Зображення сторінки
PDF

sANCTIMONIALIS

ae diligentia? viderint, inquit, ista officia viri boni. et ibid. 3o. ffabere domum clausam pudöri, et sanctimoniæ. Auct. ad Herenn. 4. 33. Sanctimonia nuptiarum. Tacit. 3. Ann. 6g. eaetr. Torquata, priscæ sanctimoniæ virgo. SANCTIMONIÀLIS, e, adject. sanctimoniae studiosus. Imp. Justinian. Cod. 1, 3, 56. Sanctimonialem vitam vivere. Impp. Valent. et Marcian. ibid. 2. 13. Sanctimonialis mulier. •I 2. Sanctimonialis, is, absolute est mulier sanctimoniæ, et Dei cultui addicta, aggraacg. Augustin. epist. 1 6g. Sanctimonialis formam suscipere. If. 2. Retract. 22. Ut nonnullas etiam sanctimoniales dejeci§se in nuptias diceretur. Adde 1. Civ. D. 16. init. • 3. Hæ virgines sacratæ etiam dicuntur. V. SACRATUS §. 5. SANCTIMONIALITER, adverb. cufi sanctimonia, ut sanctimonialem decet, sancte. Imp. Justinian. Cod. 1. 3. óó. Reliquum vitæ tempus sanctimonialiter degere. ' SAN9TINUS, a, um, adject. ad sanctum pertinens. Est cognomen R. Inscript. apud Fabreut. p. 358. n. 77. Turma Aurelii Sanctini . SANCTIO, onis, f. 3. decreto, costitutione, sanzione, statuto, legge, voμα$$τημα, actus sanciendi, rogatio, lex. Est qui docet pro. prie esse legem illam, quæ pœnam irrogat: quod nón semper verum est. Cic. Balb. 14. Sanctiones sacrandæ sünt aut genere ipso, aut obtestatione et consecratione legis, aut pœnæ, cunì caput ejus, qui contra facit, consecratur. et ibid. 16. Ille populus in §uperiori conditione causaque ponitur, cujus majestas fœderis sanctióne defenditur. Id. 6. Verr. 66. sub fin. Nisi vehementius homini minatus essem, nisi legum sanctionem, poenamque recitassem, tabularum mihi potestas fac. non esset. Âuct. ad Herenn. 2. 1 o. Plus valet sanctio permissione, h. e. lex quae cogit, quam quæ permittit. Liv. 4. 51. /Egerrime plebs ferebat, jacere tamdiu irritas sànctiones, qnae de suis commodis ferrentur, cüm interim de sanguine ac supplicio suo latam legem confestim exerceri. Papinian. Dig. 48. ig. 41. Sanctio legum, quae certam poenam irrogât iis, qui, étc. SANCTiTAS, atis, f. 3. santità, &qt£tt;;, άοιότη;, qualitas illa, qua res venerabiles et inviolabiles sunt. Sallust. fragmi. apud Serv. ad 4. G. 2 l 1. Se regibus devovent, et post eos vitam refutant : adeo illis ingenita est sanctitas regii nominis. Cæs. apud Suet. Cæs. 6. Est ergo in genere et sanctitas regum, qui plurimum inter homines pgllent, et cærimonia Deorum, qnorum ipsi in potestate sunt reges. Tacit. 3. Ann. 62. sub fin. Qui hon modò templo, sed duobus millibus passuum eandem sanctitatem tribuerant. Quintil. 1 1. 3. ante 7ned. Ipsam foris sanctitatem ludorum talarium licentia solvere. A1assur. Sabin. apud Gell. 4. 9. Religiosum est, quod propter sanctitatem aliquam remotum ac §epositüm a nobis ést. •| 3. Est etiam scientia colendorum Deorum, ut est apud Cic. 1. Mat. D. 41. in fin., sicut pietas est justitia adversum Deös. Id. ibid. 2. Quæ potest esse pietas, quæ sanctitas, quæ religio ? Haec enim omnia pure ac caste tribuenda Deorum nuimini suût. Adde 2. Of/ic. 3. a jned. * 3. Et colendorum Manium. Id. Top. 23. in fin. Ejuitas tripartita dicitur esse : una ad Superos, alterâ ad Maries, tertia ad hoimines pertinere. Prima, pietas: secunda, sanctitas: tertia, justitia aut aequitas nominatur. Id. 2. Leg. 9. in fin. Manium jurà sancta sunto: bos leto datos Divos habentó. Id. Aemic. 4. Plus apud me antiquorurm auctoritas valet, qui mortuis tam religiosa jura tribuerunt. ° 4. In hominibus est probitas, innocentia morum , integritas, sanetimonia. Id. 4. Fam. 3. ante med. Omnes sic existimant, quasi lumen aliquod, exstinctis ceteris, elucere sanctitatem, et Ę et dignitatem tuam. Plin. Paneg. 3. ertr. Deos non tam accuratis adorantiurn precibus, quam innocentia et sanctitate lætari. Vep. 1.ysand. 4. Ut ad Ephoros sibi testimonium daret, quanta sanctitàte bellum cessisset. h. e. integritate, et abstinentia a crudelitate et avaritia. •I 3. Est præcipue abstinentia a rebus venereis, castitas, castità. Plin. 1. ep. 1 2. Dolorem pedum abstinentia, sanctitate, quoad viridis aetas, vicit , et fregit. Tacit. 1 4. A nn. 6o. Plures (ancillæ) perstitere sanctitatem dominae tueri. Flor. 6. 2. a med. Ad profligandam provinciam maxime profecisse singularem d;eis sanctitatem : quippe qui captivos pueros puellasqtie praecipuae pulcritudinis Barbaris festituerit. Adde Plin. 4. ep. 1 1.`a med. Hûc pertinet illud Cic. Coel. 13. a med. Petulanter fäcimus, si rnatrenfàmi1ias, secus quam matronarum sanctitas postulat, nominamus. et Liv. 34. 6. ante med. Nobis quoque verendum sit, ne cum ea (lege) pudorem sanctitatemque feminafum abrogemus. et /ellej. 2. 2g. de Cn. Potnp. Vir innocentia eximius, sanctiiate præcipuus. et Quintil. 2. 2. Ut teneriores annos ab injuria sanctitäs doêentis cu$todiat. ° 6. In plur. num. Cie. in Senat. 14. Mecum Deorum et hominum sanctitates omnes et religioncs abfuernnt. Adde a. Vat. D. 2. Ar. ngb. 0. p. 199. Sigjilaria ista formare, adorare pro Diis ea, sanctitavìbus accumulare divinis. h. e, cæremoniis et hònoribus.

S A N C T U S :;5 SANCTITÜDO, inis, f. 3. santità, αγι3-ης, idem quod sanctitas : exeepto quod minoris est usus. Gell. i3. 3. Nihil qüicquam interest , suavitudo dicas, an suavitas; sanctitudo, an sanctiías. Acc. apud Von. 2. 8o3. Alia hic sanctitudo est, aliúd et nomen, et numen 39vis. Turpil. ibid. Miseram terrent me omnia, maris scopuli, sonitus, solitudo, sanctitudo Apollinis. Claud. Quadrigar. apud Gell. 17. 2. a med. Tauta sanctitudo fani, ut nunqùam qüisquain violare sit ausus. Ubi Gell. Sanctitas quoque, et Sanctimìoniâ non minus Latine dicuntur: sed nescio quid majoris dignitatis est verbum, sanctitud9. Cic. fragm. apud Von. loc. cit. Sänctitudo sepulturá. AJran. ibid. Tiam majestatem, et nominis matronæ sanciitudinem. SANCTOR, oris, m. 3. legislatore, voμο$ $to,<, qui aliquam legem sancit. Tacit. 3. Ann. 26. in fin. Sed præcipuus Servius Tullius sanctor legum fuit, queis etiam reges obtemperarent. SANCTÜÄRIUM, ii, n. 2. santuario, dy:zzrjgtov, sacrarium, sacerlogus. Aggen. de limit. p. G 1. Goes. Extra sanctuarium , profanum dictum est. * 2. Dicitur etiam de aliis rebus, ut de tabulis, aut libris, in quibus sancta referuntur. IIinc sanctuarinm principis, idest libri, et commentarii secretiores principis, vel locus ipse, et tabularium, in quo hujusmodi libri repositi asservanttir. Sicul. Flacc. ibid. p. 16. Quod siquis contradicat, sanctuarium Caesaris respici solet. Omnium enim âgrorum et divisorum, et assignatorum formas, sed et divisionem commentarius, et principatus in sanctuario habet. Qualescunque enim formæ fuerint, si ambigatur de earum fide, ad sanctuarium principis revertendum erit. Plin. 25. 8. 77. In sanctuariis Mithridatis maximi regis devicti Cn. Pompejus invenit in peculiari commentario ipsius manu compositionem antidoti. Inscript. apud Maff. Mus. /er. 92. 4. Epithymeto Aug. L. ex colleg. sanctuar. posuer. * SANCTÜLUS, a, um, adject. diminut. sancti, qua bonum, innocentem, justum significat; aliquantisper sanctus. Ita per contemË? appellat Rufinum Hieronym. 3. in Rufin. n. 7. Tibi quasi reigiosulus et sanctulus personam humilitatis imponis, etc. SANCTUS, a, uim, particip. a sancio : decretato, stabilito, ordinato, xvgto$si<, decretus, sancitus, constitutus. Liv. 1 o. g. Eodem anno M. Valerius consul de provocatione legem tulit, diligentius sanctam. Id. 3o. 1 g. a med. Ne Servilio fraudi esset, quod tribunus plebis fuisset, contra quam legibus sanctum erat. Alii leg. utroque !oco sancitum: alii factum. Plaut. Trin. 4. 3. 26. Ambitio jam more saneta est, libera est a legibus. • 2. Est etiam adjectivum, et dicitur de iis rebus, quæ sänctione seu lege firmata sunt et munita, ne quis aut invadere, aut violare possit. [Ulp. Dig. 1. 8. 9. Proprie dicimus sancta , quæ nec sacra, nec profana sunt, sed `sanctione quadam confirmata : ut sunt leges, quià sanctione quadam subnixæ sunt. quod enim sanctione quadam subnixum est, id sanctum est, etsi Deo non sit consecratum. Cic. 1'abir. perduell, 4. Castam concionem, sanctum campum, inviolatum corpus civium R., integrum jus libertatis defendo servari oportere. Id. 5. Leg. 5. ad fin. Tribuni sancti sunto. • 3. De ærario sanctiore. V. AERARIUM §. 5. ' 4. Etiam muri civitatis, et portæ sanctæ dicuntur a Cajo Dig. 1. 8. 1. et ab Hermogeniano ibid. 43. 6. 2., quia legibus cautum est, v. gr. ne cui ascendere, aut' diruere, aut inhabitare liceat. Virg. 12. JEn. 648. Sancta ad vos anima, atque istius inscia culpæ Déscendam. Ubi Servius, et Macrob. 3. Saturn. 3. Sancta, hoc est incorrupta. neque enim sacro aut religioso anima Turni tenebatur. Hinc sancta quæcumque inviolate, integre, religiose servari oportet. Enn. apud Cic. i. Offic. 8. Nulla sancta societas, nec fides regni est. Liv. 8. 37. Nec induciarum sancta fides fuit. Cic. Quint. 6. a med. Nullum est officium tam sanctum atque solemne, quod non avaritia comminuere atque violare soleat. Id. Rosc. Am. 38. Nullum esse officium, nullum jus tam sanctum atque integrum, quod non ejus scelus atque perfidia violarit et imminuerit. Id. Quint. 1. sub fin. Si apud hóc cónsilium ex opibus, non ex veritate causa pendetur, nihil est jam sanctum, neqüe sincerum in givitate; Id. Arch. 8. a med. Sit igitur, judices, sapictum apud vos, humanissimos homi- . nes, hoc poetæ nomen, quod nulla ünquam barbaria violavit. Id, 1 2. Att. ig. in fin. Me qüidem id multô magis movet, quod mihi est et sanctius, et antiquius. Vep. Timoth, in fin. Sanctiora jura patriæ, quam hospitii. Liv. 23. 32. a med. Si quid unquam arcani, sanctive ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegemdum, occulendum, obliviscendum. J'al. Flacc. 5. 409. Sed me nuda fides, sanctique potentia justi Huc tulit. • 5. Sanctus dies, sancte colendus, Celebrandus. Horat. 4. Od. 1 1. 17. dies Jure solemnis mihi sanctiorque Pæne natali proprio. Sulpicia inter carmina Tibulli 4. 5. 1. Qui mihi te, Cerinthe, dies dedit, hic mihi sanctus, Atque inter festos semper habendus erit. • 6. Illa etiam, quæ sacra sunt, ut ædes Deorum; vel religiosa, ut sepulcra, sancta dicuntur: quia aut lege, aut iustituto majorum sancitum e&t, ut ne qua

[ocr errors][ocr errors]

simi, sanctissiumi. Sallust. fragm. apud Macrob. a. Saturn. g. Ve

teres et sancti viri. Cic. 1. Orat. 35. Cum esset ille vir exemplum innocentiæ, cumque illo neino neque integrior esset in civitate, neque sanctior. Kal. Max. a. 2. n. 8. Sânctas nianus habere. h. e. integras ab avaritia, et accipiendis muneribus. Gell. a. ag. sub fin. Sanctiores libri philosophorum. et 1. 2. a med. Sanctissimæ disciplinae (Stoicorum) notnen ementiri. /irg. 1. Æn. 45o. Jura, magistratus. que legunt, Šg; senatum. h. e. ex probatis et sanctis viris constantem : atque adeo venerabilem. Unde et sanctissimus ordo dicitur, ut Servius monet. Liv. 3o. 16. Ad pacem petendam mittunt •riginta seniorum principes. id erat sanctius apud illos consilium. •I 1 2. Saepe ad castitatem refertur. Horat. 1. Od. 2. a7. Virgines sanctæ. /irg. 1 1. Æn. 1 38. sanctissima conjux. Phaedr. 3. 1 o. Sancta uxor. Supra v. 14. castam mulierem dixerat. Adde /al. Flacc. a. 349. Sic Tibull. 1. 3. 85. sanctique pudoris Assideat custos sedu fa semper anus. Cic. 3. Fin. 2o. a med. Ne amores quidem sanctos a sapiente alienos esse arbitrantur. Alii leg. castos. Juvenal. 1 o. ag8. Sancti mores. Quinuil. 1. a. Sanctissimus præceptor. • 13. Translate. Quintil. 1 o. 1. a me d. Inveni, qui Calvuin præferrent ommbus: inveni, qui Ciceroni crederent, eum nimia contra se calumnia verum sanguinem perdidi-se. sed est et sancta, et gravis oratio, et cast'gata, et frequenter vehemens quoque. h. e. pura, integra, incorrupta. Gell. eodem sensu dixit , g 8. Castissimus sermo. et 1 7. 2. Caste pure |ue lingua Latina uti. ' * 1 4. Comp. Sanctior §. 4. 5. et 1 1. Sup. Sanctissimus §. 6. 7. 8. 1 o. 1 1. et 1 2. s ANCUS, i, m. 2. momen iierculis, Sabina lingua : de quo Propert. 4. q. 74. Nunc quoniam manibus purgatum sanxerat orbem, Sic Saneum Tatii composuere Cures. et Ovid 6. Fast. a 1 5. Quære1oarn , Nonas Sanco , Fidione referrem, An tibi, Semo pater: cum mihi Sancus ait: Cuicuroque ex illis dederis, ego munus habebo. Noinina trina fero: sic voluere Cures. Hunc igitur veteres donarunt aede Sabini, Inque Quirinali constituere jugo. Sil. 8. 42 a. et læti ars Sancum voce canebant. Auctorem gentis: pars laudes ore fe rebant, Sabe, tuas, qui le proprio cognomine primns Dixisti popu1os magna ditione Sabinos. Fest. in Prædia `In aede Sanci, qui Ideus Fidins vocatur. Id. in Propter. Propter viam fit sacrificiuin, quod est proficiscendi gratia, Herculi, aut Sanco, qui scilicet idem est Deus. /arr. 4. L. L. 1 o. circa med. AEiius Gallüs, Dius Fidius, dicebat Dijovis filius, nt Græci Avdaxovgov Castorem : et putabant hunc esse Sancum ab Sabina lingua, et Herculem ab Græca. Liv. 8. ao. Bona Semoni Saaco censuerunt consecranda. ld. 32. 1. Veli

SAND AR ACEUS

terni de oaelo tactæ Apollinis, et Sanci ædes. •| 2. Omnibns his Io» cis alii leg. Sangus, aut Sanctus : sed Sancus est in lapidibus litteratis apud Grut. 96. 6. Sancto Sanco Semoni Deo Fidio sacrum decuria sacerdotum, etc. et n. 5. Semoni Sanco Deo Fidio sacrum Sex. Pompejus, etc. Adde n. 7. et apud Gud. 59. 6. 7. 8. et g. • 5. Alium ab Hercule fuisse si quis putet, nitetur fortasse.testimomio Augustini 18. Civ. D. 1 g. docentis, Sancum fuisse primum Sabinorum regem, et ab his relatum in Deos: quod et Lactant. innuere videtur 1. 1 5. ante med. Hercules autem Sabinorum rex fuisse non legitur. SANDÄLÄ. V. SCANDALA. SANDÄLIÄRIS, e, adject. sandaliarius. Inscript. apud Grut. 62 1. 3. D. M. M. Afranii Heliodori magistri vici Sandaliaris. SANDÄLIÄRIUS, a, um, adject. ad sandalia pertinens. Vicus Sandaliarius Romae in regione quarta, vel nomen dedit, vel acceptum retulit Apollini Sandaliario, cujus ibi fuit signum cum sandaiiis. Suet. Aug. $7. Deorum simulacra mercatus, vicatjm dedicabat, ut Apollinem `sandaliarium, et Jovem Tragoedum. Inscript. apud Grut. 79. 5. Cn. Pompejus Cn. L. Nicephor. Mag. vici Sandaliarii Reg. IIII. Gell 18. 4. In Sandaliario forte apud librarios fuimus. • 2. Sandaliarius, ii, qui sandalia conficit, vel vendit. Inscript. apud Spon. Miscell. antiq. p. 1 14. Genio viarum L. Lutatius L. L. Paccius sandaliarius S. P. D. SANDÄLIGERÜLUS, a, um, adject. Sandaligerulæ, ancillæ sandalia herae gerentes, et snbministrantes. Plaut. Trin. 2. 1. 22. Vestispicae, flabelliferæ, sandaligerulæ. * SANDÄLI0TIS, idis, f. 5. Σανδαλιότε:, ita vocatur Sardinia imsula, quia ejus forma sandalium imitatur. Plin. 3. 7. 13. Sardiniam ipsam Timæus Sandaliotim appellavit ab effigie soleae , Myrsilus Ichnusam a similitudine vestigii. Hinc Claudian. B. Gild. 5o7. Itumanæ in speciem plantæ se magna figurat Insula: Sardoam veteres dixere coloni. SANDÄLIS, idis, f. 3. czv%αλές, genus palmae fructum ferens soleæ, aut sandalii similem. Plin. 13. 4. 9. Quarta auctoritas sandalidum , a similitudine appellatarum. SANDÄLIUM, ii, n. 2. sandalo, pianella, cavôzXtov, genus calceamenti muliebris altioris, elegantis, interdum etiam aurei, ansuIis post talos adstricti. Turpil. apud Von. 5. 24. Sandalio innixa digitis primoribus. Ter. Eun. 5. 8. 4. Utinam tibi commitigari videam sandalio caput. Simile est illud Pers. 5. 1 69. solea puer objurgabere rubra. el Juvenal. 6. 61 1. Et solea pulsare nates. ° 2. In Inscript. apud Murat. g2 g. 1. habetur Verania serva a sandaliis. Adde aliarii apud Gud. igj. 1. Unde patet fuisse inter officia domus Augustæ. In alia ibid. legitur 2oo. 5. Liviæ Alope Liviae Aug. ser. a cur. sandal. •I 3. Sunt qui docent, secundam syllabam semper brevem esse, et vel male produci, vel aliter esse legendum apud Albinov. 2. 65. Argentata tuos etiam sandalia talos Vinxerunt ccrte: nec, puto, Bacche, negas. SANDÀP{LÄ, æ, f. 1. cataletto, bara, vsx32 po3s7ov, loculus ligneus, in quo non nobilium, sed plebejorum et damnatorum cadavera efferebantur, ut Fulgent. de prisco serm. n. 1. interpretatur. Vilem arcam Horat. 1. Sat. 8. g., Orcinianam spondam Maraial. 1 o. 5. appellat. Id. 8. 75. tollitur alte Grandis in angusta sarcina sandapifa. Suet. Domit. 1 7. ad fin. Cadaver ejus popuiari sandapila per vespilIones exportatum. Juvenal. 8. 173. Inter carnifices, et fabros sanda pilarum. Adde 51artial. 2. 81. et Q. 3. SANDÄPILÂRIUS, ii, m. a. becca morti, vsz32$at: τη;, qui sandapilam fert, vespillo. Sidon. a. ep. 8. Vespillonum, sandapilariorumque ministeria. S ANDÄRÄC î, et Sandaracha, ae, f. 1. sandaraca, czv%αρέx^ , et azv%z3zyn, genus coloris rubri, duplicis generis, fossilis, et facti• ii. Fossi!is in venitur in aurariis et argentariis metallis, eo melior , quo magis rufa, quoque magis virus redolens, ac pura friabilisqiie : habetque varios üsus in medicina, quos recenset Plin. 54. 18. 36. qui 35. 6. 22. ex Juba tradit, nasci etiam in Topazo insula rubri maris. Facticia (quam adulterinam ibid. vocat) fit ex cerussa in fornace cocta : cujus color debet esse flammeus, pretium que habet in libras asses quinos. /itruv. 7. 1 2. Cerussa cum in fornace coquitur, mutato colore ad ignis incendium, efficitur sandararba. Id autem, incendio facto, ex casu didicerunt homines: et ea in vu!to meliorem vsum praestat, quam quæ de metallis per se nata foditur. Hæc /'itituv. 2. Apud Fest. l •, tur esse genus coloris, quod Graeci sandycem appellant. V. SANDIX §. 1. • 5. Est etiam nomen cujusdam succi, quio apes vescuntur ante confectum mei. V. ERYTHAG£ §. i. S ANDÄRÄC \TUS, vel Sanla racha:us, a, um, adject. azváz3*xtor3:, cui sandaraca admixta est. Plin. 33. 1 5. 5o. Item lentes tollit cum squamis æris, aceto sandaracato. * SANDÄÄÄCÈUS, a, um, adject. idem ac sandaracinus. Labe• S AND A R A CINUS

apud Fulgent. de prisco serm. n. 4. Fibræ jocinoris sandaraeei coloris dum fuerint. V. MANALES §. 5. SANDÄRÄCINUS, vel Sandarachinus, a, um, adject. aavôzg&y*vos, colorem sandaracæ habens. IVæv. apud Fest. Merula sandaracino ore. h. e. luteo. Hunc enim colorem habet rostrum merulæ. Nempe sandaraca quidem rubet ipsa, sed luteo colore tingit. SANDARESUS, i, f. 2. gemmâ in India nascens, loco ejusdem notpinis: item in Arabia méridionali, colore igneo aureis intus guttis interstincto. Plin. 37. 7. 28. SANDiCINUS. V. in'voce sequenti §. 3. SANDIX, icis, et Sandyx, ycis, m. et f. 3. σανδέ, et advô)3, genus rubri coloris facticii, et quod inter viliora enúmerat Plin. 35. 6. 12. scil. cum ochra cerussa Tusta, sandaracha, Syrico atrainento: et ibid. 25. docet, si sandaracha torreatur, æqua parte rubrica admixta, sandigem fieri : quamquam animadverto, inquit, Virgilium existimasse, herbam id esse illo versu (4. Ecl. 43.) Sponte sua sandix pascentes vestiet agnos. Pretium in libras dimidiüm ejus, quod sandaracæ : nec sunt alii colores majoris ponderis. Id. ibid. 26. Pingentes sandice snblita, mox ovo inducentes purpurissum, fulgorem minii faciunt. Propert. 2. 1 g. 81. Illaque plebejo, vel sit sandicis amictu. h. e. veste induta sit , cujus color est lanæ albæ nativus, ad fuscum accedens, et pauperiorum ; vel sandice tinctus, qui est color rufus, puniceus, purpureus, coccinus, et ditiorum. •| 2. Pænultimam in obliquis corripmit Grat. Cyneg. 86. Interdum Libyco fucantur sandyce pinnæ. - 5. Quod scribit Plin. loc. cit., Virgilium existimasse esse herbam , non ita intelligendum est, quod agni sandice pasti sint, sed quod pascentes lanam induturi sint colore sandicis, sive ea sit planta, sive pigmentum. Servius herbam esse docet, ex qua, inquit, sandicinus tingitur color. Hesych. utrumque significare docet his verbis: Σύνδυά, δsvögov $apvtj3§3, o% td &v§o; χ30:39 §χε£ xàxx*» §μ££gj, (5; Sogi$to:. j ; aggzzov ίατρικόν. Quod vero £$! herbæ cólorem intellexerit, illud præcipue argumento est, quod pigmentis utuntur pictores, numquam vero lanæ infectores, sed plantarum succis, ut adnotavit Salmas. ad illud Vopisci Aurelian. 29. Dicitur enim sandyx Indica talem purpuram faée, e. Plura de sandyce Id. in Solin. p. m. 1 1 32. Heyniuis tamen ad }'irg. lgc. cit. ita rem explicat, ut sandiae hic usurpetur pro colore saiidicis. SÄNE, adverb. sanamente, jyrj;, saniter, more eorum qui corore et mente sani sunt. Plaut. Curc. 1. 3. 2o. Bonum est, pauxilum amare sane: insane, non bonum est. Id. Amph. 1. 1. 292. Sane sapio, et sentio. Horat. a. Od. 7. 27. non ego saniis Bacchabor Edonis. Senec. δ. Controv. 34. ad fin. Hateriùs dixit sanius, Supra di. acerat: Doriom furiose dixit. • a. Sane sarteque audire, videreque apud Fest. in Sarte, locutio ex Auguralibus sumpta, h. e. integre, et more eorum, qui sani sunt, et sensu aurium et oculorum bene valent. € 3. Sæpissime est certe, quidem, profecto, vere, affirmandi particula, certamente, per verità, di vero, μ$ντοι. Phaedr 4. 23. Est gloriosus sane convictus Deum. /'arr. 3. R. R. 1 6. ante med. Agellus non sane major jugero uno. Cic. 14. Att. 7. Alia quae dam sane pessima. Id. Quint. 3. a med. Erat ei pecuaria res aihpla et rustica, sane bene culta. Id. 3. Fain. 5. eaetr. Sane vellem , po tuisset obsequi voluntati tuæ. • 4. In concessionibns. Id. 4. Acad 32. sub fin. Haec si vobis non probamus, sint falsa sane : invidiosa certe non sunt. Id. Sert. 54. Sit hoc sane leve . Id. Prov. cons. 7. Sed fruatur sane hoc solatio. Adde Sallust. Catil. 55. • 5. In résponsionibus. Ter. Eun. 2. 3. 6g. Estne, ut fertur, forma ? Par. same. Varr. 1. R. R. 2. Vultis intérea, vetus pro verbium usurpemus ? sane, inquit Agrius. • 6. Sane quam, certe muitum, valde quidem, admodum quam. Cic. 2. Leg. 1 o. Conclusa quidem est a te tam magna lex sane quam brevi. Id. 2. Q. Fr. 6. a med. Nam quod de Pompejo Caninius agit, sane quam refrixit. Brut..ad Cic. 1 1. Fam. 13. a med. Sane quam sum gavisus. Sulpic. ad eund. 4. ibid. 5. Sane quam, pro eo ac debui, graviter molesteqtie tuli. •| 7. Cum aliis particulis affirmantibus. Cic. 2. Leg. 4. Sane quidem hercule : et est ista recta docendi via. Ter. Andr. 1. 4. 2. Sane pol illa temu- lenta est mulier. • 8. Cum imperativis. Ter. Heaut. 3. 3. 26. Sy. Abi deambulatum. Cli. deambulatum ? quo ? Sy. Vah, quasi desit loeus! Abi sane istac, istorsum, quovis. va in ogni modo: sì, vattene. et 4. 7. 4. Quid stas, lapis ? quin accipis? Cli. cedo sane. via, qua : dammi. et Adelph. 4. 2. 48. i sane. • 9 Servit iromiæ : Phædr. 3. 15. Beneficium magnum sane natali delit, Ut exspectarem lanium in horas singulas. Vero apud Suet. 33. Sane legem Juliam timeo. • 1 o. Pro valde videtur poni in illo Plaut. Afost. 5. 2. 73. Nam sibi laudasse hasce ait architectonem nescio quem , esse ædificatas has sane bene. Charis. 2. p. 1 94. adducit in hanc sententiam illud Cic. 4. /'er r. 1 7. Interea sáne perturbatus et ipse, et amici, et consiliarii ejus, etc. Id. 2. Orat. 65. Res sane djf.

SANGUINEUS 87

ficilis. Priscian. quoque hanc motionem agnoscit 15. p. 1o1 1. Putsch.

Sed hæc, et alia hujusmodi ad primam notionem, certe, vere, reduci possunt. •I 1 1. Comp. Sahius §. 1. SANESCO, is, m. 3. guarire, risanarsi, Jyvd{op.at, sanus fio, convalesco: et fere dicitur de ulceribus et vulnéribus. Plin. 17. 23. 35. n. 28. Diu dolent talia ulcera, et difficile sanescunt. Adde' Cels. 5. 2 1. ab init. Id. 8. 4. ante med. Nec tamen magno negotio cutis sanescit. Id. 2. 1 o. ad fin. Arteria incisa neque coit, nequé sanescit. Id. 5. 28. 1 2. eaetr. Exulceratio digitorum sanescendo in unum eos jungit. Colum. 6. 7. in fin. Vulnera facta igne dum sanescunt, eto. •| a. De toto corpore ægrotantis. Cels. a. 8. a med. In morbo comitiali, si simul totum corpus afficitur, cujuscumque is aetatis est, vix sanescit. Id. 3. 18. ante med. Insanientes sub somno sanescunt. * SANGÄ, æ, m. 1. nomen proprium servi apud Ter. Eun. 4. 7. 6., et videtur esse a cárto. h. e. componendis sarcinis dictus. “| 2. Fuit etiam cognomen R., ut Q. Sanga senator e gente Fabia, cujus meminit Cic. Pis. 3 1. SANGÄRIUS, a, um, adject. ad Sangarium pertinens, qui est fluvius Phrygiæ, cujus meminere Plin. 5. 2 2. et Claudian. 2. in Eutrop. 263. et 2 g 1. Hinc Atys Sangarius puer dicitur a Stat. 3. Silv. 4. 41. V. ATYS §. 1. SANG I. V. TRAHIA §. 2. SANGUEN, inis, m. 3. sangue, atp.c., idem quod sanguis, apud veteres. Cato apud Gell. 3. 7. Cum ægre spirantem, quod sanguem defluxerat, cognovere, etc. Enn. apud Von. 3. 2o3. et 1 o. 2. Pergunt lavere sanguen sanguine. Id. apud Cic. 5. Fin. 1 1. et 3. Orat. 58. et in Hortens. apud Priscian. 6. p. 7o8. Putsch. Quis est enim, aut quotusquisque, cui mors cum appropinquet, non, ut ait Ennius, refugiat timido sanguen, atque exalbescat metu ? Lucret. 1. 856. et 859. Visceribus viscus gigni, sanguenque creari, etc. Enn. apud Prisêian. loc. cit. et Lactant. 1. 15. in fin. O pater, o genitor, o sanguen Diis oriundum ! Adde Accium, et Karron. apud Von. loc. cit., Petron. fragm. Tragur. 59. Burm. et Arnob. 1. p. 36. Sunt qui tribuunt etiam Statio 4.Theb. 464. Exceptum pateris prælibat sanguen, et omnes, etc. Alii leg. sanguinem. SANGUICÜLUS, i, m. 2. sanguinaccio, aip*2ttoy. Plin. 28. 14. 58. Utuntur ad utrumque vitium et sanguine hædi in cibum formato, quem sanguiculum vocant. - SÄNGUILENTUS, a, um , adject. sanguigno, sanguinolentus, sanguineus. Scribon. Compos. 182. Oculi sanguilenti. et 143. Sanguilentam urinam facere. SANGUINÄLIS, e, adject. ad sanguinem pertinens. Cels. 2. 33., 5. 22. ad fin., 5. 1. et 6. 7. n. 3. et Colum. 6. 1 2. sub fin. Herba Egy- . h. e. sanguinaria, Græcis τολυγονος. V. vocem sequentem \. i. SÁNGUINÄRIUS, a, um , adject. di sangue, ad sanguinem pertinens. Herba sanguinaria, sanguinella, sanguinaria , Græce πολυtyovos, et πολυγήνατο:, a frequentia geniculorum , non attollitur a terra, foliis rutæ, semine graminis. succus ejus infusus naribus supprimit sanguinem : et potus cum vino cujuslibet partis profluvium, excreationesque crueritas inhibet. Haec Plin. 27. 12. 91. Adde Colum. 7. 5. ad fin., ubi tradit, gravem esse ejus perniciem, si ea ovis pasta sit. toto enim ventre distendi contrahique, et spumam quandam tenuem tetri odoris exspuere. •] 2. Sanguinarius dicitur, qui sanguine et caedibus gaudet, crudelis, trux, sanguinario, crudele, αίματοχαg;;, £y.o;. Cic. 7. Att. 2. Haec sanguinaria juventus inimicissimâ est.' Plin. 4. ep. 22. a med. De hujus nequitia, sanguinariisque sententiis loquebantur. Suet. Claud. 34. Sævum, et. sanguinarium natura fuisse, magnis minimisque apparuit rebus. Justin. 2 g. 3. Cruenta et sanguinaria inter se bella gerere. Plin. 19. 8. 53. Tarqninius Superbus legatis a filio missis, decutiendo papavera in hoíto altissima, sanguinarium illud responsum hac facti ambage rcddidit. SANGUINÄTÌo, omis, f. 3. sanguinis eruptio. Coel. Aurel. 4. Tard. 6. ante med. de dysenter. Ultimo egestionis tempore ulcerum tacta sanguinatio fit . - - SANGUINEUS, a, um, adject. di sangue, sanguigno, insanguinato, sanguinoso, αζματόδή:, qui est ex sanguine, et qui habet sanguinem, vel colorem sanguinis, sanguipolentus, cruentus. Cic. 2. Divin. 28. Lapidens aut sanguinens imber. Ovid. 14. Met. 498. sparsaque sanguineis maduerunt pabula guttis. Senec. (Edip. 368. et Plin. 1 1. 37. 7 a. et 83. Sanguineus pulmo. Senec. Agam. 76o. Sanguinea verbera. Ovid. 13. Met. 85. caedes . Id. 3. Trist. 9. 3o. sanguineum caput. grondante sangue. Sic /al. Flacc. 3. 587. velut refugi quem cohtigit improba Mauri Lancea, sanguineus vasto leo murmure fertur. Stat. 8. Theb. 436. Hasta sanguinea. insanguinata. et Ovid. 16. Heroid. 334. Caesaque sanguineam victima planget humum. Id. 2. Amor. 1. 23. Carmiha sanguineæ deducunt eornua SANIFER

[ocr errors]

HLunae. I.l. 1. Met. i 43. de bello. Sangnineaque manu crepitantia concutit arma. J/al. Flacc. 5. 3o8. et ó. 134. Sanguineum bellum. Horat. 1. Od. 27. 4. Sanguineæ rixæ. Stat. 19. Theb. 173. Sanguinei crines. tinti, intrivi di sangue. et Sil. 4.5 1 9. Sanguineum sagulum. h. e. purpureum. Plin. 1 4. 9. 1 1. Colores vini quatuor, albus, fulvus, §anguineus, niger. Id. 2 1. 16. 56. et 25. 6. 32. Herba sanguineum succum fundit. Id. 37. 1 o. 60. Heliotropium gemma, dejecta in vas aquæ fulgorem so!is accendit sanguineo repercussu. Id. 16. 18. 3o., 1 9. 1 o. 58. et 24. 1 o. 43. et Modestin. Dig. 48. g. 9. sanguineum fruticem , et sanguineam virgam appellant geniis plantæ corticem habentis colore sanguineo, sanguine, $ηλυκρανεία. °|| 2. Sanguinis et cædis cupidus, sanguinarius, sanguinario. Ovid. J?emed. am. 1 53. Mars sanguineus. Sil. 1. 4o. vir. h. e. Annibal. SANGUINO, as, n. 1. scorrere, o versar sangue, sanguinare, αάp.233$to, sanguine mano. Quintil. declam. 1 o. 8. Tum repetitis sanguinavere planctibus jam convalescentes lacerti. Id. ibid. 9. ad fin. et ibid. 18. Sanguinantes lacertos porrigere. Apul. 5. Met. Immanem colubrum, veneno noxio colla sanguinantem. h. e. sanguine seu sanie veneni collum tumidum habentem . Tertull. 4. advers. IMarcion. 2o. a med. Lex a contactu feminæ sanguinantis submovet. h. e. cui menses fluunt. Solin. fragm. in Anthol. Lat. T. 2. p. 384. Burm. Venus alma fove, quæ $emine cæli, Parturiente salo, divini germinis æstu, Spumea púrpureis dum sanguinat unda profundis, Nasceris e pelago. •i 2. Item active sanguinare aliquem, est ei sanguinem emittere, salassare. Pelagon. /eterin. 3. Febrientem equum, utilissimum est sanguinare. et 26. sub init. Postea sane cum jam eruperit scabies, sanguinabis eum juxta genua. $ 3. Translate. Auct. Dial. de Orat. i 2. Nam lucrosæ hujus et sanguinantis eloquentiæ usus, recens, et malis moribus natus. h. e. quæ pecuniis ex clientum marsupio elicitis abundat, et quasi sanguine manat. Sunt qui leg. sanguinariæ. £ 4. Particip. Sanguinans §. 1. et 3. SANGUINÖLENTUS, a, um, adject. sdnguinoso, insanguinato, sanguinolento, αίμzτόδη;, sanguine plenus, aut aspersus, aut mamans, sanguineus, cruentus. Claud. Quadrigar. apud Gell. g. 13. ad fin. Caput præcidit, ;;;;;;;' detraxit, eamque sanguinolentam sibi in collum imponit. Ovid. 1. Art. am. 414. de Allia. Vulneribus I.atii sauguiuolenta fuit. Id. 3. Heroid. 5o. Sanguinolenta pectora. et 6. ibid. 46. Erinnys. Tibull. 2. 7. * 1. ab excelsa præceps delapsa fenestra Venit ad infernos sanguinolenta lacus. Ovid. 1. Amor. i 2. 1 2. Sanguinolentus color. /'arr. apud Von. 6. 1 o 1. Seditiones sanguinolentæ. •I 2. Translate. Auct. ad Herenn. 4. 39. Inimici sanguinolenta palma, crudelissima victoria potiti, insultabunt in horum miseriäs. Ovid. 1b. 3. Nullaque, quæ possit, scriptis tot millibus, exstat Littera Nasonis sanguinolenta, legi. h. e. quæ aliquem dictis læserit. Senec. 7. Benef. i o. a med. Quid sunt istae tabulæ, quid computationes, et venale tempus, et sanguinolentæ centesimæ? fi. e. usuræ, pecuniam et quasi sanguinem et vitam miserorum exhaurientes. SANGUINÖSUS, a, um, adject. sanguigno, sanguine abundans. Cael. Aurel. 5. Acut. 4. Sanguinosi phlebotomandi. SANGUIS, inis, m. 3. sangue, &?j.a, humor in corpore animalis, per venas in omnia membra diffusus. Quid a cruore differat, in CRUOR §. 1. dictum est. Cic. 2. Vat. D. 55. a med. Ventriculus cordis, in quem sanguis a jecore per venam cavam influit: eoque modo ex his partibus et sanguis per venas in omne corpus diffunditur, et spiritus per arterias. Id. 6. Att. 1. et Cels. 2. io. a med. et Petron. Satyr. 90. Sanguinem mittere ex brachio, in temporibus, a capite. cavare. et Plin. 2o. 4. 1 1. et 32. 1 o. 42. Sanguinem extrahere. Colum. 6. 1 4. detrahere. Plin. 25. 5. 23. emittere venis. Ge!l. 1 o. 8. dimittere. Cels. 2. 1 o. a med. supprimere. Id. 8. 4. ante med. et Plin. 22. 25. 7 i. cohibere. Id. ao. 7. 25. et 28. 18. 73. sistere. Cic. 1. Divin. 23. fundere. Curt. 3. 1 1. Tum vero multum sanguinis fusum est. h. e. multi vulnerati, multi occisi. Sic Liv. 2. 3o. ertr. JPlus ibi sanguinis, promiscua omnium generum cæde, quam in ipsa dirnicatione, factum. Adde 35. 5 1. Cic. Mil. 37. Vos appello, forvissimi viri, qui multum pro republica sanguinis effudistis. Plaut. JMost. 2. 2. 76. Guttam haud habeo sanguinis. h. e. præ metu refigit mihi sanguis. non m'è rimaso sangue addosso. • 2. De die sanguinis. V. im BELLONARlI §. 1. • 3. Metonymice mortem significat. Petron. Satyr. 1 2o. Julius ingratam perfudit sanguine Romam . Liv. 23. 8. eaetr. Sanguine Annibalis sanciam Romanum focdus. Lucan. 8. 9. Nondum vile sui pretium scit sanguinis esse. •] 4. Translate est vigor, vires, spiritus, audacia, spirito, forza, vigore, nerbo. Plaut. Bacch. 1. 2. 44. Magistron' quemquam discipülum minitarier? nibil moror discipulos mihi esse jam plenos sanguinis. valens afflictet me vacivom virium. Stat. 2. Theb. 561. saxum ingens toto sanguine nixus Sustinet. Virg. 2. Æn. 658. vos o, quibus iateger aevi Sanguis, ait, solidæque suo stant robore vires,

[ocr errors]

Cic. 4. Att. 16. a med. Amisimus, mi Pomponi, omnem non modo succum et sanguinem, sed etiam colorem et speciem pristinam civitatis. M 5. De pecunia. Id. 5. /err. 36. Quæ cum de populi R. victu, de vectigalium nervis, de sanguine detraxisset ærarii, Tertiæ mimæ condonavit. Id. 6. Att. 1. Appius cum £3 gpaip$asto: provinciam curarit, sanguinem miserit, quidquid potüerit, detraxerit. M 6. Refertur et ad orationem. Cic. Brut. g. Succus ille, et sanguis incorruptus usque ad hanc ætatem oratorüm fuit, in qua naturalis inesset, non fucatus nitor. et Orat. 23. In orationis sübtilitate etsi non plurimi sanguinis est, habeat tamen succum aliquem oportet, ut etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine. Adde Brut. 82. • 7. Dicitur saepe de genere, stirpe, affinitate, discendenza, schiatta, sangue. Ciò. Rosc. Am. 24. Magnam vim, magnam necessitatem, magnam possidet religionem pater mus maternusque sanguis. Id. in Senat. 7. Cognatio materna Transalpini sanguinis. Horat. 3. Od. 27. 63. nisi hei ile mavis Carpere pensum Regius sanguis. Virg. 1. Æn. 23. progeniem Trojano a sanguine duci. et 4. ibid. 23o. genus alto a sanguine Teucri. Ovid. 3. Heroid. 28. llle gradu propior sanguinis. Stat. 5. Silv. 3. 1 1 6. Non tibi deformes obscuri sanguinis ortus. /irg. 6. Æn. 836. Projice tela manu, sanguis meus. [Cic. 2. Invent. 55. a med. Sanguine conjunctus. Quintil. 8. 3. a med. Cohærere alicui sanguine. Propert. 1. 1 5. 16. Sanguinis vincula rumpere. Plin. 7. ep. '; Sanguine aliquem attingere. Tacit. 2. Ann. 7 1. et 3. ibid. 1 2. Propinquus sanguis. Flor. 3. 1. ad fin. Bocchus jure sanguinis Jugurtham vindicans. •| 8. Per catachresin dicitur de aliis humoribus. Manil. 5. 2 1 2. Et viridis nemori sanguis decedit, et herbis. Vemesian. 2. Ecl. 5o. Palias amat turgentes sanguine baccas. h. e. oleum. • Q. Cæsurae beneficio secunda syllaba producitur. Tibull. 1. 7. 72. Quidquid agat, sanguis est tamen illa tuus. /irg. 1 o. Aen. 487. Una eademque via sanguis animusque sequuntur. Ovid. 6. Fast. 488. Educet. at sanguis ille sororis erat. Lucan. 2. 558. Dum sanguis ine rat, dum vis materna, peregi. et 7. 655. sanguis ibi fluxit Achaeus. (Adde 1 o. 1 28.) J'al. Flacc. 5. 254. et jussa sanguis exuberet ulna. Sil. 1 o. 25. Et color, et sanguis, et tela minora periclo. Adde Lucret. 4. 1 o45. et alios, quos viri docti Broukus. ad Tibull., Oudendorp. ad Lucan. et Drakemborch. ad Sil. jam congessere: qui idem factum adnotarunt in pulvis a J'irgil., et in cinis ab Albinov., et in ignis ab Horat. etc. • 1 o. Extra caesuram Senec. Med. 775. Vectoris istic perfidi sanguis inest. Sic Horat. 1. Od. 1 5. 53. uret Achaicus Ignis Iliacas domos . • 1 1. In accusat. sing. habet etiam sanguem. Inscript. Frat. Arv. n. 41. lin. 22. apud Marin. Et porcilias piaculares epulati sunt, et sanguem. Adde Calendar. Constantinian. ad IX. Kal. April.

SANGUiSÜGÄ, æ, f. 1. mignatta, sanguisuga, 333}}.z, hirudo, vermis aquatilis sanguinem sugens. Plin. 8. 1 o. 1 o. Elephanti cruciatum in potu maximum sentiunt, hausta hirudine, quam sanguisugam vulgo coepisse appellari adverto. Id. 32. 1 o. 42. Diversus hirudinum, quas sanguisugas vocant, ad extrahendum sanguinem usus est. Cels. 5. 27. n. 16. Si sanguisuga epota est, acetum sale bibendum est.

SANGUS. V. sANCUS §. 2.

SÄNIES, ei, f. 5. marcia, sangue corrotto, sanie, ἐχτόρ, sanguis corruptus, necdum ad puris albedinem crassitudinemque coactus. Cels. 5. 26. n. 2o. Ex vulneribus ulceribusque exit sanguis, sanies, pus. Sanguis omnibus notus est. Sanies est tennior hoc, varie crassa, et glutinosa, et colorata. Pus crassissimum albidissimumque,

glutinosius et sanguine et sanie. Exit autem sangnis e vulnere re

[ocr errors]

saniem esse moi tui, tabum vivi. Sed vel una Celsi auctoritate refellitur. . • 5. A poetis pro veneno ponitur noxiorum animalium. 0vid. 4. Met. 4j3. colübræ Sibila Ε' saniemque vomunt. Horat. 3. Od. 1 1. 1 g. de Cerbero. Spiritus teter, saniesque manat Ore trilingui. Sil. 6. 276. serpens Tabificam exspirat saniem. et ibid. 678. Viperea sanies. et 12. io. anguis saniem sublatis faucibus efflat. Lucan. 4. 32 1. in fluvios saniem tabemque ferarum Infundas. Id. 6. 457. Sanies veneni. /irg. 2. Æn. 22 1. Perfusus sanie vittas, atroque veneno. §v δεα δύο. • 4. De cruore tritæ purpuræ lanis tingendis. Plin. 9. 38. 62. Quinis lana potat horis, rursusque mergitur carminata, donec omnem ebibat saniem. fd. 33. ó. 26. Quoties id factum est, levatur bonitas (coloris) pro numero, dilutiore sanie. • 5. Aliquando cum pure άλιά, et de corrupto omni humore ponitur, aut corrupto simili, licet non cruento. Plin. 27. 7. 28. Sanie si manant aures. Id. 2g. 6. 39. Sanies aranei. Id. 3 i. 1 1. 47. Spongiæ saniem emittunt. Id. 15. 3. 2. Olivæ constant nucleo, oleo, carne, amurca. sanies hæc est ejus amara. (Adde Colum. 1. 6. in fin.) Manil. 5. 67 1. Hinc sanies pretiosa fluit, etc. V. MURIA §. 3. Plin. 33. prooem. a me«l. de auro. Parum erat unam vitae invenisse pestem, nisi in pretio esset auri etiam sanies. h. e. chrysocolla. • 6. Excepto recto, quarto et sexto casu singularis numeri, nullum præterea habet usum. nam plurali carere, docent etiam Charis. 1. p. 1 g. et Diomed. 1. p. 3 1 4. Putsch. SÂNIFER, ra, rum, adject. salutifer. Paulin. Nolan. carm. 2o. 2 18. quæ te quoque dextra potentem Sanifera virtute dedit. SÄNIOSUS, a, um, adject. marcio, ἐχορόδης, sanie, et impuro sanguine conspersus. Plin. 7. 15. 13. In validi, aut non vitales partus eduntur, aut saniosi, ut auctor est Nigidius. SÂNITAS, atis, f. 3. sanità, jyisva, incolumitas, salus, bona valetudo, status corporis actiones omnes suas probe obeuntis. Cic. 4. Tusc. 13. Corporis temperatio, cum ea congruunt inter se, e quibus constamus, sanitas est: sic animi dicitur, cum ejus judicia, opiniomesque concordant: eaque est animi virtus, quam alii ipsam iemperantiam dicunt esse, alii obtemperantem temperantiæ præceptis, et eam subsequentem, nec habentem ullam speciem suam: sed sive hoc, sive illud sit, in solo esse sapiente. Est autem quædam animi sanitas, quæ in insipientem etiam cadat, cum curatione medicorum conturbatio mentis aufertur. Cels. 8. 8. in fin. Donec sanitate ossis dolor finiatur. Tacit. 1. Ann. 68. eaetr. Vimi, sanitatem, copias cuncta in victoria habuere. Plin. 2o. 6. 23. Allium tussim sanat, fractæ incoctum fabæ, atque ita in cibo sumptum, donec sanitatem restituat. et ibid. Capitis ulcera manantia sanitati restituens. Id. 1 1. 18. 2o. de apib. Hilaritate et nitore sanitas æstimatur. Gell. 18. 1. Corporis integritas sanitasque, et honestus modus formæ, etc. Plaut. 1Merc. 4. 1. 1 2. Apollo, quæso te, ut des pacem propitius, salutem, et sanitatem nostræ familiæ. (Adde Plin. Paneg. 22.) Senec. 2. Quæst. nat. 38. extr. Sanitas debetur medico. Phædr. 5. 7. Ad sanitatem venit curatio. Justin. 2o. 2. a med. Sanitatem recuperare peste sedata. et 1 1. 8. eaetr. recipere. Varr. 2. R. R. 1. a med. Sanitas pecoris, res multiplex ac necessaria. Id. ibid. 5. circa med. Lanii, qui ad cultrum bovem emunt, et qui ad altaria, hostiæ sanitatem non solent stipulari. • 2. Sæpe transfertur ad animum, et significat, bonam mentem, rectum consilium, recte sentiendi vino, rationem, mente sana, buon giudizio, buon senso, ragione, cervello, ot»£gogUyn. Cic. 3. Tusc. 4. eaetr. Sanitatem animorum posi1am in tranquillitate quadam constantiaque censebant: his rebus mentem vacuiam appellarunt insaniam, propterea quod in perturbato animo, sicut in corpore, sanitas esse non possit. Id. 4. ibid. 1 o. Quemadmodum cum sanguis corruptus est, aut pituita redundat, aut bilis, in corpore morbi ægrotationesque nascuntur; sic pravarum opinionum conturbatio, et ipsarum inter se repugnantia sanitate spóliat animum, morbisque perturbat. Id. Pis. 2o. Sua quemue fraus, suum scelus de sanitate ac mente deturbat. Id. 4. /err. }: Ne tum quidem te potuit, si non pietatis, at salutis tuæ ratio ad officium sánitatemqüe reducere. Id. 1 2. Fam. 8. Lepidus hostis a senatu judicatus, ceierique, qui una cum illo a republica defecerunt: quibus tamen ad saìitatem redeundi ante cal. Septembr. potestas facta est. Id. Sull. 5. sub fin. Convertit se aliquando ad timorem, nunquam ad sanitatem. Caes. 1. B. G. 42. Cæsar Ariovistum ad sanitátem reverti arbitrabatur. Petron. Satyr. 1 1 1. Exulceratas mentes ad sanitatem revocare. Hirt. 8. B. G. 22. perducere. Phædr. 3. epil. eaetr. Dum sanitas constabit, pulcre meminero. si nehè avrò il mio buon giudizio. et Plin. 6. ep. 15. Est omnino Priscus dubiæ sanitatis. Senec. Hippol. 249. Pars sanitatis, velle sanari fuit. • 3. Item ad orationem puram, pressam, non redundantem, quæ probatis et incorruptis verbis, sanisque sententiis constat, purità di stile ; parlare di buon gusto. Cic. opt, gen. Orat. 3. Eos invitemur, si possumus: sin minus, illos potius qui incorrupta

[ocr errors]

sanitate $unt (quod est proprium Atticorum), quam eos, quorum vitiosa abundantia est, quales Asia multos tulit'. Id. Brut. 13. Ut semel e Piraeeo eloquentia evecta est, omnem illam salubritatem Atticæ dictionis, quási sanitatem, perdidit. et ibid. 82. Insulsitatem et insolentiam, tahquam insaniam quandam orationis, odit: sanitatem autem, et integritatem, quasi religionem et verecundiam oratoris, probat. et ibid. 8o. ad fin. Sio nös summi oratoris vel sanitate, vel vitio, pro argumento ad diluendum crimen usi sumus. V. SANUS §. 9. • 4. Sanitas metri apud Macrob. 5. Saturn. 17. eaetr. est cum versus nulla in syllaba contra prosodiae leges peccat. SANITER, adverb. sanainente. more sani hominis, sive ad corpus referas, sive ad animum. Afran. apud Von. 1 1. 5 1. Adesto: assentio te amare, me adorare saiiiter. SANNÄ, æ, f. 1. distortio vultus, quæ fit diductis labiis, ore hiante, corrugata facie, et ostentationé dentium. Notationem etymologi ab Hebræis usque deducunt. Juvenal. 6. 3o6. I nunc, et dubita, qua sorbeat aera sanna Maiira. • 2. Hinc irridendi genus est, quod eo habitu oris fit, dileggiamento, sberleffo, p;tjxo<, χλευη. Pers. 1. 61. Vos o patricius sangüis, quos vivere fas est Occipiti cæco, posticæ occurrite sannæ. (In præcedentib. tres alias irrisionum species enumerat: O Jane, a tergo quem, etc.) Id. 5. 91. Disce : sed ira cadat naso, rugosaque sanna, Düm veteres avias tibi de pulmone revello. • 3. Est etiam cognomen R., ut L. Varilius Sanna in Inscript. quam vide in PETELINUS §. 3. * S ANNÀTOR, oris, m. 3. qui safinat, idem ac sannio. Gloss. Philor. Gannator, (corrige Sanimator) χλευαστ*;;. SANNIO, onis, m. 3. buffone, zanni, μω333, %\svzati);, scurra, qui omnibus modis risum movere nititur, qui soluto risu, et contortis corporis totius partihus quempiam irridet, moresque aliorum tam inepto gestu exprimit, ut, cum alios irrideat, ipse omnibus sit ridiculus. Cic. q. Fam. 16. ertr. Salis enim satis est, samnionum parum. Id. 2. Orat. 61. in fin. Atque hoc etiam animadvertendum, non esse omnia ridicula faceta. Quid enim potest esse tam ridiculum, quam sannio est ? Sed ore, vultu, imitandis moribus, voce, denique corpore ridetur ipso. Salsum hunc possum dicere, atque ita, non ut ejusmodi oratorem csse velim, sed ut mimum. Apud Ter. Eun. 4. 7, 1 o. nomen est servi: et Adelph. 1. 2. 2. lenonis. * SANNO, as, n. 1. χλευα%o, idem ac subsanno. Gloss. Philor. Gannat, (corrige Sannat) χλευα%st. V. SUBSANNO. SÂNO, as, avi, atum, a. 1. gitarire, risanare, sanare, υγια%o, sanum facio, curo, medeor, morbum depello, sanitati restituo. Cic. 3. Vat. D. 28. Gladio vomicam ejus aperuit, quam sanare medici non potuerant. Id. 4. Tusc. 37. eaetr. Citius repentinus oculorum tumor sanatur, quam diuturna lippitudo depellitur. Propert. 2. 1. 61. Tarda Philoctetæ sanavit crura Machaon. Ovid. 1. Pont. 3. 2 1. Adferat ipse licet sacras Epidaurius herbas, Sanabit nulla vulnera cordis ope. Plin. 2o. 6. 23. Allium tumores suspectos sanat. Cic. 5Fam. 1 6. et Propert. 2. 2. 59. Sanare dolorem. Plin. 12. 17. 41. Ad hunc sanandum ( odorem ) uirunt styracem in pellibus hircinis. per togliere, o correggere. • 2. Translate. Cic. i3. Att. 12. Valde me momorderunt epistolæ tuæ de Attica nostra: eædem tamen me sanaverunt. Id. Mil. 25. Omnes tibi-reipublicæ partes ægras et labantes, ut eas his armis sanares et confirmares, esse commissas. Id. 7. Verr. 46. Qui te existimares avaritiæ vulnera crudelitatis remediis posse sanare. Id. Sull. g. sub fin. Voluntates consceleratas ac nefarias nec sanare potui, nec tallere. Cæs. 1. B. C. 35. Reliqua, quæ ad egrum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. Tibull. 2. 5. 15. et Propert. 1. 1 o. 17 Sanare curas. Hirt. 8. B. G. 38. timentes animos consolatione. Liv. 2. 34. et }'ellej. 2. 3. a med. Samare discordiain. h. e. sedare, discordes animos ad sanitatem revocando. Caes. 7. I}. G. 2 g. Factum imprudentia Biturigum , uti hoc incommodum reciperetùr : id tamen se celeriter majoribus commodis sanaturum. Senec. Herc. Fur. 1261. nemo polluto queat Animo mederi: morte sanandum est scelus. h. e. expiandum. Cic. 1. Q. Fr. 2. 2. Quem denique, praeter Tuscenium, cujus causa sanari non potest, non mitigavi? h. e. melior fieri, et defendi. •I 3. Particip. Sanaturus §. 2. Sanandus §. 1. ol 2. SANQUÀLIS, e, adject. ita appellatur avis, quae in commentariis ossifraga dicitur, quia in Sanci Dei tutela est, inquit Festus. Meminit et Liv. 41. 13. V. IMMISSULUS. • 2. Sanqualis porta appellata est ab avi sanquali: ideoque eodem est nomine, quo avis ipsa appellatur. Festus. Addil Paulus, proximam fuisse ædibus Anci. Alii rectius leg. ædibus Sanci. SANSÄ. V. SAMPSA. SANTERNÀ, æ, f. 1. chrysocolla agglutinando auro temperata. Plin. 33. 5. 29. Chrysocolla temperatur Cypria ærugine, et pueri impubis urina, addito nitro: teritur Cyprió ære in Cypriis miortariis : santernam vocant. Adde 34. 1 2, 28,

« НазадПродовжити »