Зображення сторінки
PDF
[ocr errors]

vim dicitur de eo, qui illuvie laborat, dentesque ideo scabros, et gingivas putridas habet. Ulp. Dig. 2 1. §. 12; ad fin. Trebatius ait, Ìorì esse `morbosum, os alicui olere, veluti hircosum, scabronem; hoc enim ex illuvie oris accidere solet. Ita leg. /oss. in Etymol. et Cujac. l. 1 1. Observat. c. 1 o.; neque enim strabonem (quod in vulgatis habetur) aut male olere, aut oris vitium esse, sed oculorum. SCABRÖsús, a, um, adject. idem qui scaber. Plin. 2o. 2 1. 85. hippolapathi radices privatim ungues scabrosos detrahunt. Harduìh. legit scabros : et sane recte, cum alibi semper ita Plin. loquaaur. Prudent. Psychom. 1 o6. scabrosa sorde. Not. Tir. p. 181. Scaber, scabrosus. scÄBRUM. V. SCABER §. 2. sc.EÅ, ae, f. 1. Σxzig, porta urbis Ilii, seu Trojae : a oxaxà;, qua vel laevum, vel infelix notat. Ita autem vocata est, vel quia occidentem spectaret, et occidentalia dicuntur sinistra ab auguribus Graecis; vèl quia Trojanis fuerit infelix, quippe per quam intromissus fuerit equus durius. Utramque rationem affert Eustathius. Immo et tertiam áddit, ut sit a Scaeo architecto. Cui et quartam addere conatur Bernardin. Bald. de verb. /itruv. signif., quia scilicet itinera haberet non directa. Nam ita ipse } itruv. 1. 5. Curandum, ut non facilis sit aditus ad ὰ, murum, et excogitandum, ut portarum itinera non sint directa, sed axz:3. In quibusdam edivioiiibus rectius pro Graeca voce scribitur Latina scaeva. h. e. obliqua. Virg. 3. Æn. 35 1. Scææque amplector limina portae. Adde 2. ibid. 6 1 a. V. SCÆOMA. scAENÄ. V. SCENA §. 8. * SCAEÖMÄ, ätis, m. 3. gxaiop.a, curvitas. Translate est infortu•nium, seu cadaver hominis. Serv. ad }'irg. 3. Æn. 351. Scæa porva dicta est non a pugnis ante se factis scævis, id est malis (nam et ante sic dicta est): nec ab itinere ingressis scævo, id est sinistro; quod ingressi non recto, sed sinistro eunt itinere: sed a cadavere Íaomedóntis, hoc est scæomate, quod in ejus fuerit superliminio. ceterum ex interpretationibus secunda videtur amplectenda, quæ confirmatur etiam loco Polybii l. 5. c. 59., in quo axzit»μα est adiwus obliquus et tortuosus. SCÆWÄ, ae, m. 1. mancino, axavá:, qui sinistra manu utitur pro dextera: a scaevus. Ulp. Dig. 2 1. 1. 12. Sciendum est scævam non esse morbosum, vel vitiosum, præter quam si imbecillitate dextræ validius sinistra utatur; sed hunc non scævam, sed mancum esse dicimus. •| 2. Est etiam cognomen R., ut D. Junius Brutus Scæva Cos. ann. U. C. CDXXIX. apud Liv. 8. 29. SCÆWÄ, æ, f. 1. augurium : a scævis auguriis, idest sinistris. Varr. 6. L. L. 5. a med. Vel obscenum ab eo, quod pueris turpicula res in coflo quædam suspenditur, nequid obsit, É scaevæ causa: inde Scævola appellatus. Ea dicta ab scæva, idest sinistra, «quod quae sinistra sunt, bona auspicia existimantur. A quo dicunaur comitia, aliudve, quod fit ave sinistra, scæva . Id a Græco est, quod hi sinistrum vocant axaiav. Quare quod dixi, scævum, bomum omen est, obscenum vero, turpe. Fest. Scaevam vulgus quidem et in bona, et in mala re vocat, cum ajunt bonam, et malam scaevam. At scriptores in mala ponere consueverunt, ut apud Græeos invenitur positum pro sinistro. Plaut. Pseud. 4. 7. 39. Bene ego ab hoc prædatus ibo: novi : bona scæva est mihi. 1d. Cas. 5. 4. 4. Hac ibo: eaminam scævam spero meliorem fore. Ubi per caninam scaevam aut occursum canis intelligit, qui inauspicatus habebatur, aut latratum ; ut sententia sit, minus hunc gravem fore, quam latratum ac rixas uxoris. Bothe vero putat, his verbis mulieres innui, quæ propter crebra litigia canes vocantur, ut apud eund. Plaut. ibid. 2. 5. 1 2. V. et CANIS §. 7. Stalino igitur senex a servo Chalino male verbis acceptus pedem refert, et mulieres, inquit, adibo, quas mihi meliora portendere arbitror. SCAEVITAS, atis, f. 3. perversità, malizia, malignitâ, axatörmς, prava natura, perversitas, malitia. Gell. 6. a. a med. Ingenia aspeira et inscita, et rudia, etiamsi nullo fatalis incommodi eonflictu ureantur, sua tamen scævitate et voluntario impetu in assidua deË ruunt. Apul. 4. Met. Præclarus ille conatus Fortunæ meæ scævitatem anteire non potuit. Apud eund. 9. ibid. Indignæ rei scævitas. h. e. infortunium, infelicitas, tanquam malo omine res indigna evenerit: a scævus sinister. Sic Id. 3. ibid. Quod tuum factum scævitas consecuta in meum convertit exitium. strana disgrazia, malignità di destino. V. SAEVITAS. SCAEVÜLÄ, æ, m. 1. C. Mucius Scævola miles Romanus, qui Persenam Etruriæ regem gladio adortus, per errorem, unum ex ejus satellitibus transfodit: quare ut manum puniret, in ardensem foculum injecit, ac tamdiu tenuit, donec ambüreret : hinc Scævola vocatus, a axavâ;, sinister, quia postea sinistra tantum utebatur, Liv. 2. 1 a., Flor. 1. 1 o., Sil. 8. 385., Martial. 1. 22. et Val. Mar. 3. 3. n. 1. ©. 2. Fuit ipsignis vir Q. Mucius Scævola P, F. consul

^ SC AL ARIS

(una eum L. Licinio Crasso anno U. C. DCLIX., etim Cicero aetatis annum duodecimum ageret), augur, pontifex maximus, divini humanique juris auctor celeberrimus, qui jus civile primus constituit, generatim in libros decem et octo redigendo. Hic bello civili Mariano in vestibulo ædis Vestæ a Marii satellitibus occisus periit. v. MUCIANUS §. 2. Pompon. Dig. 1. 2. 2. a med., Epit. Liv. 86., Flor. 3. 2 1., /ellej. 2. 26. q. 3. Alius fuit Cervidius Scævola temporibus M. Aurelii, cui a consiliis fuit: ejusque responsa habentur in Pandectis non semel. Capitolin. M. Aurel. 1 1. eaetr. •| 4. Ut Cato de optimo cive, Roscius de excellenti histrione, sic Scaevola de eximio JCto dici potest. Cic. 7. Fam. 22. Ego tamen Scævolæ Testæ assentior. h. e. Trebatio Testae, qui alter mibi Scævola est. Alii rectius leg. Scævolae, et Testae. h. e. Scævolæ celeberrimo illo JCto, et tibi: scribit enim eam epistolam ad C. Trebatium Testam, qui itidem JCtus erat. Mat. et Trebat. ad Cic. post ep. 15. l. 9. ad Att. Trebatius Scævola facit ut antecedat. Alii rectius leg. Trebatius sedulo facit etc. Adde 13. ibid. 23. in fin., ubi alii rectius leg. Scæva. °| 5. In Fast. Capitol. apud Grut. 293. col. 1. et 2. habetur P. Mucius Scævula, et Q. Mucius Scævula. SCAEVUS, a, um, adject. cxxvós, sinister, et tam in bonam, quam in malam partem sumitur, ut Scaeva auspicia. V. verba Varron. et Festi in SCAEVA, æ, f. • 2. Plerumque tamen in malam partem sumitur, ut Fest. ibid. monet. Hinc Gell. 12. 13. Scævus profecto, et cæcus animi forem, si, etc. h. e. stolidus, stultus. Sallust. orat. Lepidi contra Sull. Quæ cuncta scævus iste Romulus, quasi ab ex

' ternis rapta, tenet. h. e. perversus : vel malo reipublicæ natus. Ita

legit Serv. ad J'irg. 3. Ecl. 13. Alii sævus. Paulin. Volan. carm. 1 a. 44. Scæva fabula. Apul. 4. Met. Scævissimo somnio cumulatur infortunium meum. ScÄFÄ. V. SCAPHA §. a. * SCALÄBiTÀNUS, a, um, adject. ad Scalabim pertinens, coloniam in Lusitania, quæ nunc fortasse Santaren . Ejus meminia Plin. 4. 22. 35. Colonia Scalabis, quæ Præsidium Julium vocatur. Id. ibid. Scalabitanus conventus. Inscript. apud Murat. 1 1 1 7. %. Colonia Scalabitana. SCÄLÆ, arum , f. plur. 1. scala, scaléa, x\ipa$, machina pluribus gradibus constans, qua utimur ad ascendendum in superiora. Sallust. Jug. 6. Murum modo suffodere, modo scalis aggredi. et ibid. 64. ad fin. Et jam scalis egressi milites prope summa ceperant. et mor. Ubi unae atque alteræ scalæ comminutæ, qui supersteterant, afflicti sunt.Plin. 14. 1. 1. Scalis tectum scanditur. Enn. apud Macrob. 2. Saturn. 1. Romani scalis summa nituntur opum vi. Cæs. 1. B. C. 28. Milites positis scalis muros ascendunt. et ibid. 65. a med. Scalas admovere. appoggiare. et Tacit. 4. Hist. 29. apponere. Id. 2. Ann. 81. erigere. et 4. ibid. 5 1. inferre propugnaculis. et 15. ibid. 4. promovere . et 12. ibid. 1 7. Scalis evadere. Ovid. 1 4. Met. 65o. Induerat scalas: lecturum poma putares. V. INDUO §. 5. Plin. . 37. 37. Scalarum lapsu exanimatus est. Id. ibid. 2o. 1 9. Salvius uo centenaria pondera pedibus, totidem manibus, et ducenaria duo humeris contra scalas ferebat. su per le scale. In navibus Kirg. 1 o. AEn. 653. Forte ratis celsi conjuncta crepidine saxi Expositis stabat scalis, et ponte parato. Adde Liv. 26. 45. • 2. In ædibus plures gradus lignei, vel lapidei parietibus infixi atque immobiles, ad superiorem contignationem ferentes: de quorum ratione /itruv. 9. 2. disserit. Cic. Mil. 15. a med. Cum se ille fugiens in scalarum tenebras abdidisset. in un sottoscala. et 2. Phil. 9. Nisi ille se sub scalas tabernæ librariæ conjecisset. Horat. 2. Ep. a. 15. In scalis latuit, metuens pendentis habenæ. Martial. 1. 1 18. Et scalis habito tribus, sed altis. h. e. in tertia ædium contignatione, ubi habitare solebant pauperiores. in soffitta. V. CGENACULUM §. 3. 4. 3. Scalæ Gemoniæ. V. GEMONIUS. • 4. Græcæ scalæ sunt, quae ab utroque latere tabulis clauduntur, fie adspectum ad partem aliquam corporis admittant. Hinc flaminicæ Diales prohibebantur scalas ascendere, quæ ultra tres gradus extollerentur, nisi ex iis essent, quæ Græcæ appellantur, ut ex Massurio Sabino tradit Gell. 1 o. 15. et plenius Serv. ad 4. Æn. 646. <I 5. Per synecdochen sunt ipsi gradus, scalini, gradini. Martial. 7. 2o. Hæc per ducentas cum domum tulit scalas, etc. •| 6. Notant grammatici /arr. g. L. L. 1. a med.. Charis. l. 1., Diomed. l. 1., Donat. Phocas, etc. semper plurali num. usurpari: et Quintil. 1. 5. vitiosum esse ait, si quis scdla, et scopæ dicat. Reperiuntur tamen et in singulari. Cels. 8. 15. circa med. Sic brachium deligatum super scalæ gallinariæ gradum trajicitur. V. GALLINARIUS §. 1. et Cajus Dig. 46. 2. 56. ad fin. Qui scalama commodaverit ad ascendendum. SCÄLÂRII, orum, m. plur. 2. scalarum artifices. Inscript. apaâ Grut. 358. 6. Centuria centonar. dolabrar. scalarior. L. D. D. D. SCÄLÄRIS, e, adject. ad scalas pertinens. Vitruv. 1 o. 13. Regulæ scalari forma compactæ. Id. 5, 6. sub fin. Cunei, qui dirigunt

[ocr errors]

scalaria. h. e. scalas. M 2. Scalare, is, absolute idem est ae scalarium. Inscript. apud Reines. cl. 7. n. 16. Hoc scalare applicitum huic sepulcró. et mor. Pro podismo structionis scalaris, quod est via Ostiensi, parte læva, inter mill. II et II. SCÄLÂRIUM, ii, n. 2. scalaria dicuntur viæ in amphitheatro, per quas gradibus in cuneos ascenditur. /itruv. 5. 6. ad fin. •| 2. Inscript. yunebr. apud Murat. 1 752. a..... hoc loco usque ad scalaria ollæ numero LXVIII. SCÀLÉNUS, a, um, adject. axaXmv3;, inæqualis. Dicitur de triangulo, cujus omnia latera sunt inter se inæqualia. Auson. epist. præfiae. Edyll. 13. Isoscele, vel isopleura, orthogonia quoque, vel scalena. SCALMUS, i, m. 2. scarmo, axoXgd;, lignum, cui remus intra navim alligatur, ut firmius impellat: a axdX\o, fodio; id enim exeavatum est ad remum excipiendum. }'itruv. 10. 8. a med. Etiam remi circa scalmos strophis religati, cum manibus impelluntur et reducuntur, extremis progredieniibus a centro, palmis maris undis spumantibus, impulsu vehementi protrudunt porrectam navem. Cic. 1. Orat. 38. Tu mihi cum in circulo decipiare adversarii stipulatiuneula, ego tibi ullam causam majorem committendam putem ? Citius hercule is, qui duorum scalmorum naviculam in portu everterit, in Euxino Pónto Argonautarum navem gubernarit. una barca da due remi. et Vellej. 3. 43. Quatuor scalmorum navem ingressus, effusissimum Adriatici maris transjecit sinum. • 2. Synecdoche est in illo Cic. 3. Qffîc. 14. a med. Venit ipse mature: scalmum nullum videt. h. e. nullam cymbam. SCALPELLO, as, a. 1. scarpellare, scalpello reseco. Veget. m. J'eterin. 26. Totumque simul ungulæ solum in circuitu scalpelletur, et circumgyrabis, ut etc. Editio Schneideri habet: in circuitu scalpello circumscribes, ut etc. SCALPELLUM, i, m. et Scalpellus, i, m. 2. lancetta, coltellino, ap. \iov, φλε3οτόμον, parvum scalprum, quo utuntur chirurgi aperiendæ venae, secandis carnibus, etc. Cic. Sert. 65. Non est ea medicina, cum sauæ parti corporis scalpellum adhibetur. Cels. 2. 1 o. a med. Si nervum scalpellus attigit, sequetur nervorum distentio. et mor. Si timide scalpeilus dimittitur, summam cutem lacerat, neque venam incidit. Colum.6.32. Scalpello usque ad vivum resecare et amputare scabiem. Plin. 28. 8. 28. Corii crocodili cinis ex aceto illitus his partibus, quas secari opus sit, sensum omnem scalpelli aufert. del taglio. et Senec. a. Ira 27. a med. Quorum castigatio sic accipienda est, quomodo scalpellum, et abstinentia, et alia quæ profutura sunt. SCALPER, pri, m. 2. idem ac sealprum. Cels. 8. 3. Tumc excisorius scalper `ab altero foramine ad álterum malleolo adactus, id quod inter utrumqúe medium est, excidit. et ibid. 4. a med. Scalper ad rimam agendus. SCALPO, is, psi, ptum, a. 3. incidere, scolpire, scavare, y\d%», xvato, cædo, incido, fodio, sculpo. Videtur esse a oxdX\o, fQdio. Varr. 5. L. L. 1 o. Quæ in Græca lingua putant Latina, ut scalpere vxòsússv (oxo\sùò est a oxdX\o), sternere cropsvvöevy, lingere \si$o$a:, ferre psgew, etc. Cic. 2. IVat. D. 6o. Itàque ad pingendum, ad fingendum, àd scalpendum, ad nervorum elieiendos sonQs ac tibiarum, apta manus èst admotione digitorum. Horat. 3. Qd. 1 1. 51. et nostri memorem sepulcro Scalpè querelam. Plin. 36. 5. 4. n. 3. Et ipsum Phidiam trädunt scalpsisse marmora. et 35. 1 1. 4o. n. 25. Eù phranor Isthmius marmorâ ac scyphos scalpsit. Id. 37. 1 o. 65. scalpere gemmas. et ibid. w. 4. aliquem in gemma. Id. 13. 7. 14. Ficus perqüam fecundo proventu, scalpendo tantum ferreis únguibus. j 2." Item scabo, fíico, grattare, fregare. Juvenal. 9. 133. Qui digiio scalpunt uno capnt. (V. Senec. ep. 52. a med.) Colum. j. 5. ànte med. de scabie. Vitiosum locum pecudes aut morsu scàlpunt, aut arbori adfricant. Suet. Domit. 16. Exulceratam verrucam vehementius scalpere. Plin. g. 45. 68. Pisces attritu petræ scalpentes pruritum. Id. 36. 4. g. Penna vulturis si scalpantur dentes, acidum halitum faciunt. Id 28. 6. 1 5. Palmam alterna manu scalpere. • 3. Item leviter fodio. Horat. 1. Sat. 8. 26. Scalpere terram unguibus. Adde Pallad.loc. cit. in SCALPTUS. • 4. Translate. Pers. 1. ao. cum carmina lumbum Intrant, et tremulo scalpuri:nr ubi intima versu. h. e. titillantur. • 5. Hinc scalpere cadaver apud Martial. 3. g3. est cunnum vetulæ fodere. M 6. Scalpere nates est virgis cădere. Pompon. apud Von. 1 1. 59. Præteriens vidit duos sensim in ludo verécunditer non' docentem condi£cipulum, verum scalpentem nates. Bothe legendum putat: Præteriens vidi Dorsennum in ludo inverecunditer, etc. Scalpentem vero nates hic posses etiam interpretari stuprantem. •| 7. Particip. Scalpens §. 2. a* SCALPÈÀTUs, a, um, adject. xo\απτηpostörjg, ad similitudinem scalpri forrpatus, ut Scalpratum ferramentum, quo opus est ad castrandos apuum alveos. Colum. 9. 13. a med.

SC A MANDER 6r

, §£ALPfìUM, i, m. 2. agi\m, xo\zftig, ferramentum, quo aliquid inciditur: a scalpo. Varii hoc artifices utuntur, sutores, lapicidæ, agricolæ, chirurgi, etc. De scalpro sutorum, coltello, falcetto da calzolajo. Horat. 2. Sat. 3. 1 o6. Si scalpra et formas nóh sutor (emat), mautica vela Aversus mereaturis, ÉÉ. et amens Undique dicatur. * 2. Item lapicidarum, scarpello. Liv. 27. 4g. Elephahti ab ipsis rectoribus intérfecti. fabrile scalprum cum maileo hâbebant: id, ubi sævire belluæ coeperant, magister inter aures positum quanto maximo pgterat ictu adigebat. * 3. Item agricolarum, falêiuola, falcino. Plun. 17. 16. 26. Cato oleam ficumque sic insefi jussit: cörtices scalpro excidi quatuor digitorum lóngitudine. Colum. 4. 25. scalprum vocat eam partem falcis vinitoriæ, quæ a flexu procurrit: qua utuntur, cum allevare quid volunt. Pallad. 3. 25. ante med. Vermes si plures circa arborem sunt, æreo scalpro semel rasi, etc. * 4. Item chirurgorum, lancetta, pro quo scalpellum sæpius usurpatur. Cels. 8. 4. Scalpro deradere. et ibid. circa med. Ad manum scalprumque venire. ét ibid. Scalpro plano excidere. V. SCALPER et SCALPELLUM. W 5. De cultello, quo cæditur calamus scribendi causa, temperatojo, temperino. Tacit. 5. Ann. 8. Petito per speciem studiorum scalpro, levem ictum venis intulit. Suet. /itell. 2. Scalpro librario venas sibi incidit. SCALPTOR, oris, m. 3. incisore, scultore, xoXcirrn;, qui scalpit, ut Scalptor gemmarum. Plin. 37. 4. 15. Expetuntur (adamantes) a scalptoribus, ferroque includuntur. Id. 36. 6. 5. Scalptores marmorum. Adde ao. 13. 51. et Vellej. 1. 1 7. • 2. Scalptór etiam dictus is, qui ad cudendos nummos parabat formas æneas, h. e. le matrici di bronzo per coniar le monete, χαραγματα, τυτεοτήρια. 1nscript. apud Marin. Iscriz. Alb. p. 1 og. P. Ælius Felix, qui et Novellius, Aug. Lib. atjutor præpos. (h. e. adjutor præpositi) scalÉ" sacræ monetæ fecit sibi, etc. Hinc Imppp. Gratian., /aentin. et Theodos. Cod. 1 2. 34. 7. Sculptores, et ceteri aurifices centenarii. V. VASCULARIUS. •| 3. Morcell. in quadam sua Inscript. in Oper. epigraph. T. 4. p. 1o8. edit. Pat. vocat scalptores lineares ære cælando, quos nunc Itali incisori in rame dicunt. SCALPTÖRIUS, a, um, adject. ad scalpendum pertinens. Absolute scalptorium est instrumentum instar manus „Ä scalpendas scapulas prurientes. Martial. 14. 83., cujus lemma Scalptorium. Defendet' manus hæc scapulas, mordenté, molesto Pulice, vel si quid pulice sordidius. SCALPTÜRÄ, æ, f. 1. scoltura, ηλυφῆ, scalpendi actio. Plin.37. 7. 3o. Oinnia autem hæc genera scalpturæ contumaciter resistunt. Id. ibid. 1 o. 63. Gemmæ, qnæ ad ectypas scalpturas aptantur. Suet. Galb. 1 o. Scalptura gemmæ victoriam cum tropæo exprimens . Inscript. apud Marin. Frat. Arv. n. 43. Piaculum factum ob ferri inlatiónem, scripturæ, et scalpturæ marmoris causa. •M 2. Res ipsæ scalptura formatæ. /itruv. 4. 1. Zophori scalpturis ornati. scALPTÜRÄTUS, a, um, particip. ab inusit. scalpturo, variis scalpturis ornatus, ut Scalpturatum pavimentum, variis lapidibus, et vàrie scalptis elaboratumi. Plin. 36. 25. 61. Romæ scalpturatum, in Jovis Capitolini æde primum factum est post tertium Punicum bellum initum . SCALPTÜRiGO. V. SCALPURIGO. scALPTÜRIO, is, a. 4. raspare, xviço, xy$to, xviç», idem quod scalpo: et speciatim dicitur de gallinis, cum terram frequentibus ictibus percütiunt ad quaerendum cibum. Plaut. Aul. 3. 4. 8. Ubi erat hæc defossa, occepit ibi gallus gallinaceus scalpturire unguibus. Alii leg. scalpurire eodem sensu : inter quos est /Von. a. 789. SCALPTÜS, a, um, particip. a scalpo : sculto, scolpito, sculptus. Cic. 4. Acad. 31. E.sax6 scalpius. Alii leg. sculptus. Horat. 2. Sat. 3. 22. Quid scalptum infabre, quid fusum durius esset. Alii leg. sculptum. Vitruv. 2. 7. a med. Flores, et acanthi eleganter scalpti. Tertull. Poenit. 6. Qui venditant, prius nummum, quo paciscuntur, examinant, ne scalptus, neve rasüs, ne adulter etiam. Pallad. 19. 1 o. Si prata vetera muscus obduxerit, abradendus est, et scalptis eisdem'locis foeni spargenda sunt semina. h. e. abrasis, sarculatis, sarritis, leviter fossis. V. SCALPO §. 3. scALPÜRigo, iginis, f. 3. titillatio, et voluptas, quæ in cute pruriente scalpendã nascitur. Solin. 32. circa med. Trochilos avis δs beluæ (crocodili) paulatim scalpit, et sensim scalpurigine blandiente adiium sibi in usque fauces facit. Alii minus recte leg. scalpturigine. SCALPÜRIO. V. SCALPTURIO. scÄMANDER, dri, m. 2. Scamandro, Σxdpavögog , fl, Mysiæ in Asia apud Hellespontum, qui ex Ida monte profluit, ag in Hellespontuih exit. Afitea Xanthus dicebatur, teste Vibio Sequest. ex Homero, qui eum ab hominibus quidem Scamandrum, a Diis vero xanthum vocari ait, suo more vetustiorem appellationem Diis, recentiorem hominibus assignans. Sed apud Pliri. 5. 3o. 33. a Xanth•

[ocr errors]

diversus est. Id. ibid. Scamander fluvius navigabilis. Catull. 64. 337. Testis erit magnis virtutibus unda Scamandri. • 2. Fuit etiani cognomen R., üt c. Fabricius Scamander, apud Cic. Cluent. 16. scA \1£Us, a, um, adject. chi ha le gambe $torte, strambo , czzp.3z:, qui pravis et varis est cruribus, vatia, valgus. Suet. Oth. 1 2. fujsse' traditur et modicæ staturæ, et male pedatus, scambusue. Gloss. Phi!or. Σxzμ303, scaurus, valgus, curvus. scÄMELLUM, et Scamiilum, i, m. a. diminut. parvum scamnum, Priscian. 5. p. 61 5. Putsch. Neutra in num desinentia geminant in diminutione fú. um ; et e habent in pænultima, nisi sit pænultima primitivi maturaliter longa, ut bonum bellum, geminum gemelIum, scamnum scamellum. Apul. tamen fragm. apud eund. ibid. Vernm infirma scamillorum, obice fultæ fores. Hic Putschius male edidit scammellorum. In Not. Tir. p. 163. Scamnum , scamellum, scabillum. * SC § M 1LLÂRII, orum, m. plur. a. qui scamillis pulsandis operam in scena dant, iidem ac scabillarii. Inscript. apud Grut. 467. *j. Decuriae iiii. scamillariorum operæ veteres a scaena. V. SCAIBILI, A R Il . scÄMILI.US, i, m. 2. picciol gradino, diminut. scamni. Scamilli impares apud / itruv. 3. 3. et 3. 9. videntur esse quidam veluti parvi gradus in stylobatis columnarum , qui veluti parvam scalam , ünus post alium decrescendo, efficiunt, gradini ne' piedestalli delle eolonne, vel piedestalli risaluati. V. de his opusculum Bernardini Baldi, in quo rem totam satis implicatam variis conjecturis, et figuris illustrare conatur: de qua tamen re adhuc sub judice lis est. SCAMMÄ, ätis, n. 3. axdp.pa, spatium in arena, sem stadio, limea vel fossa conclusum, extra Å; progredi non licet: a oxatto, fodio : quia locus cavatus est, et depressus. Aliis tamen est ipsa fossa, seu sulcus, quo illud spatium concluditur. Hieronym. advers. Joann. Jerosolym. n. 16. Cur tu , omissis super quibüs pugna est, de scammate et loco certaminis egrediens, in peregrinis et longe alienis disputationibus immoraris? Paulin. epist. 2. (al. 24.) ad Sever. ad fin. Noli interim , dum in scammate sumus, alta pro nobis sapere, aut loqui. Coel. Aurel. 2. Tard. 1. ad fin. Deambulatio in arenæ spatio, quod appellant scamma. Tertull. ad AMartyr. 5. a med. Epistates vester Christus Iesus, qui vos spiritu unxit', et ad hoc scamma produxit. h. e. ad hoc certamen. SCAMMONIÄ, æ, f. 1. scammonea, axap.p.tovta, herba ab radice ramosa, pinguibus foliis, triangulis, albis, radice crassa, madida, nauseosa. Nascitur pingui et albo solo: radix circa Canis orium excavatur, nt in ipsa confluat succus (quod scammonium dicitur), qui sole siccatus digeritur in pastillos , habetque varios in medicina usus: ipsa quoque herba, ejusjue radix ischiadicis prodest, et panis, etc. Plin. 26. 8. 38. et ibid. 38. et ibid. 9. 59. •| 2. Etiam scanmonea dicitur ab eod. 26. 5. 22., et scammoneum a Catone R. R.

137. a med. SCAMMONiTES, æ, m. 1. vinum facticium ex scammoniæ succ o. Plin. 14. 1 6. 1 g. n. 5.

SCAMMONiUM. V. SCAMMONIA §. 1. scAMNÄTUS Ager. v. sTRIGATUs, et scAMNUM §. 6. SCAMNÜLUM, i, n. 2. parvum scamnum. Agnoscitur a Diomed. m. p. 3 1 2. Putsch. SCAMNUM, i, m. 2. gradino da salire, banchina, predella, 33$3ov , ύτοτόδιον, gradus ligneus, qui lecto apponitur scandendi causâ: aut fulciendorum pedum, dum sedemus. Karr. 4. L. L. 35. sub fin. Quia simplici scansione scandebant in lectum non altum, scabellum : in altiorem , scamnum. Ovid. 2. Art. am. 2 1 1. Nec dubita tereti scamnum producere lecto: Et tenero soleam deme, vel adde pedi. Id. 1. ibid. 1 62. Et cava sub tenerum scamna dedisse pedem. nempe sedenti in Circo. •] 2. Item $póvo<, panca, sedile, scanno, subsellium, sedile: a similitudine. Òvid. ö. Fast. 3o5. Aiite focos olim longis considere scamnis Mos erat. Cels. 2. 15. Gestationum lenissima est navi vel in portu, vel in flumine ; vel lectica, aut scamno: acrior vehiculo; vehementior in alto mari navi. Martial. 5. 41. Sedere in scamnis equitum. • 5. Hinc in arboribus scamna sunt rami crassiores in longitudinem diffusi, et sediiium usum præbentes. Plin. 12. 1. 5. Cajus princeps in Veliterno rure miratus unius platani tabulata, laxeque ramorum trabibus scamna patula, et in ea epulatus, quindecim convivarum ac ministerii capace triclinio. Id. i 7. 23. 35. n. 22. Ulmus detruncata a medio in ramorum scamna digeritur. et ibid. n. 25. Palmites primo anno imis ingerantur seamnis, ac per singulos annos ad superiora scandant. • 4. In agris scamnum dicitur gleba terræ grandior non proscissa. Colum. 2. 2. a med. Bubulcum autem per proscissum ingredi oportet, alternisque versibus obliquum tenere aratrum, et alternis recto plemoque sulcare, sed ita, necubi crudum solum et immotum relinquat: quod agricolæ $camunum vocant. Id, 4rbor, 12. Aratrum sca

[ocr errors][merged small]
[ocr errors]

mma facit. Plin. 18. 19. 49. n. 2. Scamna inter duos sulcos cruda ne relinquantur. • 5. Item spatium terræ ligone non fossæ, inter duas scrobes. Colum. 3. 13. Quæ faciunt in eadem linea, intermissis totidem pedum scamnis, donec peragant ordinem. • 6. Præterea scamnum vocant agrimensores agrum latitudine præcellentem: sicut strigam, longitudine. Hinc illa: ager per strigas et scamna divisus. Et: Ager per centurias et scamna assignatus, etc. /ar. auct. rei agrar. p. 46. i 25. 1 98. Goes. • 7. Translate scam na regni, solium et jus regni, Enn. apud Cic. 1. Divin. 48. eaetr. SCANDÄLÄ, ae. V. SCANDULA §. 3. SGANDÄL1ZÄTUS, a, um, particip. a scandalizo : scandalizzato, ad peccandum inductus. Tertull. 5. advers. Marcion. 18. sub fin. Angeli scandalizati in filias hominum . SCANDÄLiZO, as, a. 1. scandalizzare, azav%o).£3t», scandalum alicui præbeo, aliquem offendo. Tertull. }'irg. veland. 3, et Cor, mil. 1 %. SCANDÄLUM, i, n. 2. scandalo, axóvêœ\ov, Graece significat offendiculum, quod in via ponitur, ut pedem in illud impingendo cadamus. Prudent. præf. Apotheos. 47. Lapis . . . . . signum caventi, non caventi scandaliim : Hunc sternit, ilium dirigit. • 2. Translate ab Ecclesiast. Scriptorib. sumitur pro suasione, seu inductione alicujus ad peccandum. Tertull. }'irg. veland. 3., advers. Jud. 1 4. et 5. advers. Marcion. 1. etc. et Sulpic. Sever. epist. 1. ad Euseb. SCANDENS, entis, particip. a scando : alto, excelsus, altus, se attollens, absolute et more neutrorum . Propert. 4. n. 60. Scandentes si quis cernet de vallibus arces. et ibid. 1 25. Scandentisque arcis consurgit veruce murus. SCANDIÀNUS, a, um, adject. Scandiana mala inter varia malorum genera recensent et laudant Colum. 5. 1 o. ad fin. et Plin. 15. 1 4. 1 5., item Varr. 1. R. R. 1 q. et Cels. 4. 1 9. a med. Tradit Plin. ibid. nomen traxisse a quodam Scandio, sicut Manliana a Manlio, Matiana a Matio, etc. Quare non audiendi, qui ducunt a Scandia insula Oceani Septentrionalis (apud Plin. 4. 16. 3o.), unde advecta fuerint. SCANDIX, icis, f. 3. cx3y3.3, genus oleris vulgaris apud Ægyptios, alio nomine tragopogon (tgayoróyov, h. e. barba hirci) foliis croco simillimis, longa et dulci radice. Plin. 2 1. 15. 65., qui ejus varios usus in medicina recenset, 22. 22. 55. SCANDO, is, seandi, scansum, a. 3. andare in su , rampicarsi, montare, ascendere, avaßaivto, in altum repo, feror, evehor, aseemdo, conscendo. Cæs. 5. B. G. 49. Alii vallum manu scandere, alii fossas complere. Cic. Senect. 6. Cum alii malos scandant, alii per foros cursent. J'al. Flacc. 8. 4. quascunque per undas Ferre fugam, quamcumque cupit jam scandere puppim. Propert. 3. 2 o. 24. Scandere viam. h. e. viam acclivem cârpere. Id. 3. 1 6. 24. Scandenda est torvi publica cymba senis. Lucan. 9. 599. Capitolia curru. Plin. 14. 1. 2. Scanditur scalis tectum . et ibid. 3. Vites per ramos populorum procacibus brachiis geniculato cursu scandentes. Id. 13. 4. 7. Palmæ faciles se ad scandendum Orientis populis praebent. Liv. 3. 67. eaetr. Scandentem in aggerem Volscum hostem nemo submovit. Ovid. 1. Fast. 298. Inque domos superas scandere cura fuit. Plin. 1 5. 14. 1 4. Et in técta jam silvæ scandunt. Id. 3 1. 1. 1. Scandunt aquæ in sublime . Id. 18. 28. 68. n. 1. Sol scandens ad Aquilonem. Id. i o. 1 8. 2o. Scandentes in subreptum felium modo. Phaedr. 2. 4. feles Ad nidum scandit volucris. Tacit. 3. Hist. 28. Scandere testudineum. et ibid. 7 1. per conjuncta ædificia. Quintil. 1 1. 3. ante med. Demosthenes scandens in adversum continuabat plurimos versus. • 2. Passive impersonaliter. }'itruv. 1 o. 1. Ut sine periculo scandatur ad apparatus spectationem. • 3. Translate. Lucret. 2. 1 1 2 1. Paulatimque gradus ætatis scandere adultæ. avanzare in età. et Tacit. 4. Hist. 8. a med. Suadere Prisco, ne scanderet supra principem, ne Vespasianum præceptis coerceret. Auct. Paneg. ad Pison. 33. Scande super titulos, et avitæ laudis honores, Armorumque decus praecede forensibus actis. * 4. Est etiam inire, salire, inscendere cöitus causa. Plaut. Pseud. 1. 1. 2 1. Ut opinor, quærunt litteræ hæ sibi liberos : alia aliam scandit. . ° 5. Scandere versus apud grammaticos est per suos pedes metiri. Diomed. l. 3., Priscian. l. i. et 2. etc. Hinc Claudián. epigr. 29. in podagrum. Quæ tibi cum pedibus ratio? quid carmima culpas? Scandere qui nescis, versiculos laceras. • 6. Particip. Scandens §. 3. et V. suo loco. Scandendus §. 1. SCANDÜLÄ, æ, f. 1. assicella, scandola, σχίδαζ, οχίδιον, xαXvppat*ov, assula, tabella, tenuis lamina ex ligio fissili ad varios usus, et præsertim ad tecta domorum: a scandendo, quia in tectis ita disponuntur scandulæ, ut alia aliam scandat. V. infra §. 3. Plin. 16. 1 o. 15. Scandulæ e robore aptissimae, mox e glandiferis aliis, fagoque. Scandula contectam fuisse Roinam, ad Pyrrhi usque bellum , auuis CCCCLXX., Cornelius Nepos auctor est. Pallad. a. SCANDUL ACA

am. Ad æstatis temperandum calorem portieus furcis, asseribus et fronde formari debent, quæ vel scandulis, vel tegulis tegentur. Vitruv. 2. 1. Ædificia constituere scandulis robusteis, aut stramentis. Colum. 8. 3. a med. Ab cohorte forinsecus fenestellis scandulæ injungantur, quibus irrepant aves ad requiem nocturnam. Plin. 16. n o. 1 8. Materies piceæ ad fissiles scandulas, cupasque, et pauca alia secamenta. Hirt. 8. B. G. 42. Oppidani cupas sevo, pice, scandulis complent, eas ardentes in opera provolvunt. •| 2. Sunt qui putant non a scandendo, sed a scindendo duci, et scindula scribi jubent: quod præter alios placet Stewechio ad Veget. 2. Milit. 23. Hinc Isid. 1 g. Orig. 1 g. Scindulæ dictæ eo quod scindantur, id est dividantur. Ceterùm Oudendorpius ad Apul. 3. Met. p. 2o4. existimat, scandula hoc sensu esse vocem minus Latinam ; in vocabulis vero scindula, scindularis, scindularius, cadente Latinitate, irrepsisse a pro i ob librariorum oscitantiam ex vulgari tunc loquendi modo. Hinc Papias : Scindulæ, quod scindantur, scandulæ vulgo. • 3. Scandula est etiam speltæ seu hordei genus, quod Itali uunc scandella vocant, quodque distichum et Galaticum appellat Colum. a. g. ad fin. De eodem ita Plin. 18. 7. 1 1. Galliæ quoque suum gemu§ farris dedere : quod illic bracen' vocant, apud nos scandulam, nitidissimi grani. Ita scandulam pro sandalam, quod postremum habent Plinii editiones, legendum videtur; at Pontedera Op. post. T. 1. p. 3o. scandalam minus recte legendum putat. Sic enim Edict. Dioclet. 27. Speltæ mundæ K. M. X centum. Scandulæ, sive speltae K. M. x triginta. £ 4. Eandem inter frumenti genera recenset Isid. 17. Orig. 3. Scandula a divisione vocata : duplex enim est, scanditurque, id est dividitur. 'j scANDÜLÄcÄ. V. OROBANCHE §. 2. SCANDÜLÄRIS, e, adjecf. ad scandulas pertinens. Apul. 3. Met. Tectum scandulare conscendit. Alii leg. scindulare. V. vocem prae

[ocr errors]

SCANSÎLIS, e, adject. che si può ascendere facilmente, ανα3α<33, qui facile scanditur. Plin. 17. 1 1. 16. Ficumque sic etiam scansilem fieri. h. e. ita assurgere, et ita provenire, ut scandi facile possit. I 2. Scansilis annorum leae dicitur, per quam ad certam aetatem veluti quibusdam annorum gradibus ascendimus. Plin. 7. 49. 5o. Ingens íurba nascatur, scansili annorum lege occidua, quam climacteras appellant. V. Censorin. de die nat. 14. SCANSIO, ónis, f. 3. ascendimento, £τίρασις, actus scandendi, ascensio gradatim facta. J/arr. 4. L. L. 33. sub fin. Simplici scansione scandebant in lectum . • 2. Scansiones sonorum apud /itruv. 6. 1. circa med. sunt eorum elationes de gradu in gradum, v. gr. ab ima gravi ad supremam acutam. innalzamento della voce di grado. • 3. Apud grammaticos scansig in versibus est eorum mensuratio per pedes. Beda de metr. p. 2368. Putsch. V. SCAND0 §. 5. SCANSOP . V. SCASOR. SGANSORIUS, a, um, adject. ad scandendum pertinens, scandendo aptus. Pitruv. 1 o. 1. Est autem unum genus (machinarum) scansoriùm, quod Græce dxgo3ztvx6v dicitur. et mgae : Scansorium autem est, cum machinæ ita fuerint collocatæ, ut ad altitudinem tignis statutis, et transversariis colligatis, sine periculo scandatur ad apparatus spectationem. . SCANTIÄ Silva in Campania fuisse dicitur, ubi pascua multa, et vectigal ex his. Cic. Brut. 22., 1. Agr. 1. et 3. ibid. 4. Hinc fortasse Aquæ Scantiæ, quas memorat Plin. 2. 1 o7. 1 1 1. SCANTIÄNÄ Malâ memorat Cato R. R. 7. et 143. in doliis coníli solita, et Parr. 1. R. R. 5g., quæ a quodam Scantio egltore, aut inventore dicta videntur: vel a silva Scántia. Idem dic de Scantiana vite, quae eadem est ac Amminea. Plin. 14. 4. 5. SCANTINIÄ Lex, lata in τους ταιδεραστα; xzi τz:3o£$%32v; , poema decem millium æris statuta, ut colligitur ex Quintil. 4. 2. a med. et 7. 4. sub fin. : auctorem habuisse creditur C. vel P. Scantinium Aricinum trib. pleb., memoraturque a Cael. ad Cic. 8. Fam. 12. et 14., Suet. Domit. 8., Juvenal. 2. 44., Tertull. Monog. 1 2. et Prudent. 1 o. regi gtsp. ao4. Aricinum fuisse, qui eam tulerit, habes ex Cic. 3. Phil. 6. a med. Refert Val. Mar. 6. 1. n. 7. ea dainnatum esse C. scantinium Capitolinum trib. plebis, die dicta a M. Claudio Marcello aedili curuli, quod filium suum de stupro appellasset. Quare non a latore, sed a damnato momen traxisse quidam putant. Sub Imperatoribus Christianis capitalis poena hujusvnodi reis imposita esí, ut apparet ex Cod. 9. 9. 31. Non solum auVem auctores criminis, sed ei ipsi τα$.xoi, et impudici lubentes hac £ge puniebantur, ut est apud Auson. epigr. 89. et fortasse etiam 'uvenal. loc. cit. •| 2. Sedundam syllabam próducit Id. Juvenal. hoc. cit. citari Ante oihnes debet Scantinia, Corripit Auson. epigr. 89.

[ocr errors]

Scantiniam metuens non metuit Titiam. • 3. Legitur et Scatinia, et Scatinius. a scÃPHÄ , æ, f. 1. barchetta, battello, schifo, palischermo, £p%\xi3, axa?n, exigua navicula, quales sunt, quæ in majoribus niavibus circiim vehuntur, vel eas pone sequuntur, item qüibus utimur ad piscandum : a axárto, fodio, quia primum ex prægrandi arbore coeptæ sunt excavari. Cic. 2. Invent. 51. Usque âdeo , ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret. Justin. 2. 13. Ubi solutum pontem hibernis tempestatibus offendit, piscatoria scapha trepidus trajecit. Horat. 3. Oi!. ag. 62. Tum me biremis præsidio scaphæ Tutum per Ægæos tumultüs Aura ferat. Sallust. fragm. apud Von. 13. 1 1. Tot scaphae , quas ad ostia cum paucis fidis percontatum miserat. Adde Petron. Satyr. 102. et Plaut. Rud. 1. 2. 74. • 2. Cadentis Latinitatis tempore etiam scafa scribitur. Not. Tir. p. 1 7 7. Scafa, scafula. V. FRIXURA. SCÄPHÄRIÜS, ii, m. 2. qui scaphis navigando negotiatur. Inscript. apud Grut. 258. 1. Scapharii, qui Juliæ Romulae negotiantur. Adde aliam apud Murat. 1 o5o. 3., ubi Scapharii Hispalenses. SCÄPHE, es, f. 1. quadrante, cx i;^ , idem ac scaphium. }'itruv. 9. 9. Scaphen , sive hemisphærium Aristarchus Samius invenisse dicitur. V. SCACHIUM §. 1. * SGÄPHIÜLUM, i, n. 2. diminut. scaphii, zxz;£:ov. IVot. Tir. p. 164. Scaphium, scaphiolum. SCÄPHIÜM, ii, n. 3. quadrante, oxz%ov, vas concavum, in ctijus medio stilus infixus solis umbra horas indicat. Capell. 6. p. 1 94. Scaphia dicuntur rotunda ex ære vasa, quæ horarum ductus stili in medio fundo sui proceritate discriminant : qui stilus gnomon appellatur. • 2. Item vas, quo corporis excrementa excipiuntur, lasanum, pitale, cántero, axaptov. Quidam putant esse mulierum, es lasanum virorum : quia reponitur a Polluce Onom. l. 1 o. c. 3. inter vasa muliebria, et ex loco Juvenalis mox afTerendo, ubi de muliere sermo est. Martial. 1 1. 1 1. Te potare decet gemma, qui Mentora frangis In scaphium moechæ, Sardanapale, tuæ. Ulp. Dig. 34. a. 28. sub fin. Argento legato, non puto ventris causa habita scaphia contineri. Juvenal. 6. 263. Et ride, scaphium positis cum sumitur armis. Sunt qui minus recte hic intelligunt quoddam muliebre ornamentum capitis, cuffia : sunt qui ligonem : a cxit:to, fodio. •| 3. Item vasis potorii genus, figura oblonga in scaphæ similitudinem. Plaut. Stich. 5. 4. 1 1. Quibus divitiæ domi sunt, scaphio, et cantharis, batiolis bibunt: at nos mostro Samiolo poterio, etc. Cic. 6. Verr. 1 7. A pupilló Hejo scaphia cum emblematis utrum empta esse dicis, an confiteris erepta ? •| 4. De quocumque vase concavo. Vitruv. 8. 1. a med. Fódiatur locus pedes quinque, in eoqt:e collocetur scaphium æreum, aut plu mbeum, aut pelvis, etc. }ῖ cret. 6. 1 o43. Et ramenta simul ferri furere intus ahenis In scaphiis. SCÄPHÜLÄ, ae, f. 1. diminut. parva scapha. /eget. 3. Milit. 7. a ined. Monoxylos, hoc est paulo latiores scaphulas ex singulis trabibus excavatas carpentis sécum portet exercitus. Paulin. Volan. epist. 4g. (al. 36.) n. 1. Nautæ exterriti scaphulam demiserunt. sCíPHUM, i, m. 2. azαρο; τί, idem quod scaphium, seu vas quoddam concavum. Fitruę. 9. 9. ante med. Per id cavum influens aqua sublevat scaphum inversum, quod ab artificibus phellos, sive tympanum dicitur. SCAPTÉSÜLÄ, æ, f. 1. urbs Thraciæ, ubi auri et argenti fodinæ erant, ex quibus letiferi spirabant odores: ejus meminit Stephan. in Geogr. ét Xx zr: qa )jv vocat; Plutarch. vero in Cimon. divisim Σzz;::i;v όλη9. Festus : Scaptensula (lege Scaptesula) locus ubi argentum effoditur, in Maccdonia: ita dictus a fodiendo, quod Græce. ázártstv. Lucretius (G. 87o.) quales exspirat Scaptesula subter odores. Perperam vero Festus in Macedonia ponit, cum in Thracia esset . SCAPTiUS, a, um, adject. ad Scaptiam pertinens, urbem Latii inter Soram, et Fabrateriam, quam Pedani incoluerunt, teste Festo, cujns etiam Plin. 3. 5. g. a med. et Liv. 8. 17. sub fin. meminere. Sil. 8. 3g5. hic Scaptiâ pubes, Hic Fabrateriæ vulgus, etc. • 2. Scaptia" tribus una ex XXXV. tribubus Romanorum . Inscript. apiid Grut. 557. 1. L. Pinario L. F. Scaptia Materno, etc. et 537. 3. C. Cispius C. É. Scapt. Severus, etc. et 445. L. Acilius P. F. Sca. decurio sibi et P. Acilio etc. SCAPTIENSIS, e, adject. ad Scaptiam tribum pertinens. Suet. Aug. 4o. Fabianis et Scaptiensibus tribulibus suis die comitiorum singnla miliia nummum a se dividebat. SCÄPÜLE, arum, f. plur. 1. spalle, omeri, auyopias, όμοι, idem quod humeri, vel potius superior dorsi pars, qua onera gestantur, humeris, et summis dorsi vertebris constans, inter cervicem et scutula operta. Cels. 8. 1. a med. Rursus a cervice duo ossa lata utrinque ad scapnlas tendunt. nostri scutula operta, ępor Adta3 Graeci

dominant, Plin. 3o, 14. 43, Vermes terreni illiti, ne cervicis sca

[ocr errors]

ET° nervi doleant, præstant. Id. a 1. 21. 89. Si lateris door sit, aüt inter scapulas, aut in thorace. Martial, 6. 59. Tollere lacernas de scapulis. Ovid. 3. Art. am. 273. Conveniunt tenues scapulis analectides altis. •I o. Sæpe latius accipiuntur pro toto tergo. Plaut. Asin. a. 2. 49. Mirabar, quod dudum scapulæ gestibant imihi, hariolari quæ occœperant, sibi esse in mundo malum. h. e. præsentiebant virgas paratas tergo imminere. Sunt hæc verba servi ìmetuentis verbera. Sic Cas. 5. 3. 14. Salus nulla est scapulis, si domum redeo. et Truc. 4. 3. 1 9. Jam livorem tute scapulis concinnas tuis. Senec. 3. Ira 1 2. Scapulas præbere verberibus. Ter. Phorm. 1. 2. 26. Seni fidelis dum sum, scapulas perdidi. Fest. in Pro. Pro scapulis cum dicit Cato, significat pro injuria verberum. nam complures leges erant in cives rogatae, quibüs sanciebatur poena verberum. His significat prohibuisse multos suos cives, in ea oratione, quæ est contra M. Coelium : Si hostem percussi, sæpe incolumis abii: præterea pro republica, pro scapulis, atque ærario multum reipublicæ profui. Hæc Festus. • 3. Scapulas tegere apud Senec. ep. 64. a med. est utcumque amiciri, coprirsi, vestirsi. Sic ventri et scapulis suum reddere apud eund. ep. 17. victu vestituque, quantum satis est, sibi consulere. •[ 4. Dicuntur et de bestiis, et armos significant, h. e. eam partem corporis, ubi cervix desinit, dorsum incipit. }'arr. 2. R. R. 7. de equis. Humeris latis, ventre modico, lumbis pressis, scapulis latis, spina maxime duplici. (humeros ossa Jata, quæ sunt supra crura anteriora : scapulas, quod supra humeros est, et dorsi initium facit, intelligere videtur. Nisi malis τό scapulis latis adsciticium esse.) Calpurn. 7. Ecl. 6o. Vidimus et tauros, quibus aut cervice levata Deformis scapulis torus eminet. Plin. 1 1. 2g. 55. de locustis. Vox earum proficisci ab occipitio videtur. Eo loco in commissura scapularum habere quasi dentes existimantur, eosque inter se terendo stridorem edere. Apul. 4. Met. de asino. A meis jam quassis scapulis abegisset. h. e. a tcrgo meo. V. MERCURIUS §. 8. • 5. Translate. /itruv. 1 o. 3. Retinacula supra scapulas machinæ longe disponantur. h. e. in superiori parte. Tertull. Pall. 2. montium scapulas dixit, h. e. latera a vertice declivia. Sic dorsum montis Cæs., Liv. et alii. • 6. Scapula in cing. num. fuit cognomen Romanum in gente Cornelia, ut P. Cornelius Scapula, apud Liv. 8. 2 2. t. 8CÄPÜLÄNUS, a, um, adject. ad Scapulam pertinens, quod est momen viri proprium : ut Scapulani horti, Cic. i 2. Att. 4o. ad fin. SCÂPUS, i, m, 2. fusto, gambo, xa).6;, axrjtov, proprie est caulis rectus in herbis in columnæ modum : est ab altera Græca voce allata, m in α, ut fere solent Latini Doricam dialectum secuti, mutata. /arr. 1. R. R.3 1. de vicia. Ad scapum lupini, aliumve quem, ut hærea;, solet vinciri. Colum. g. 4. Scapus asphodeli. Plin. 18. 1 o. 2 1. Inventus est jam et scapus unus centum fabis omustus. • 2. Item de crassiore arborum trunco. Senec. ep. 86. a med. Magnarum arborum truncos circumcisis ramis, et ad unum redactis pedem, cum scapo suo transtulit, amputatis radicibus, relicto tantum capite ipso, ex quo illæ pependerant. •I 3. Dicitur etiam de tenui illo, lignosoque ramuscul6, e quo uvarum acini depen'ent. /arr. 1. R. R. 54. Quæ calcatæ eruiit uvæ, earum scapi dum folliculis subjiciendi sub prelum. Alii leg.rectius scopi. • 4. Et translate de corpore columnæ, seu stil6, et veluti virga, idest de eo, quod interjacet inter basim, sive spiram, et capituluiia. }'itruv. 3. 3. In summis columnarum scapis, et ibid. Imus columnæ scapus. Adde ibid. 2. et alibi. •I. 5. Item de stilo transverso libræ, vél stateræ, l'asta. Fest. in Agina. Agina est, quo inseritur scapus trutinæ. Id. in Librile. Librile, scapus libræ. •| 6. Item de trunco, seu corpore candelabri, il fusto. Plin. 34. 3. 6. Privatim Ægina candelabrorum superficiem dumtaxat elaboravit, sicut Tarentüm scapos. •| 7. Item de instrumento textoris, cujus pulsu tela eoarctatur, et densatur: Senec. ep. 9o. circa med. spatham appellat. Lucret. 5. 1352. Insilia, ac fusi, et radii, scapique sonantes. Sunt qui hic juga intelligunt, quibus et stamen, et tela involvitur: quod sane aptiùs esset, T; scapo jugum similius est, quam instrumentum, quo tela pulsando densâtur: verum τέ sonantes magis huic, quam jugo convenit. * 8. Item de ligno crassiore in valvis, h. e. de regülis quibusdam, quibus forium ornamenta præcinguntur. Vitruv. 4. 3. a zned. Fores ita compingantur, uti scapi cardinales sint ex altitudine luminis totius duodecima parte : inter duos scapos tympana ex duodecim partibus habeant ternas partes. et mor. Scaporum latitudimes fiant impagis dimidia parte.' v. Bald. in Leae, Vitruv. • g. Item in scalis ædium fixis, de ea parte, quae subjecta et incliííata gradus ipsos sustinet: quia sicut in plantis scapus famos fert, ita in scalis gradus ; Id. 9. 2. sub fin. Si altitudo contignationis, ab summa coaxatione ad imum libramentum, divisa fuerit in partes tres, erit carum quinque in scalis scaporum justa longitudine inclinatio. Nam quam magoæ fuerint, inter contignationem et imum libramentum,

SCARPUS

altitadinis partes tres, quatuor a perpendiculo recedant, et ibi collocentur interiores calcës scaporum. V. Bald. ibid. Sunt qui putant, scapos scalarum esse duo tigna foraminibus pertusa, in quæ transversi bacilli graduum infixi sunt: quod certe in scalis mobilibus, v. gr. gallinariis, commode intelligitur. ° 1 o. Scapus chartarum est certüs earum numerus inter se junctarum, et simul complicatarum: fortasse quia olim in volumen (in rotolo) convolvebantur. Plin. 13. 12. 23. Siccantur sole plagulæ, atque inter se junguntur, nunquam plures scapo, quam vicenæ. Adde /arron. apud Non. 2. 759. ζ 1 1. Est etiam membrum virile. Augustin. 7. Cic. D. 24. ad fin. Super Priapi scapum nova nupta sedere jubebátur. Adde Keget. 3. }'eterin. 15. Collyrium facito, et in scapi ejus foramen ipserito. Ita edidit Schneiderus, cum Gesnerus antea legerit veretri loco scapi. SCÄRÄI3EUS, i, m. 2. scarafaggio, axagoifisvo;, x3y$αρος, insecti genus tenues habens et frágiles pennas, et ob id crusta superveniente tectas. His negatus aculeus: sed in quodam genere eorum grandi, cornua prælonga, bisulcis dentata forcipibus in cacumine, öum libuit, ad morsum coeuntibus, infantium etiam remediis ex cervice suspenduntur. Lucanos vocat hos Nigidius. Aliud rursus eorum genüs, qui e fimo ingentes pilas aversi pedibus volutant, arvosque in ii§ contra rigorem hiémis vermiculos fetus sui niduantur.Volitant alii magno cum murmure ac mugitu. Alii focos et prata crebris foraminibus excavant, nocturno stridore vocales. Hæs Plin. 1 1. 28. 34., qui 3o. 1 1. 3o. tradit, Ægypti magnam partem scarabeos inter nuimina colere: nempe quia Ægyptii scarabeum fecere solis symbolum, eo quod sex mienses sub terra latet, sex alios sub divo, ducit, et quod unius tantum generis masculini esse putabatur. Auson. epigr. 7o. Non caper, aut aries, sed scarabeus erit. •| 2. Scribitur et scarabæus. * SCARDONITÄNUS, a, um, adject. ad Scardonam pertinens, Dalmatiæ urbem, quæ yetustum adhuc nomen servat: ejus ita meminit Plin, 5. 22. a6. Liburniæ finis, et initium Dalmatiae Scardona. Hinc Scardonitanus conventus apud eund. ibid. 21. 25. Conventum Scardonitanum petunt Iapydes. ' 2. Ea urbs municipium Flavium est appellata ab aliqüo ex tribüs Augustis e gente Flavia, V$* spasiano nempe, vel Tito, vel Domitiano. Tnscript. apud Paulovigh. Marm. Tragiir. p. 1 g. Genio municipii Fl. Scard. C. Petronius Firmus ob honorem Aug. L. D. D. D. h. e. ob honorem Augustalitatis. scÄRIFICÄTIO, önis, f. 3. graffìamento, scalfittura, scarnamento, aygat;, actus scarificanäi, apertio facta tenui vulnere , ut sanguis eiìittatur. Colum. 6. 12. si sánguis adhuc supra ungulas ig cruribus est, assidua scarificatione discutitur. et ibid. 17. Scar.ficatio ferro facta. M 2. Dicitur etiam de levi vulneratione, qua arborum cortex aperitur. Plin. 17. 27. 42. Interim est et scarificatio quædam in reiiediis, cum maóie Gorticis ex ægritudine astringente se, justoque plus vitalia arborum comprimente, exactam falöis aciem utraque imanu imprimentes, perpetuis incisuris deducunt, ac veluti cutem laxant. • 3. De levi äratione. Id. 18. 16.39. Foenum Græcum scarificatione seritur, non altiore quatuor digitorum sulco. SCÄRIFICÄTUS, a, um, particip. a scarìfico: scarnato, graffiato. Plin. 32. 7. 26. Dentium dolorés sedantur ossibus draconis marini scarificatis gingivis. ScÄRIFICO, as, a. 1. oxagt£ 3ομαι, ἀποσχ3%», £τιζύto, est leviter in superficie radere, scalpello Ê, vulnerare, quo aliquid facilius exeat. Plin. 33. 7. 26. Pastinacae quoque radio scarificare gingivas est in dolore utilissimum. Colum. 12. 55. Intritam ad medium mortarium contrahito et comprimito manu plana: deinde cum compresseris, scarificato. h. e. variis in locis pertundito , quasique lacerato. • 2. Scarificare dolorem est scarificando dolorem expellere. Plin. 28. 1 1. 6g. Hoc scarificari dolorem demonstrant. I • 3. Pro scarifico in niultis Mss. Plinii, Colum, et alior;, teste J'oss., Salmas., Harduino, legitur scarifo, et scarifatus. Sig Gloss. Philoae. Scarifo, χαρασσω, καταχνζ». Et: Scarifat, xατακ»$£s*, xazaaχζες, X.cx, zXagaaast. Porro scarjfo Græcum est, axapi£to, gxa£:££vo: a axdgipo;, stilus. SCÄRiFio, is, anoim. pro passivo scarifor singulare est apud Scribon. Compos. 262. ubi ait: Lumbi leniter scarifiant. - * ScàRiFUS, et Scariphus, m. 2. ax&gt;o;, stilus, seu potius instrumentum , quo chirurgi scarificant. /Vot. Tir. p. 1 5o. scarifg* • q. 2. Est etiam cognomen R. Inscript. apud Murat. 1668. 1. Ca. Domitius Scariphus. SCÄRiTIS, is, f. 3. gemma scari colore. Plin. 37. y 1. j2. * SCARPUS, i, m. ä. cognomen R.: deductum videtur a carpo. seu articulo, quo manus brachio cohaeret, ut apparet ex typo vola manus in nummis gentis Pinariæ apud Morell. Fam. R. n. V. et V I. Hinc in nummo ejusd. gentis apud Eckhel, D, V, /, T. 3. p. 272. L. Pinarius Scarpus.

« НазадПродовжити »