. h. e. fetus. Cels. 2. 1 o. Feminæ uterum gerentes. h. e. veritrem ferentes, gravidæ, che portano. et Ulp. Dig. 34. 5. 1 1. a med. Si ancilla üno utero marem et feminam peperisset. h. e. uno partu, ad un portato. et Kellej. 2. 93. in fin. Femina neque sibi, neque reipublicæ felicis uteri. h. e. fecunditatis. Tacit. 1. Ann. 59. Arminiunì rapta uxor, subjectus servitio uxoris uterus vecordem agebant. h. e. infans utero inclusus.- •I 2. De bestiis. Varr. 2. R. R. 2. a med. de ovib. Eadem aqua uti oportet, quod commutatio et lanam facit variam, et corrumpit uterum. Virg. 2. Æn. 52. de equo ligneo. uteroque reeusso Insonuere cavæ, gemitumque dedere cavernae. Plin. 8. 4o. 62. Canes g^runt uterum sexagenis diebus. et ibid. 1 o. 1 o. Elephanvos decem annis gestare in utero, vulgus existimat. et ibid. 32. 5o. de cervis. Ante partum purgantur herba quadam, faciliore ita utentes utero. Id. 9. 51. 76. Belone unus pisciun dehiscente utero parit. Id. 8. 16. i 7. de legena. Semel edi partum, lacerato unguiùm acie utero in enixu. •| 3. De ventre, aut a!vo, ventre. Cels. 4. 1. *Transversum septum a præcordiis uterum diducit.. Plaut. fragm. apud Gell. 3. 3. Me puero uterus erat solarium : ubi iste nionëbat esse, etc. Juvenal. i o. 3o8. prætextatum loripedem, vel Strumosum, atque utero pariter, gibboque tumentem. Lucan. g. 773. Dis. siluit stringens uterum membrana, fluuntque Wiscera. AÜldè 6. 1 1 5. •I 4. Translate. Lactant. 2. 1 1. Terram növam semen genitale retimentem, folliculos ex se quosdam in uterorum similitúdinem protulisse: de quibus Lucretius (5. 8o6.) Crescebant uteri terrae raâicibus apti: eosque cum maturassent, natura cogente ruptos animalia uenerâ profudisse. Colum. 12. 4. in fin. In utero dolii. h. e. parte media latiore. Tacit. 2. Ann. 6. Naves lato utero. • 5. Nèuiro gen. Plaut. Aul. 4. 7. 1 o. Perii, mea nutrix ! obsecro te, uterum doIet. Ita leg. cum plerisque Von. 3. 258. Alii leg. uterum doleo: alii uterus. Si doleo legas, uterum est accusativus partis. Turpil. apud IVon. ibid. Uterum cruciatur mihi. Afran. ibid. Sedit uterum, ut non omnino tamen. . ®. 6. Uter in recto sing. Cæcil. apud Von. a. g15. Nunc uter crescit, n9n pgtest celari. ÜTi, adverb. come, £;, &aTsg, idem ac ut (quod hinc factum videtur per apocopen) id est quomodo, quemadmodum. Plaut. Amph. 2. 1. 9. Tamet, quin loquar, hæc uti facta sunt, nunquam ullo modo mé potes deterrere. Lucret. 6. 1 o77. Ærique æs plumbo fit uti jungatur ab albo. M 2. Ponitur aliqüando pro tanquam. Cic. g. Phil. 7. eaetr. Quod sepulcrum ipsius, liberórum, pösterorumque ejus $it, uti quod optimo jure `sepulcrum pnblicé datum est. ld. 1 i. ibid. 12. circa med. Senatui placere, C. Cassium provinciam Syriam obtinere, uti qui optimo jure provinciam obtifiuerit. •I 3. Denotat aliquando causam fihalemi, quemadmodum et ut, acciocchè. Id. 13. Fam. 1. Is ad me dedit litteras, uti placarem te sibi. Horat. 1. Sat. 6. 1ο1. ducendus et unus, Et conies alter, uti ne solus rusve , peregreve Exirem. Ter. Hecyr. 1. 1. 9. Utin' ximium neminem habeam? h. e, an ut. Adde Phórm. 5. 3.'34.

[merged small][ocr errors]

fin. conventus. Plin. 18. j. 15. Ptisanæ bonitas præcipua Uticensi.

a. Uticensis cognominatus est M. Cato, pronepos iiiagni Catonis censorii, quia Uticæ, bello civili, sibi mortem conscivit, ne in G. Caesaris mànus veniret. Plin. 7. 3o. 31. • 3. Uticenses, ium , absolute, sunt ejus urbis incolæ, apud Cæs. 2. B. C. 36. et Hirt. B. Afr. 87. - v. ÜTILIS, e, adject. giovevole, profittevole, buono, utile, X£Yatô;, χgijatpo;, quo uti possumus, qui usui est, accommodatus, profiçüus: per s§ncopen' ab utibilis. Plaut. Trin. 1. 1. 2. Hoc in ætate est utiie et conducibile. Cic. 1. Nat. D. 1 5. Res utiles et salutares. Id. a. Agr. 6. si eam legem vobis accommodatam atque utilem e$$e intelligéÉem. Id. 1. ad Brut. 5. Si arbitrarere, utile, eque republica essë. Id. 3. Offic. 1 g. ante med. Non faciat quod utile sit, quo;i expediat? et ibid. 6. ante med. Homo ad nullam rem utilis. Caes.4. B. G. 7. a med. Romanis utiles esse amicos. Ter. Andr. 1, 1:34ld arbitror apprime in vita esse utile, ut ne quid nimis. Sallust. Jug. 1 o2. oppidum Capsam, aliosque locos munitos, et sibi utiles amiserat. Dolabell. ad Cic. g. Fam. 9. circa ined. Quod tibi utilissimum erit, consilii capies. Ovid. i. Fast. 676. Quernaque glans victa est utiliore cibo. Id. 5. Heroid. 147. Quæcumque herba potens ad opem, radixque medenti Utilis. Alii leg. medendi, ut genitivum regat. Martidl. 1 1. 52. ventri lactuca movendo Utilis. Plin. 1 g. 1 a. 6ö. Lapathum silvestre ad multa medicamina utile est. Id. 25. 4. 51. Patrìae non utiles stomacho. Id. 22. 9. 1 1. Glycyrrhizæ succùs utilissimus voci. Id. 2o. 33. 98. Medulla e viridi ferula vulvis utilis, et ad omnia ea vitia._ Virg. 2. G. 15o. bis pomis utilis arbos. h. e. ferax. Propert. 4. 5. 31. Si tibi forte comas vexaverit utilis ira. h. e. ira amatoris, quæ lucro tibi futura est , quia £9getur ille non parva mercede a ie paegm emere. Id. ibid. i. 138. Et veneris pueiis utilis hostis eris. scit, quia te victo prædam, capient, et gloriam. — a. Aptus, idoneus, bonus, buono. Plin. 16.35.65. Calamus totus concavus utilissimùs fistulis. Id. 2 1. 18. 69. Utilissimus ad vitilia holoschoenos, quia mollis et carnosus est. Ovid. 1 o. Met. g3. et fraxinus utilis hastis. Sic Virg. 2. G. 447. At myrtus validi§ hastilibus, et bona bello Cornus. et ibid. 442. dant utile lignum Navigiis pinos. Ovid. 3. Met. 2 1 2. de canib. venat. Et pedi; bus Pterela§, et naribus utilis Agre. Propert. 3. 7. 1 9. Hic satus ad pacem, hic éastrensibus utilis ärmis. . ° 3. Cum iiifinito. Hgrat. Art. P. ao4. tibia Aspirare, et adesse choris erat utilis. * 4. Utile membrum, quo uti possumus: cui debile contrarium est. Plin. 7. 28. 2g. Ter et vicies vulneratus est: ob id neutra manu, neutro pede satis utilis. Ovid. 2. Heroid. 1 29. minus et minus utilis adsto: Linquor, et ancillis excipienda cado. h. e. minus me sustinere p9§sum, et moveri. Sic 4. ibid. 7. Ter tecum conata loqui, ter inutilis hæsit Lingua. • 5. Utilis dictio dicitur a JCtis, quae deficientibus legum, vel edictorum verbis, æquitate suggerente, et utilitatis gratiâ, ad speciem propositam accómmodatur. Opponitur directge, et legitimæ, quae rëctâ ex verbis legis descendit'. V. Dig. 13. 5. 5. ad fin. et 3g. 3. 22. etc. • 6. ÄÈîtô]Töç3. Offîc. 15. eaetr. Nunquam est utile peccare, quia semper est turpe. Sallust., Jug. 3 1 9. in fin. Quæ utilia visa, èonstituunt. Horat. Art. P. 164. Utilium tardus provisor. Id. ibid. 343. Omne tulit punctum, qui miscuit utile düloi. Id. 4. Od. g. 4o. bonus atque fidus Judex honestum prætulit utili. Senec. ep. 87. ante med. Canterio vehebatur, hippoperis quidem impositis, ut secum utilia portaret. h. e. utensilia. q| 7. Comp. Utilior §. 1. Sup. Uuilissimus §. 1. et 2. ÜTILITAS, atis, f. 3. uiile, costrutto, vantaggio, utilitâ, ôpêἈεια, sùzgjgtia, eommodum, fructus. Cic. 1. Fin. 2o. ad fin. Ut etiamsi nulla sit ùtilitas ex amicitia, tamen ipsi propter se ipsos amentur. Id. 3. Qffe. 1 o. Nec tamen nostræ nobis utilitates omittendæ sunt. et 1. ibid. 23. Afferre mtilitatem alicui. Id. Amic. 9. ad fin. capere ex aliqua re. Id. 1. Qrat. 26. quærere in re aliqua. Id. ibid. 48. parare àlicui. Id. 1. Offic. 23. afferre. Id. Mur. 1 o. eaetr. habere. h. e. utilem esse. Varr. 1. R. R. 2o. Boves ad utilitatem adducere. h. e. domare. Cic. 2. Orat. 5 1. Referre omnia ad utilitatem suam. Id. 1. Fin. 1o. Nihil de utilitatibus, nihil dé commodis suis cogitare. Id. 7. Att. 5. Tiro mirabiles utilitates mihi præbet, cum valet, in omni genere vel negotiorum, vel studiorum meorum.

[ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small]
« НазадПродовжити »