Зображення сторінки
PDF

5o SATIETAS

sÄTIÉTAs, alis, f. 3. sazietà, ripienezza, x3gos, satufitas. Plin. 8. 26. 4o. Hippopotamus assiduâ sàtietate obesus exit in litus, etc. Id. 1 1. 34. 4o. Ünum animalium, cui cibi non sit exitus: dehiscitque nimia satietate. •I 2. Translate est fastidium, tædium, quod ex cibi, vel rei alius cujuspiam nimio usu nobis ingignitur, sazievolezza, rincrescimento, noja, fastidio, stucchevolezza : cui opponitur desiderium, aviditas. Cic. a. Fam. 1 1. Mirum me desiderium tenet urbis, satietas autem provinciae. Plin. 1 a. 1 7. 38. Tanta mortalibus suarum rerum satietas est, alienarumque aviditas. Cic. 1. Invent. 17. Cibi satietas et fastidium subamara aliqua re relevatur. Plin. 3. ep. 9. circa med. Ne si longius esset extràcta cognitio, satietate et tædio quodam justitia cognoscentiuum severitasque langueseeret. Quintil. §. 4. ad fin. Id cum manifesta affectatione, tum etiam similitudine tædium ac satietatem creat. Auct. ad Herenn. 4. 27. ertr. Rarius utemur ea, ne satietatem pariat. Cic. Mur. 9. a med. Ista nostra assiduitas, nescis, quantum áfferat hominibas fastidii, quantum satietatis. Id. 3. Orat. 25. Ea quæ specie prima acerrime commovent, ab iis celerrime fastidio quodam et satietate ab alienamur. Id. Orat. 52. Dicitur Isocrates numeros secutus cum jucunditatis causa, tum ut varietas satietati occurreret. Id. 1. Invent. 41. Variare orationem magnopere oportebit. nam omnibus in rebus similitudo est satietatis mater. Sallust. Jug. 36. a med. Nisi forte nondum etiam vos dominationis eorum satietas tenet. Plaut. Amph. 1. 2. 1 o. Satietatem capere alicujus rei. h. e. de re quapiam sumere usque ad satietatem . Sic Ter. Phorm. 5. 5. 6. Sumere satietatem amoris. prendersene una satolla. Rursus Cic. 15. Att. 1 6. Hæc £toπογραρίz ripulae videtnr habitura celerem satietatem. et 2. ibid. δ. Cupio Alexandriam visere, et simul ab hac hominum satietate nostri discedere, et cum aliquo desiderio reverti. h. e. ab his hominibus, quos satietas mei cepit. Id. 5. Verr. 43. a med. Fugere satietatcm judicum. Auct. ad Herenn. 4. 1 1. eaetr. Satietatem varietate vitare. Plin. 8. ep. 5. in fin. Satietas doloris. h. e. cum dolor veluti satiatus est diuturnitate sæviendi. € 3. Ad satietatem, et plenius usque ad satietatem, affatim, abunde, et donec satiatus sis, a sazietâ, insino a saziarsene, άχρι xögov. Suet. Domit. 2 1. Prandere ad satietatem. Plin. 18. 16 43. Medica dari jumentis non ad satietatem debet. Id. 34. 1 7. 4g. Laxatis spiramentis, ad satietatem infusus aer. Petron. Satyr. i3 1. eaetr. Re quapiam usque ad satietatem frui. Plaut. Cist. i. 1. 72. Amor amarum ad satietatem usque oggerit. •| 4. Citra satietatem contrarium. Plin. a3. 6. 57. Punica mala alvum sistunt, et stomachum, dumtaxat pauca, citraque satietatem. • 5. In plur. num. /itruv. 2. g. ante med. Quercus terrenis principiorum satietatibus abundans. h. e. copiose participans qualitates terrae. • 6. De stercore animalis. Solin. 2. a med. Lupi, quos cervarios dicimus, quamvis post longa jejunia repertas ægre carnes mandere coeperint, ubi quid casu respiciunt, obliviscuntur; et immemores præsentis copiæ, eunt quæsitum quam reliquerant, satietatem. SÄTIN', satisne? fere in sermone familiari. Enn. apud Gell. 18. 2. eaetr. Satin' vates verant ætate in agunda? Plaut. Trin. 4. 3. 04. Satin' ego oculis plane video? estne ipsus, an non est? Ter. Andr. 4. 4. 1 o. Satin' sanus es, qui me id rogites? et 4. 5. 9. Quid vos? quo pacto hic? satin' recte? Cic. 1. Mat. D. 41. Satin' est id ad illam àbundantem bonis beatissimam vitam ? • 2. Aliquando ita interrogat, ut affirmandi vim habeat, ut nonne. Plaut. Epid. §. 2. m. Satin' ille homo ludibrio nos vetulos decrepitos duos habet? Id. 1'ud. 4. 5. 3. Satin' si cui homini Dei esse benefactum volunt, aliquo illud pacto obtingit optatum piis? h. e. nonne? vel nonne pergpicuum e$t obtingere? . • 3. Satin' ut similem vim habet. Plaut. Mil. 4. 3. 4o. Pro Juppiter! Satin' ut commoditas usquequaque me adjuvat! Id. Merc. 2.%. 1 a. Cha. Qui scis, esse amicam illam meam? Eäty. tute heri ipsus mihi narrasti , Cha. Satin' ut gblitus fui, tibi me harravisse! Euty. haud mirum factum est. •| 4. Satin' salve ? v. SALVE §. a. • 5. Apud Ter. locis cit. quidam leg. sati' ne. * SÄTiNUS, a, um, adject. ad satum pertinens. Est cognomen R. Inscript. apud Murat. 1264. q. I,. Lutatius L. I. Antiochus vix. A. LXX., ex fiarte heres monumenti feeit Satinus filius. SÄTIO, as, avi, atum, a. 1. satollare, sbramare, saziare, xo?£o», saturo, pasco, expleo: a satis. Refertur ad appetitum cibi et potus. Colum. 8. g. a med. Satiat semodius cibi in diebus singulis vicenos et centenos turtures. Cic. 2. Fin. 8. ad fin. Veniebat ad coenam, ut animo quieto satiaret desideria naturae. Ovid. 1 1. Met. 37 1. Diram famem satiare. Martial. 6. 35. sitim. Plin. g. 6. 5. de orca. Satiansque se per complures dies, ete. •| 2. Item ad appetitionem animi, €t pertürbationüm ejus, sfogare, contentare. Cic. 1 1. Phil. 3. eztr. In ejus corpore lacerando cum animum satiare non posset, oculos pavit suos. Id. Dom. 22. ertr. Ne absens quidem luctu meo mentes jliorum satiare potui. Id. Har. resp. ao. Satiare libidines. Propert.

SATIS

a. 12. 23. oculos amore. Senec. Troad. 762. avidos dolores amplexu. Petron. Satyr. 97. sub fin. iracundiam. Cic. 3. Fin. 2. a med. Erat in eo inexhausta aviditas legendi, nec satiari poterat. ° 3. Satiare plus est, quam explere. hoc significat plenum facere: illud supra modum et'abundaritiam. Ita Non. 5. 13. Lucret. 3. 1917. animi ingratam naturam pascere semper, Atque explere bonis rebus, satiareque nunquam. Üic. Parad. 1. 2. Neque enim expletur unquam, nec satiatur cupiditatis sitis. Id. Partut. 27. Explere cupiditates, satiare odium. 4. Est etiam fastidium, tædium creare, annojare, infastidire. 1d. 3. Orat. 5o. Horum vicissitudines efficient, ut neque ii satientur, qui audient, fastidio similitudinis, etc. Id. Orat. 63. Primum enim numerus agnoscitur, deinde satiat, postea, cognita facilitate, contemnitur. Senec. Consol. ad Helv. i6. a med. Neminem satiatura garrulitas. •| 5. Satiari lana dicitur, cum inficitur, si abunde colorem imbibat: ducta metaphora a prima significatione. Plin. g. 38. 62. Tyrius pelagio primum satiatur, immatura viridique cortîna : mox permutatur in buccino. • 6. Similiter satiatur terra stercore, cum large stercoratur. Plin. 19. 8. 42. Satiari stercore, crebro purgari, caveri, ne cum herbis evellatur asparagus. sie /eget. 1. }'eterin. 47. et 2. ibid. 48. a med. Qleo manüm perunges, et ipsum anum jumenti oleo satiabis. Ovid. 4. Met. 758. largis satiantur odoribus ignes. h. e. multo ture sparguntur. Martial. 8. 36. satiari lumine Phoebi. h. e. plene illustrari. Plin. 5, g. 1 o. observatum est, prout in Mauritania nives imbresve satiaverint, ita Nilum incresceré. h. e. abundaverint, et terras repleverint. • 7. Cum genitivo V. SATIATUS §. 2. •{ 8. Particip. Satians §. 1. Satiaturus §. 4. sÄTIO, 6nis, f. 3. seminagione, seminatura, piantagione, aroga, actus serendi: a supino satum verbi sero. Cic. 5. /err. 47. In jugero agri Leontini médimnum fere tritici seritur, perpetua atque aequabili satione. Colum. 1 1. 2. a med. Vetus est agricolarum proveibium, Maturam sationem saepe decipere solere, seram nunquam, quin mala sit. Id. 3. 14. Sationis (vitium) duo genera malleoli, vel viviradicis. Virg. a. G. 31 g. Optima vinetis satio est, cum vere rubenti Candida venit avis. Colùm. 2. 9. ante med. Sationem per agere. •| 2. Differt a sementi, quæ proprie est seminis sparsio : satio omnem culturam, quæ in serendo fit, significat. ld. 2, 4. ante med. Limosa arva non sunt habilia sementi, aut occationi, aut sationi . (At in optimis Codicib. legitur sartioni pro sarritioni, quod postremum Söhneiderus in textum admisit.) ®. 3. Idem omnino videtur in illo Pallad. 12. 1. Novembri mense triticum seremus, et far satione legitima, ac semente solemni. SÄTioR, et Satius. V. in voce sequenti §. 1 o. SÄTIS, sufficiente, bastante, ixay33, sufficiens, æquus, par. De eo Priscian. 15. p. 1 o 15. Putsch. Satis etiam loco nominis positivi accipitur: itaque etiam comparationem recipit. /irg. 7. Aen. 47o. Se satis ambóbus Teucrisque venire, Latinisque. Lucret. 1. 241. Tactus enim leti satis esset causa profecto. Auct. ad Herenn. 1. init. Etsi negotiis familiaribus impediti, vix satis otium studio suppeditare possumus. Ulp. Dig. 5. 4o. 45. a med. Pecuniarium fideicommissum, si divisum fuerit, satis injuriam facit libertati. Ita Torrentin. Alii leg. sane. Cajus ibid. 58. 1. 1 9. Ut satis tempus ad quæstum faciendum habeat. Ita Torrentin., alii satis temporis. Ovid. 5. Met. 149. Fortunamque dies habuit satis. Lucil. apud Charis. 2. p. 193. Cui, si comjuret populus, vix totu' satis sit. Cic. Orat. 22. Eos peccare dicebat, qui non sentirent, quid esset satis . Id. 9. Fam. 14. Sum enim avidior, plus quam satis est, gloriae. Id. Brut. 35. sub fin. Dicebant de republica, quod esset illis viris, et consulari dignitati satis. Vep. Epam. 4. sub fin. Abstinentiae erit hoc satis testimonium. • 2. Cum genit. Liv. 32. 2 1. a med. Satis exemplorum nobis alienae clades praebent. Ter. Andr. 1. m. 1 1 1. Nec satis ad objnrgandum causae. Cic. 4. Verr. 1. Ut ad dicendum temporis satis habere possim. •| 5. Satis habeo, contentus sum, sufficit mihi, mi basta, mi contento. Id. 5. Fam. 2. circa med. Satis habeas, nihil me etiam tecum de tui fratris injnria conqueri. Id. Rosc. Com. 4. Confitetur plus se petere, quam debeatur: §ed satis superque habere dicit, quod sibi ab arbitro tribuatur. Vep. Annib. io. sub fin. A ceteris tantum satis habeant se defendere. Id. Timol. 2. sub fin. Carthaginienses satis habere coegit, si liceret Africam obtinere. li costrinse a contentarsi, etc. et ibid. Nec vero id satis habuit, sed, etc. si contentò di questo. Et cmm accusativo communi Plaut. Paen. a. 2. v. 1 2. Quando id, quod sat erat, satis habere noluit, ego pausam feci, Balb. ad Cic. post ep. 8. l. q. ad Att. Atque hoc non solum in te satis habebit, sed, etc. ' • 4. Plin. 7. procein. Non est satis æstimare, natura parens melior homini, an tristior noverca fuerit . non si può a bastanza discernere, non licet satis aestimare. Sed hic non adjectivi, sed adverbii vim habet: qua ratione multo saepóus usurpatnr, a bastanza, a uufficienza, bastantemente, suffì

[ocr errors]
[ocr errors]

duci possunt multa ex modo allatis scriptorum locis. Præterea Cic. 4. Acad. 1 9. a med. Non enim satis intelligebam. Ter. Andr. 5. 1. n. Satis jam, satis, simo, spectata erga te amicitia est mea: satis pericli coepi adire. Cæs. 1. B. G. 16. Ne pabuli quidem satis magna copia est. et ibid. 25. Neque, sinistra imjpedita, satis commode pugnare poterant. IVep. Thrasyb. 4. 'Cum non satis diligenter in castris agerentur vigiliæ. Horat. Epod. 1. 31. Satis superque me benignitas tua Ditavit. Ter. Eun. 1. 2.'5. Accede ad ignem hunc, jam calesces %; satis. Cic. 7. Verr. 46. sub fin. Plus qüam satis est, doleo. Id. gbir. Post. 16. eztr. Satis muita hominibus non iniquis hæc esse debent: nimis etiam multa vobis, quos æquissimos esse confidimus. Adde eund. Mil. 34. • 5. De hi§ satis, ellipsis, h. e. dictum est. Jd. 6. Att. 9. Quare de hoc satis. Nep. Alcib. 1 1. eaetr. Sed salis de hoc: reliquös ordiamur. •| 6. Satis accipere, dare, eaeigere, afferre, petere, præstare, Jurisconsultorum sunt, et ad fidejubendum pertinent. V. infra post hanc vocem. • j. Interdum étitcztixóv est, h. e. augendi vim habet, vehementer, valde, abunde. Plaut. 4mph. 2. 2. 2o8. Satis audacter. Id. Poen. 1. 2. 73. Pro herili et nostro quæstu satis bene ornatæ sumus. Ter. Heaut. 1. 1. 1 Q. Hæc non voluptati tibi esse, satis certo scio. Id. Andr. 1. 1. 1 o4. Ad flammam accessit imprudentius, satis cum gericulo. Cic. 3. Qffic. 8. sub fin. Satis nobis persuasum esse debet, si omnes Deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihi! injuste esse faciendum. Horat. 1. Od. 13. 13. Non, si me satis audias, Speres perpetuum. Cæs. 1. I}. G. 43. Planities erat magna, et in ea tumulus terreus satis grandis. IVep. Epam. 5. Vir satis exercitatus in dicendo. Ulp. Dig. 29. 2. 7o. IIoc enim satis impium esset. Id. ibid. 43. 23. 7. circa med. Magga et satis necessaria causa. Adde alia quæ congessit Broukus. ad illud Tibulli 2. 6. 55. Tunc tibi, lena, prècor diras. satis anxia vivas. • 8. Interdum minuendi. Satis bene est non omnino bene, sed mediocriter: satis bonus non plane bonus, sed probabilis. Cic. a. Offic. 25. A Catone eum quæreretur, quid maxime in re familiari expediret, respondit, bene pascere. quid secundum? satis bene pascere. quid tertium ? male `pascere. (Plin. 18. 5. 6. et Colum. 6. Præf. hoc ipsum Catonis dicium referentes, pro satis bene habent rnediocriter.) mediocremente. et 3. Orat. 22. a med. Quare si jam me vultis esse oratorem, si etiam sat bonum, si bonum denique, non repugnabo. se anche medioere, tollerabile. et 2. Att. 1 g. a med. Videor mihi nostrum illum consularem exereitum bonorum, omnium, etiam satis bonorum, habere firmissimum. Ter. Heaut. 3. a. 12. Meretrix hæc est forma luculenta. Chre. sic satis. così, così. •| g. Pro intente, ut satis agere. V. in SATAGO §. 1. •I 1 o. Comparât. est sagior, satius, h. e. melior, melius, utilius, præstantius. Plin. 17. 5. 5. Erit igitur hæc terra optima, et operi satior. Harduin. et opéri, et satis, alii aliter leg. Cic. 4. /err. 36. Repertus est nemo, quin mori diceret satius esse. esser meglio moriré. et /irg. 2. Ecl. 14. J{onne fuit satius tristes Amaryllidis iras, Atque superba pati fasti. <dia ? Martial. 1 o. 37. Et satius tenues ducere credis acos. Ter. 4ndr. 2. 1. 7. Ah quanto satius est, te id operam dare, quam, etc! Plaut. Cist. 4. 1. 1 o. Satius est mihi quovis exitio interire. Id. Trin. 2. 2. 3o. Nimio satius est, ut opus est, te ita esse, quam ut animo lubet. Plin. 23. 1. 26. Et quis satius censeat, absinthite vino ntendum potius, quam absinthio ipso ? }'arr. 1. R. R. 2. ad fin. Ego quod magis pertineat ad Fundanii valetudinem, satius dicam. h. e. potius. •I i 1. In illo Plauti Truc. a. 5. v. 36. Nihil £λυαρεῖν satius est, miles. si te amari postulas, auro, haud ferro deterrere potes, me amet Stratophanes. satius est significat opus est, aut prodest, aut necesse est, amissa significatione comparativi. non occorre che tu faccia delle bravate a credenza. SÄTIS ACCEPTIO, onis, f. 3. accettazione della sicurtâ, o del mallevadore, ix&vc) m{iæ, actus satisaccipiendi. Pompon. Dig. 45. 1. 5. Satisacceptio est stipulatio, quæ ita obligat promissorem, ut adpromissores^ quoque ab eo accipiantur, idest qui idem promittant. SÄTISAcCEPTUS, et Satis acceptus, a, um, particip. a satisaccipio, tanquam idonea cautio acceptus. Translate compertus, certus, quasi datis acceptisque fidejussoribus. Plaut. Most. 1. 3. 9o. Si acceptum sat habes, tibi fore illum amicum sempiternum. et ibid. 7. Si tibi sat acceptum est, fore victum tibi sempiternum. se tieni en smcuro. SÄTiSACCIPIO, et Satis accipio, is, epi, eptum, a. 3. accettare ia sicurtâ, la pieggieria, ricevere il ÄÄ' ixzvóv \αμßανω, aecepto fidejussore mihi caveo, fidejussorem a debitore oblatum admittò : cui satisdo respohdet. Pompon. Dig. 45. 1. 5. Saiisacceptio est stipulatio, quæ ita obligat promissorem, ut adpromissores quoque ab eo accipiantur, id est qui idem promittant. Satis autem aceipere dictum est codem modo, quo satisfacere. naum quia id, quo

SATIS DATUM - 5r

quis contentas erat, ei præstabatur, satisfieri dictum est : et similiter quia tales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut verbis obligareiitur, satisaccipi ã est. Cic. Quint. 15. a med. Pecuniam petit: negamus deberi. judicium fiat stätim: non recusamus : Numquid præterea? si veretur, ut res, judicio facto, parata $it ; judicatüm sólvi satisaccipiat: quibus verbis a me sausacéipiet, iisdem ipse quod peto, satis άet. et mor. Immo, inquit, abs te satis, accipiam : ego autem tibi non satisdabo. V. JUÍICÀTUS §. 3. Ulp. Dig. 46. 1. 33. si enm hominem, pro quo satis de lite aeceperam, Titius heredem reliquerit, etc. Plaut. Stich. 4. 1. 4. Satis ábs te accipiam, nisi videam, mihi te amicum esse, Ahtipho: nunc qui te amicum mihi experior esse, creditur tibi. Cic. 3. Verr. 45. `Si quis testamento se heredem esse arbitraretur, quod tum non exstaret, lege ageret in hereditatem, aut, pro præde litis vindiciarum cum satis accepisset, sponsionem facerét. Ubi Ascon. Aut peteret, ut possessor csset, aut acciperet ab adversario satis pro præde litis vindiciarum, et ipse sponsionem faceret. Ulp. Dig. 36. 4. 5. ad fin. Nomine legati satis accipere ab herede. Et omisso nomine, Paul. ibid. 3. 1 5. et 17. Si ab' herede instituto legatorum satis acceperit legatarius. • 2. Passive. Cato R. R. 2. a med. Quae satis accijiunda sunt, satis accipiantur. h. e. qu:e sub fidejussore accipienda sunt. SÄTIS CÄVERE, satisdando, h. e. per fidejussorem cavere. Paul. Dig. 7. 1. 6o. Satisque ei a possessoré cavendum est, quod non sis prohibiturus. Ita Törrentin. Alii leg. dandum. S\TISDATIO, onis, f. 3. sicurtâ, assicurazione, malleveria, pieggieria, ixzycêoaiz, actus satisdandi, hoc est fidejussores offerendi. Cajus Dig. 2. 8. 1. Satisdatio eodem modo appellata est, quo satisfactio. Nam ut satisfacere dicimur ei, cujus desiderium implemus, ita satisdare dicimur adversario nostro, cum pro eo, quod a nobis petit, ita cavemus, ut eum hoc nomine securiim faciamus, datis fidejussoribus. Ulp. ibid. 4. 6. 28. Si quis nec in custodia, nec in vinculis sit, sed sub fidejussorum satisdatione. Id. ibid. 46. 5. 1. Stipulationum praetoriarum quædam sunt, quæ satisdationem exigunt, quædam quæ nudam repromissionem. Papinian. ibid. 7. Prætoriæ satisdationes pcrsonas désiderant pro se intervenientium : neque pignoribus quis, neque pecuniae, vél auri, vel argenti depositione ia vicem satisdationis fuigilur. Ulp. ibid. 35. 3. 3. in fin. interponere. Id. ibid. 26. 2. 1 7. offerre. et moae. implere. et in fin. contúmeliam satisdationis subire. Id. ibid. 2. 8. 7. 8àtisdationem præstare. Paul. ibid. 4. 8. 32. a med. dare. Ulp. ibid. 26. 4. 5. alicui remittere. Plin. 36. 5. 4. n. 8. Satisdatio capitalis. h. e. qua non fidejussor offertur, sed vita ipsa ejus, qui quippiam præstandum suscepit. •I a. Satisdationis appellatione interdum etiam repromissio continebitur, qua contentus fuit is, cui satisdatio debebatur, ut Ulp. docet Dig. 5o. 16. 61. Hinc apud Cicer. hoc sensu satisdationem intelligi debere, contendit Grævius, cum ait 5. Att. 1. De satisdando vero te rogo, quoad eris Romæ, tu ut satisdes: et sunt aliquot satisdationes secundum mancipium, in his et Memmianorum prædiorum, vel Atilianorum. Nam cum primitus, inquit Grævius, in mancipationibus fidejussio interponeretur, quae satisdatio secundum mancipium appellabatur ; et deinceps exolevisset hæc fidejussio, introducta in locum ipsius nova repromissione, vetus formula mansit quidem, sed mutata veteri signifieatione : et satisdatio secundum mancipium nihil aliud nunc significat, quam repromissionem pro re mancipi. * 3. Pro satisfactione. Martian. Dig. 46. 3. 49. Solutionis quidem verbnm non proficiet, sed satisdationis sufficit. SÄTISDATO, et Satis dato, con dar pieggieria, adverbii more

dictum, ut testato, datis fidejussoribus. Ulp. Dig. 5. 1. 2. ad fin.

Cavere nuda cautione, aut satisdato. et ibid. 2. 1 1. 4. ad fin. Quæritur, si quis, cum judicio sistendi causa satisdare non deberet, satisdato promiserit, an fidejussoribus ejus exceptio detur. Id. ibid. 4o. 5. 4. ante med. Ergo cavendum est idoneè. quid est idonee? satisdato utique, aut pignoribus datis. Pompon. ibid. 35. 2. 3 1. in fin. Satisdato cautum debet esse ei, a quo pecunia proficiscetur. Martian. ibid. 4g. 1 7. 18. in fin. Satisdaio filium in solidum, non peculio tenus defendere debebit. •| 2. Eandem sententiam habere videtur illud Cic. 16. Att. 6. ad fin. Hoc quod satisdato debeo, peto a te, ut ante provideas, planeque expedias, et solutum relinquas. et ibid. 1 5. ante med. $\ et illi turpe arbitror, eo nomine, quod satisdato debeat, procuratores ejus non dissolvere. Gronov. tamen priore loco satisdato debere eum putat, non qui fidejussores dedit, sed qui ipse fidejussor pro alio fuit. Ernestius vero, qui facta pro alio idonea cautione, se soluturum spopondit. SÄTISDÂTOR, oris, m. 3. mallevadore, fidejussor. Ascon. in 3. Verr. 45. Prædes dicuntur satisdatores locupletes pro re, de qua apud judicem lis est. Sidon. 4. ep. 24. sub fin. Curatori necdum satisdator inventus est. . SÄTISDÄTUM, i, n. 2, satisdatio. Ulp. Dig. 43, 3. u, ad Aen.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[graphic]
[ocr errors]

'Quod ait praetor : nisi satisdatum sit: accipere debemus, si perseve*et satisdatum. W. SATISDATO §. 1. SÄTISDO, et Satis do, das, dedi, datum, a. 1. dar pieggieria, o sicurtâ, ixav6v δόομι, fidejussore dato creditori caveo: cui respondet satisaccipio. V. SATISDATIO §. 1. Cic. Quint. 13. a med. Quibus a me verbis satis accipiet, iisdem ipse quod peto satis det. Id. Rosc. Com. 1 2. a med. Quid ita satis non dedit, ámplius a se memimem petiturum ? Paul. Dig. 46. 6. 1. Cum, pupillo rem salvam fo*e, sàtisdatum est. Ulp.ibid. 2. 8. 7. sub fin. Si satisdatum pro re mobili non sit. Id. ibid. 36. 4. 1. Ante aditam hereditatem satisdandum de legatis est. Cic. 3. Verr. 56. Qui redemerit, satisdet damni infecti, ei, qui a vetere redemptore acceperit. h. e. nomine damni infecti. Kal. Mar. 4. 1. n. 8. Cum Scipio judicatae pecuniæ satisdare non posset. Ulp. Dig. 36. 4. 5. ad fin. Si legatarius fideicommissi satis non det. Id. ibid. 43. 14. 1. a med. Dabitur autem satis vicinis, sed et his, qui trans flumen possidebunt. Cic. 4. /'err. 24. extr. Debebat Epicrates ullum nummùm nemini. amici, si quis quid peteret judicio, secum agi passuros, judicatum solvi satisdaturos esse dicebant. V. JUDICATUS §. 3. Id. 13. Fam. 28. Rogo, ut si quid tibi satisdandum erit, amplius eo nomine non peti, cures, ut sâtisdetur fide mea. SÄTIS EXIGO, is, a. 3. richiedere la sicurtâ, est fidejussorem exigere. Paul. Dig. 26. 7. 45. ad fin. Pupillo a magistratibus tutor datus est : a quo magistratus satis exegerunt, rem salvam fore. Scævola ibid. 36. 3. 18. Satis a Sejo patre meo exigi veto. SÄTISFÄCIO, et Satis facio, is, eci, actum, a. 3. fare il suo dovere, soddisfare, appagare, contentare, πληρομοράω `tantum facio, quantum satis est, officium totum præsto, impleo. Cajus Dig. 2. 8. ». Satisfacere dicimur ei, cujus desiderium implemus. Cic. 1 4. Phil. sg. eaetr. Cum aut morte, aut victoria se satisfacturum reipublicae spopondisset. Colum. 1 1. 3. a med. Quæ ratio docet, universo jugero satisfacere modios stercoris MCCCCXL. Cic. Balb. 1. Me omnibus, qui amici fuerint saluti meae, si minus referenda gratia satisfacere potuerim, at prædicanda et habenda certe satis esse facturum. Id. 7. /err. 53. Satis est factum Siculis, satis officio ac necessitudiani, satis promisso nostro ac recepto. Id. 1. Orat. 47. Satis superque abs te videtur istorum studiis esse factum. Plin. 35. 1 o. 36. n. ao. iNon judicabat se exprimere in eo spumam anhelantis posse, cum areliqüa omni parte sibi ipse satis fecisset. Cic. Orat. 31. Histriones in dissimilibus personis satisfaciunt. Id. 5. Att. 18. eaetr. Sunt negotia lenta et inania: faciam tamen satis: tibi quidem, cui difficilius est, quam ipsi: sed certe satisfaciam utrique. Id. Top. sub fin. Ad id autem, quod te velle senseram, cumulate satisfactum esse debet voluntati tuæ. Id. Divin. Verr. 14. ertr. Causæ et officio suo satis£acere. Id. Cluent. 1 o. naturæ et legibus. morire, e andar in bando. et Orat. 4 1. et 2. Att. 4. alicui quippiam petenti. Ulp. Dig. 36. 4. 5. a med. voluntati defuncti. Scævola ibid. 1. 77. eaetr. conditioni. Cic. Rabir. Post. 1 7. Ut omnium vel suspicioni, vel malevolenviæ, vel crudelitati satisfiat. Id. 14. Fam. 7. Deo pie et caste. h. e. peum pie et caste colere. et 13. ibid. 16. ad fin. Satisfacere immor*alitati laudum tuarum cupit. h. e. ita scribere de rebus tuis, ut scriptis suis æquet immortalitatem laudum tuarum. Senec. ep. 87. anze med. Virtus, quam satisfacere beatæ vitæ contendimus. h. e. sa1is esse ad beatam vitam. •I 2. Saepe refertur ad dissolutionem æris alieni, pagare, soddisfare, acquietare, far tacere. Cic. 1. Q. Fr. 3. a med. {ἐ quid sceleris admiserim, cum de visceribus tuis, et filii aui satisfacturus sis, quibus debes: ego acceptam ex ærario pecuniam tuo nomine frustra dissiparim. Cæs. 3. B. C. 6o. eaetr. Maximas pecunias mutuati, perinde ac satisfacere, et fraudata restituere vellent. Cael. ad Cic. 8. Fam. 12. Ut si mihi in pecunia minus satisfecisset, etc. Cic. Flacc. 2o. Pecunia petitur ab Hermippo: Hermippus ab Heraclide petit: ipse tamen Fusiis satisfacit absentibus, et fiçlem suam liberat. Ulp. Dig. 4o. 1. 4. ante med. Quæri poterit, si emptor festinavit, et pretium numeravit, an postea ei satisfacto, servus constitutione uti possit. <| 3. Non tamen idem sunt semper sazisfacere, et solvere. Nam solvit, qui creditori pecuniam omnem numerat: satisfacit, qui quocumque modo creditorem placat, v. gr. cautione, sàtisdatione, pignore, partis debiti solutione , etc. Ulp. Dig. 13. 7. g. Satisfactum autem accipimus, quemadmodum voluit créditor, iicèt non sit solutum. Vet. Tabula æn. apud Murat. 582. a med. si eam pecuniam non solverit, neque satis fecerit. Modestin. Dig. 4o. 4. 41. Stichus servus meus heredi meo mille nummos si solverit, satisve fecerit, liber esto. Pompon. ibid. 18. 1. 19. Quod vendidi, et tradidi, non aliter fit accipientis, quam si aut pretium nobis solutum sit, aut satis eo nomine factum. Jabolen. ibid. 4o. 7. 3g. stichus liber esto, quando æs alienum meum solutum, creditoribusve meis satisfactum erit. •| 4. Pro satisdare. Jabolen. ibid. 33. a. 3o, Cui ususfructus legatus essct, donec ei totius dotis satis

[ocr errors]
[ocr errors]

feret; eum ei heres pro sua parte satisdedisset, quamvis reliqui satis non darent; tamen, ete. $ubintellige totius dotis nomine. " • 5. Est etiam purgare se de injuria illata, verbis excusare, deprecari, veniam petere culpam fatendo, dar soddisfazione, confessar il fallo, e chieder perdono. Formulæ satisfaciendi sunt apud Ter. Adelph. a. 1. 1 1. Nollem factum : Jusjurandum dabitur, te esse indignum injuria hac. et apud Plaut. Amph. 3. 2. 5o. Arbitratu tuo jusjurandum dabo, me meam pudicam esse uxorem arbitrarier. Cic. 3. /err. 31. a med. In qua civitate legatus populi R. violatus sit, nisi publice satisfactum sit, ei civitati bellum indici solere. Ubi Ascon. Satisfacere est tantum facere, quantum satis sit irato ad vindictam. Caes. 5. B. G. 52. Missis ad Caesarem satisfaciundi causa legatis. et ibid. 1. Sese paratos esse demonstrant omnibus rationibus de injuriis satisfacere. Suet. Claud. 38. Ostiensibus graviter correptis, repente, tantum non satisfacientis modo, veniam dedit. Cic. 2. Phil. 2o. Acceperam jam ante Caesaris litteras, ut inihi satisfieri paterer a te. et moae. Praedicabas, te non existimare, nisi Clodium interfecisses, umquam mihi pro tuis in me injuriis satis esse facturum . Senec. 2. Ira 2 1. a med. Non resistet offensis puer, cui nihil unquam negatum est, cui de pædagogo satisfactum est. h. e. quod a pædagogo se læsum dixerat. Ovid. Remed. am. 697. qui dicit multa puellæ Probra, satisfieri postulat ille sibi. Adde Suet. Cæs. 73. et Tib. 27., Senec. 2. Ira 32. et Tacit. 4. Ann. 26. Hinc acute Martial. 1 2. 79. Nil in te scripsi, Bithynice : credere non vis, Et jurare jubes: maló satisfacere. §. e. fateri scripsisse, et veniam petere. • 6. Satisfacere alicui, dare poenas alicui, quem læseris. Id. 12. m 4. Sæpe satisfecit prædæ venator, et acri Decidit excussus, nec rediturus equo. • ;. Olim satisfacior dictum est. Varr. apud Priscian. 8. p. 78j. Putsch. Si mehercule purgant, et Deorum cura non satisfacitur reipublicæ • 8. Particip. Satisfaciens §. 5. Satisfacturus §. 1. et 2. SÄTISFÄCTIO, onis, f. 3. soddisfazione, actus satisfaciendi cre ditori, eo modo quo dictum est in voce præced. '§. 2. et 3. Paul. Dig. 46. 3. 52. Satisfactio pro solutione est. • 2. Item satisfaciendi ei, quem læsimus. Caes. 6. B. G. 8. eaetr. Caesar Ubiornm satisfactionem accepit. scusa, discolpa. et Cic. 7. Fam. 13. Hic tu me. etiam insimulas, mec satisfactionem meam accipis. Sallust. Catil. 36. Satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere dccrevi. Petron. Satyr. 1 o7. Flectite ergo mentes satisfactione lenitas. Ulp. Dig. 47. 1 o. 1 7. Qui accepit satisfactionem, injuriam suam remisit. Plin. 1 o. 34. 52. de columbis. Tum plenum querela guttur, sævique rostro ictus, mox in satisfactione exosculatio. Adde Tacit. Germ. 2 1. SÄTISFACTUS, et Satis factus, a, um. V. SATISFACIO §. 2. et 3. SÄTIS OFFERO, fidejussorem exhibeo. Ulp. Dig. 43. 23. 3. ad fin. Si modo satis offerat, et defendere paratus sit. Martian. ibid. 48. 17. 1. sub fin. Si provinciæ præsidem adierit, et satis obtulerit. Adde Ulp. ibid. 26. 1 o. 5. SÄTIS PETO, fidejussorem peto. Ulp. Dig. 36. 4. 3. si is, a quo satis petitur, offerat cognitionem, dicendum est, cessare satisdationem. Papinian. ibid. 35. 1. 7o. Ita ne satis fideicommissi petatur, neve ratio exigatur. h. e. nomine fideicommissi. sÄTIUS. V. SATIS §. 1o. SÄTIVUS, a, um, adject. che si semina e coltiva, sativo, domestico, ìpsgos, qui seritur, et colitur: cui contrarius est qui sponte et sine cultu provenit, agrestis, silvestris. Plin. 1 9. 12. 6o. Quæ sunt silvestria, eadem in sativis sicciora intelligumtur, et acriora. Id. 32. 2. 1 1. Sativa corna. Id. 24. 13. 73. Sativa morus. /arr. apud Gell. 17. 3. Græci naves suebant cannabo et stuppa, ceterisque sativis rebus. % 2. Sativum tempus, sationi aptum. Plin. 1 g. 8. 4o. Nostri betae genera faciunt, vernum et autumnale, a temporibus sativis, quamquam et Junio seritur. Ita Edit. vet. 1 46g. 1 47o. et 1472. et aliae. Harduin. cum aliis edidit a temporibus sátus. SÄTOR, oris, m. 3. piantatore, coltivatore, pυτευτής, qui plantat, et colit. Cic. 2. IVat. D. 34. Omnium rerum quae natura administrantur, seminator, et sator, et parens, ut ita dicam, atque elucator, et altor est mundus. Varr. m. R. R. 45. Ita esse docent silveslria, ad quæ sator non accessit. Colum. 3. 15. Sator vitis. Plin. 15. 1. 1. oleæ. •| 2. Translate. Cic. vertens Sophocl. a. Tusc. 8. tuque cælestum sator, Jace, obsecro, in me vim eoruscam fulminis. h. e. Juppiter genitor, creator: qui dicitur a Virg. 1 1. Æn. 725. hominum sator atque Deorum : a Silio 4. 432. rerum sator: et g. 3o6. sator ævi: a Phædro 3. 1 7. Deorum genitor, atque hominum. sator. Senec. Herc. Fur. 357. verus Alcidæ sator. padre. Janus designatur in illo Martial. i o. 28. Annorum nitidique sator pulcherrime mundi. Liv. 2 u. 6. Sator litis. seminatore, autore. et Sil. 8. 26o. Idem ut turbarum sator, atque accendere solers Invidiam. Plaut. Capt. 3. 5. 3. Sator, sartorqüe scelerum, et messor maxime. Front. 1. ad Antonin. Imp. (edente iterum A. Maio) ep. 3. de pue

SATORIUS

rwlis filiis ejus. Deos precor, sit salvus sator, salva sint sata, salva seges sit, quæ tam similes procreat. h. e. salvus sit pater, salvi sint filii, salva sit eorumdem mater. SÄTORIUS, a, um, adject. da seminare, ad serendum pertinens. Colum. 2. 9. ante med. Pelle hyænæ satoriam trimodiam vestiunt. Adde 12. 5o. ante med. Sic satoria quala apud Caton. R. R. 1 1., ubi a!ii leg. sataria. SÄTRÄPÄ, et Satrapes, æ, m. 1. et Satrapes, is, et Satraps, âpis, m. 3. satrapo, governator di provincia appresso i Persiani, aatpaτης, vox Persica, præfectum, prætorem, præsidem provinciæ sub rege Persarum significans. Prætorem vocat Cic. 5. Fin. 3o. eaetr., præfectum Justin. 5. 1. a med. et Vep. Datam. 2. sub fin. Hi opulentissimi habebantur, et quasi reguli. Curt. 3. 13. Cum præcessisse Darii satrapam comperisset. Ter. Heaut. 3. 1. 43. Satrapes si siet amator, nunquam suflerre ejns sumptus queat. Nep. Pausan. 1. Mardonius Satrapes regius. Id. Lysandr. 4. Factum Pharnabazi satrapis regii. Id. Con. a. Contulit se ad satrapem Ioniæ. Id. Datam. 3. Optima veste, quam satrapæ regii gerere consueverant. Plin. 6. 26. 3o. Oppidum, satraparüm regia appellatum. Sidon. carm. 2. 78. Quisque sedet sub rege satraps. et Alcim. 6. 392. Ornati cum fraude satraps, etc. et Sidon. carm. 9. 5o. Præfectos, satrapasque perculisse. • 2. Genitivus Satrapis ápud Vep. loc. cit. a Satrapes est, ut Orestis, Timarchidis pro Orestae, Timarchidæ, et alia multa de quib. Priscian. 6. p. 7o5. Putsch. Posset esse etiam a recto ASatraps. SÄTRÄPEÄ, et sæpius Satrapia, æ, f. 1. catgarsia, voμός, provincia satrapis. Curt. 5. 1. sub fin. Mazaeum transfugam satrâpea Babyloniæ donat. Adde ibid. 2. a med. et ibid. 3. etc. Ubique alii leg. Satrapia. Plin. 6. 29. 23. Adjiciunt quatuor satrapias, Gedrosos, Arachotas, etc. Adde ibid. a m. 23. et ibid. 23. 25. init. sÂTRAPS. V. SATRAPA. * SATRIÄNÄ, æ, f. 1. Dea alias ignota. Grut. 8g. 3. Lucus sacer I)eæ Satrianæ. SATRICÀNUS, a, um, adject. ad Satricum pertinens, vetus oppidum Latii inter Velitras et Lanuvium, cujus Cic. 3. Q. Fr. 1. 2., Liv. 2. 39. et alibi, Plin. 3. 5. g. et Flor. 1. 1 1. meminere. Hinc $£i;ani, orum, incolæ illius oppidi memorantur a Liv. 9. 12. et 2 ò. 1 1. * SATTO, onis, m. 3. qui jumentis clitellariis onus imponit: videtur esse a satto, onerò. Est cognomen R. Inscript. apud Grut. 919. 9. Nonius Satto. SÄTULLiNUS, a, um, adject. ad satullum pertinens. Est cognomen R. Inscript. apud Murat. 845. 4. M. Porcius M. F. Claud. Satullimus. * SÄTULLIO, onis, m. 3. diminut. satulli. Est cognomen R. V. Inscript. in DECIMUS §. 7. SÄTULLO, as, a. 1. satollare, idem ac saturo. Varr. apud Von. a. 786. Neque coquam carnes, quibus satullem corpora, ac famem ventris. SÄTULLUS, a, um, adject. satollo, idem ac satur. Varr. 2. R. R. 2. a mned. Ut agni satulli fiant lacte. Alii leg. saturi. • 2. Est etiam cognomen R. Inscript. apud Grut. 892. 3. Licinia Satulla. SÄTUR, ra, rum, adjeci. sazio, satollo, pieno, ἐμτόλεο:, xogsa$sis, cibo plenus, satiatus. Ter. Adelph. 5. 1. 3. Intus sum omnium rerum satur. Id. Hecyr. 5. 2. 2. Sed tu cum satura atque ebria eris, puer ut sit satur, fácito. Horat. 1. Sat. 7. 35. Satur altilium. Pers. 6. 7 1. anseris extis. /arr. 1. R. R. præf. Qui nobis frumentum advehat, qui saturi fiamus ex Africa, et Sardinia. Colum. 7. 4. Agnus saturior lactis. . • 2. Ire, quo saturi solent, pro ire cacatum, honestis verbis dixit Plaut. Curc. 2. 3. 83. Adde Martial. 1 2. 78., ubi satur est, qui cacare cupit. • 3. Sumitur interdum pro fecundo, abundanti. }'irg. 2. G. 1 97. Saltus, et saturi petito longinqua Tarenti. Pers. 1. 7 1. Nec rus saturum laudare. Sever. Ætn. 12. Saturæ messes. Alii leg. sacrae. Colum. m o. 43. Satur autum mus. Virg. 3. G. 3 14. Satura praesepia. h. e. plena pabuli. •| 4. Translate. Cic. Orat.36. Nec satura jejúne dicet, nec grandia minute, nec item contra. Sensus est: Siqiiae res sunt plenæ, et quae magna digendi copia «explicari possunt, non eas jejune et exiliter tractabit, etc. • 5. Satur color est plenus, vehemens, color carico, cui dilutus opponitur. Plin. 37. 1 o. 61. Ion apud Indos violacea est, sed raro saturo colore lucet. Senec. 1. Quæst. nat. 5. ad fin. Purpuram, quo melior saturiorque est, eo oportet altius teneas, ut ÉÉ, suum ostenelat. • 6. Saturum gestum, hoc est varium, plenum, perfectum. Manil. 3. 474. de pantomimis. Externis tamen aptus erit nunc voee poenis. Nunc saturo gestu. • 7. Saturæ vestes ostro Tyrio apud Senec. Thyest. 953. sunt purpureo colore multo imbutæ, large infectæ, dibaphae'. • 8. Satur, satiatus qualibet re, sazio. Lucret. 3. 973. Et nec opinanti tnors ad caput adstitit ante, Quam satur ac

SATUR ATUS 53

plenas possis discedere rernm. Cie. 5. Verr. 42. eaetr. Ut aliquanda ex eorum agris expleti atque saturi, cum hoc cumulo quæstus decederent. Catull. 48. 4. Saturum cor. Plaut. Paen. prol. 8. Qui non edistis, saturi fite fabulis. • 9. Item pinguis, grasso, ingrassato. Martial. 1 1. 52. Et cortis saturãs, atqué paludis aves. • io. Comp. Saturior §. 1. et 5. SÄTÜRÄ, æ, f. 1. lanx variis frugum, pomorum, vel similium generibus referta. Acron. in Horat. 1. Sat. 1. Lanx plena diversis frugibus in templum Cereris infertur, quae saturæ nómine appellatur. Diomed. 3. p. 485. Putsch. Lanx referta variis, multisque primitiis sacris Cereris inferebatur, et a copia, et a saturitate rei satura vocabatur. Cujus generis lancium et Virgilius in Georgicis meminit, cum hoc modo digit (a. 1 94.) Lancibus, et pandis fumantia reddimus exta. Et (ibid. 394.) Ijancesque, et liba feremus. • 2. Ab hac lance coepit etiam dici satura, genus farciminis multis rebus refertum. V. verba Festi infra §. 3. Constabat autem uva passa, polenta, et nucleis pineis ex inulso conspersis. quibus alii áddunt et de malo Punico grana. Varr. ibid. • 3. Satura item est lex, quæ uno rogatu multa simul complectitur. Fest. Satura et cibi genus ex variis rebus conditum est, et lex multis aliis legibus conferta. Itaque in sanctione legum adscribitur, Neve per satüram abrogato, aut derogato. T. Annius Luscus in ea, quam dixit adversus Ti. Gracchum : Imperium, quod plebes per satüram dederat, id abrogatum est. Et C. Lælius in ea, quam pro se dixit: Dein postero die, quasi per saturam sententiis exquisitis, in deditionem accipitur. Hæc Festus,. cujus tamen sententia hac in re eruditis non placet. nam cum legimus per saturam aliquid facere, non videtur significari lex aliqua singularis, sed per sáturám idem est ac confuse, nullo ordine aut distinctione: ducta translatione ab ea lance, quam diximus. Porro quæ ex C. Lælio affert Festus, sunt Sallustii Jug. 31. sub fin. Fortasse verba Lælii e scriptis Festi exciderunt. Imp. Justinian. praef. ad Dig. ad Antecessor. ab init. Hoc opus legentibus tradebatur, non secundum edicti perpetui ordinationem, sed passim, et quasi per saturam collectum, utili inutilibus mixto. Eadem ratione commodins explicari videntur exempla a Festo allata. Lucil. apud Diomed. loc. cit. Per Saturam íí, factum qui legibu' solvat. Per Saturam latæ legis exemplum esto: Velitis jubeatis, cum Jugurtha pacem componi, foedus feriri, elephantos tradi, item perfugas omnes, etc. Gloss. Philoae. Satura, vóμος τέλλα τεριεχτον. Lactant. 1. 2 1. ante med. Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert, Carthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare. • 4. Denique sumitur pro genere carminis, in quo multa metra, n:ultæque res miscentur. Paul. ex Festo. Satura et cibi genus dicitur ex variis rebus conditum, et lex multis aliis conferta legibus, et genus carminis, ubi de multis rebus disputatur. Hinc Petronii Satyra, vel Satyricon a nonnullis ita appellatum videtur, quia prosa óratione et vérsibus constat; idem etiam dicendum de Å; Capellæ Satyrico, de quo ipse auctor in fine operis ita eloquentem inducit Harmoniam : Tandem scnilem, Martiane, fabulam, Miscella lusit quam lucernis famine Satyra (alii leg. Satura) Pelasgo, dum docere nititur Artes creagris vix amicas Atticis, Sic in novena decidit volumina. V. SATYRA. •I 5. Saturæ palus, quæ et Pontina, vel ejus pars, juxta Circejos fuit, viginti trium olim urbium locus, ut est Muciani sententia apud Plin. 3. 5. 9. Hæc ad viam usque Appiam pertingebat, ubi et navibus trajiciebatur. }'irg. 7. Æn. 8oi. Qua Saturæ jacet atra palus. Ubi Servius perperam monet, ab aliis legi Asturæ, qua Astura flu. et oppidum paulo remotius sunt. SÄTÜRÄMÉN, inis, m. 3. saiuiratio, saturitas. Paulin. Volan. carm. 27. 1 94. inopum saturamine pasci. * SÄTÜRANTER, adverb. ad satufitatem. Fulgent. Contin. £í: ante med. Saturanter haec in libro Physiologo, quem nuper edidimus, omnem arithmeticæ artis digessimus rationem. Id. 3. Mythol. 6. Sed quia hæc saturantius Apulejus pæne duorum continentia librorum tantam faisitatum congeriem enarraverit. sÄTÜRÂTIO, onis, f. 3. salollamento, xógmat<, actus saturandi. Augustin. Tract. 24. in Joann. Saturatio quinque millium hominum de quinque panibus. sÄTÜRÀTOR, oris, m. 3. qui saturat. Augustin. ep. 12o, n. 25. De qua saturator ipse dicit, etc. Alii aliter leg. SÄTÜRÀTUS, a, um, particip, a saturo : satollato, saziato, xopeo$sis, satur factus, satiatus, expletus. J/irg. 8. Æn. 213. cum jam $tabulis saturata moveret Amphitryoniades armenta. Plin. 9. 1 o. 12. Testudines pastum egressæ, àvideque saturatæ. Ovid. 1 o. Met. 541. armenti satüratos cæde leones. Id. 2. Amor. 16. 25. submersis ratibus saturata Charybdis. Claudian. Wupt. Honor. et Mar. 248. Rosa saturata vernis roribns. Martial. 3. 6o. Ostrea tu sumis stagno saturata Lucrino. et 13. 24. Cecropio saturata cydonia melle. jî; inzuppate, et Oyid. 11. Met. 166. et Martial. 8, 48, saturatæ murico

[ocr errors]

vestes. ben tinte, caricate di colore. et Plin. 2 1. 8. 2s. Saturatior eolor. • 2. Translate. }'irg. 5. Æn. 6o8. Multa movens, necdum antiquumn saturata dolorem Juno. Cic. Planc. 8. a med. Homines saturati honoribus. Id. 1. Divin. 3o. Pars animi, quæ mentis et consilii est, saturata bonarum cogitationum epulis. Catull. 64. 22o. cui languida nondum Lumina sunt gnati cara saturata figura. sazj di mirare. •] 3. Comp. Saturatior §. 1. sÄTÜREJÄ, ae, f. 1. et Saturejum, i, n. 2. santoreggia, $úp.33a, herba hortensis, quæ et cunila dicitur, condimentis ciborum idomea . Plin. 1 g. 8. 5o. Græci thymbram vocant, quae sit cunila: hæc apud nos habet vocabulum et aliud, satureja dieta. Colum. 9. 4. INostras cunila, quam saturejam rustici vocant. et 1 o. 235. Et savureja thymi referens, thymbræque saporem. Id. 1 1. 3. ad fin. Satureja et viridis esui est jucunda, nec arida inutilis ad pulmentaria condienda. Adde jjî, 3. 24. • 2. Veneris incitatricem herbam •esse, colligunt ex Ovid. 2. Art. an. 4 1 5. Sunt qui præcipiant herbas, satureja, nocentes. et Martial. 3. 73. Improba nec prosunt jam satureja tibi. Alii leg. satyrea, h. e. satyrion, quia neque Plin., neque Colum. eam vim saturejae, aut cunilae tribuunt. SÄTÜREJÄNUS, a, um, adject. Saturejanus caballus dicitur ab iHorat. 1. Sat. 6. 5g. qui in Saturejano agro totius Apuliæ fertilissimo altus fuit, ideoque generosus. Ita Acron. Huc facit, quod Serv. ad 2. G. i 97. et 4. ibid. 335. oppidum Saturum, vel Saturejum ponit juxta, Tarentum : quæ regio est Apuliæ Peucetiæ contermina. .Alii tamen ducunt a palude Saturæ (de qua V. SATURA §. 5.), ubi essegt prata, in quibius equorum magni greges alerentur. SÄTÜREJUM, oppidum. V. in voce præced. • 2. herba. V. SATUREJA §. 2. SÄTÜRIO, onis, m. 3. nomen comoediæ Plautinæ amissæ apud Fest. in Catulinam, Vequitum, Rienes, et Succenturiare : quibus Jocis aliquod ex ea fragmentum refert. J'arr. apud Gell. 3. 3. ad .fin. tradit, scriptam a Plauto fuisse in pistrino. Apud eund. Plaut. Aers. nomen est parasiti : qui ita loquitur ibid. 1. 3. 2 1. O Saturio opportune advenisti mihi ! Satur. Mendacium edepol dicis. nam Esurio venio, non advenio Saturio.. SÄTÜRITAS, atis, f. 3. sazietà, satollanza, xópo<, τλησμονή, satietas. Plaut. Capt. 4. 1. 4. Oßers mihi penum, potationes, saturiaatem, gaudiuma. Aurel. /iet. Epit. 45. sub fin. Quod intemperantia cibi et saturitate, qua artus diffuderat, accidisse, plures retulere. wripienezza. et Plaut. Rud. 3. 4. 53. Quid causæ est, quin virgis te usque ad saturitatem sauciem ? •I 2. Dea est parasitorum. Ita enim parasitus loquitur apud eund. Capt. 4. 2. 97. Ita me amabit sancta saturitas, itaque suô me semper condecorét cognomine. • 3. De excrementis. Plin. 1 o. 33. 49. Hirundines notabili munditia egerunt excremeuta pullorum, adultioresque circumagi docent, et foris saturitatem emittere. 4. De colore saturo. Id. 9. 39. 64. de conchylio. Sic gignitur laudatus ille pallor saturitate fraudata. • 5. De abundantia et copia. Cic. Senect. 16. Neque solum officio, quod Hominum generi €ultura agrorum est salutaris; sed et delectatione, squam dixi, et saturitate cópiaque omnium rerum, quæ ad victum ihominum pertinent. SÄTURNÀLIÄ, orum, vel ium, n. plur. 2. vel 3. Kpóvix, festa -unius, seu trium, seu quinque, seu septem dierum, in honorem *$aturni. Celebrabantur mense decembri unico primum die, nempe XIV. K. Jan., testibus Macrob. 1. Saturn. 1 o. et 1 1. et Liv. 2. 2 1. et 22. 1.: postea in triduum propagata festivitas, ex adjectis prius a Julio Cæsare huic mensi diebus, deinde ex edicto Augusti; a XVI. •igitur coepta in XIV. K. Jan. desierunt, quo solo die fieri ante consueverant. Mox a Caligula duo dies Saturnalibus additi (Suet. Cal. * 7. et Dio l. 5g. c. 6.) quod in desuetudinem cum abiisset, a Claudio iterum instauratum est (Id. l. 6o. c. 25.). Sed Sigillariorum adjecta celebritas, ut ait Macrob. ibid. 1 o. ad fin., in septem dies diseursum publicum et lætitiam religionis extendit. Hinc Martial. 14. qa. qui venit botulus medio tibi brumae, Saturni septem venerat ante dies. Porro erant dies illi pleni laetitiae. His continuæ epulæ, ac comissationes erant : munera ultro citroque mitti remittique solehant. Romani illis diebus synthesin, quod genus vestis brevis erat, sumebant, servisque discumbentibus inserviebant. Saturni enim ævo omnia communia fuere, nec, quid servitus esset, motum fuit. V. Macrob. 1. Saturn. j., Liv. 2. 2 i. et J. Lipsium l. 1. Saturn. c. 2. {Cic. 5. Aftt. 2o. Saturnalibus mane se mihi Pindemissae dediderunt. JMacrob. 1. Saturn.2. Solstitialis dies, qui Saturnaliorum festa consecutus est. Id. ibid. 4. monet, rectius Saturnaliorum dici in geniaivo, quam Saturnalium; nam sic omnes fere scriptores locuti sunt, quamquam ex grammati*orum regula Saturnalium dicendum videatur. Itaque refert scriptores Sallust., Masur. Sabin., Verrium Place., Jul. Modest., etc., qui Bacchanaliorum, /inaliorum, Saturaalioguiu, Agonaliorùin dixere. Claudit Maorob. eertum esse,

S A T URNIUS

licito Saturnalium, et Saturnaliorum dici, cum alterum regula, alterum etsi sola, sed multorum defendat auctoritas. • 2. Secundis, tertiis Saturnalibus pro secundo, et tertio die Saturnaliorum. Cic. 13. Att. 52. Sed cum secundis Saturnalibus ad Philippum vesperi venisset. Id. ibid. Ille tertiis Saturnalibus apud Philippum ad horam, nec quemquam admisit. • 3. Eae Saturnalibus primis in Saturnalia 3'j'''?' idem est ex die Saturnaliorum unius anni ad diem eorumdem anni insequentis. Inscript. apud Marin. Frat. Arv. n. 32. 35. et 36. Ex Saturnalibus primis in Salurnalia secunda magistrum annum fecerunt. V. eund. ibid. p. 275. et PRIMUS §. 4. • 4. Von semper erunt Saturnalia, proverbium, quo significatur, non semper prosperis rebus uti licere. Senec. Apocoloc. a med. Cum vidisset fortunas suas deplorantes causidicos, accedi*, et ait: dicebam vobis, Non semper erunt Saturnalia. SÂTURNÀLICIUS, a, um, adject. ad Saturnalia pertinens. Martial. 1 o. 1 7. Saturnalicio Macrum fraudare tributo Frustra, Musa, cupis. h. e. munusculo, quod Saturnalibus mitti solebat. Id. 5. 3o. et 7. 91. Saturna!iciae nuces. Id. 1 1. m 5. Saturnalicii versus. Id. 5. 1 9. Saturnaliciæ ligulam misisse selibrae. h. e. ligulam argenteam selibræ pondo. Id. 1 4. 182. de sigillo fictili. Ebrius hæc fecit terris, puto, monstra Prometheus: Saturnalicio lusit et ipse luto. h. e. quod Saturnalibus pro munere esset. SÂTURNÀLIS, e, adject. ad Saturnalia pertinens, ut Saturnale festum , Macrob. 1. Saturn. 2. a med. SÄTURNIÂ. V. SATURNIUS §. 4. et seqq. * SATURNIÀNUS, a, um, adject. ad Satufijum pertinens. Est cognomen R. Inscript. apud Murat. 729. 4. Q. Petilius Q. F. Saturn1an tns. SÁTURNIGENÄ, ae, m. 1. Saturni filius. Auson. Edyll. 15. 22. Testatur Satur nigenam, mec nomine cessat Incusare Jovem. Sidon. carm, 9. 13 1. Venatu, fidibus, palæstra, et herbis sub Saturnigena Sene unslitutus. SÄTURNiNUS, a, um, adject. ad Saturniam pertinens, oppidum Etruriæ, cujus incolæ Saturnini dicuntur a Plin. 3. 5. 8. V. SATURNIUS §. 7. •I 2. Fuit etiam cognomen R. frequentissimum, ut L. Apulejus Saturninus, apud Flor. 3. 16. et L. Sentius Saturninus in nummis gentis Sentiæ apud Echkel. D. V. /. T. 5. p. 3o5., in quorum plurimis Saturnus nudus visitur in citis quadrigis cum falce in dextra; quo signo allusio fit ad Saturnini cognomen. V. SATURNUS §. 5. SÄTURNIUS, a, um, adject. Kgóvtos, ad Saturnum pertinens. Cic. Somn. Scip. 4. Stella, quam in terris Saturniam âominant. Claudian. III. cons. Honor. i68. Algenti qua zona riget Saturnia tractu. h. e. circulus stellæ Saturni, quæ frigida dicitur a Virg. 2. G. 336., quia altissima, et a sole maximìe distans. Hinc Claudian. 1. Laud. Stilich. 178. Saturnia stagna. h. e. maria Septentrionalia. Id. 3. Rapt. Pros. 26. otia. h. e. pax aurei sæculi sub Saturno. Virg. 4. Ecl. 6. regna. h. e. aetas auréa sub Saturno. Id. 1. Æn. 573. arva. h. e. Latium. Id. 2. G. 173. tellus. h. e. ltalia, in qua Satúrnus regnavit. Id. 4. Æn. 372. Saturnius pater. h. e. Juppiter Saturni filius. Sic 5. ibid. 799. Saturnius domìitor maris. h. è. Neptunus. et 12. ibid. 156. Satüriiia Juno. quæ Silio 1 o. 338. est Satúrnia conjux. quia ipsa quoque Saturni filia. Ovid. 6. Fast. 3o. de Junone. Saturni sors ego prima fui: A patre dicta meo quondam Saturnia. Rgma est. Id. ibid. 383. Saturnia virgo. h. e. Vesta Saturni mater. Id. de nuce 63. falx. h. e, quæ est insigne Saturni, qui culturæ agrorum præsidere videtur, ut ait Festus. Lucan. 3. 1 i5. templa.' h. e. ædes Saturni Romæ, ubi ærarium. Pers. 2. 59. Aurum vasa Numæ, Saturniaque impulit æra. h. e. paupertatem sæculi aurei sub Saturno, quo tempore nullus fuit auri uisus, sed aeris tantummodo. Festus. Saturnia, Italia: et mons, qui nunc est Capitolinus, Saturnius appellabatur, quod in tutela Saturni esse existimatur. Saturnii quoque dicebantur, qui castrum in imo clivo incolebant: ubi ara dicata ei Deo, etc. Varr. 4. L. L. 7. Tarpejum antea montem Saturnium appellatum prodiderunt, et ab eo láte Saturniam terram, ut etiam Ennius appellat. Ejus vestigia etiam nunc manent tria : quod Saturni fanum in faucibus: quod Saturnia porta, quam Junius scribit, quam nunc vocant Pandariam, etc. • 3. In ;í. Horat. 2. Ep. *. 157. sic horridus ille Defluxit numerus Saturnius, et grave virus Munditiæ pepulere : Saturnius numerus est genus rudioris carminis, ineonditi , et impoliti, quo priscis temporibus et sub Saturno utebantur. Festus in Saturno. Versus quóque antiquissimi, quibus Faunus fata eecinisse hominibus videtur, Saturnii äppellantur: quibus et a Nævio bellum Punicum scriptum est, et à multis aliis plura composita sunt. Ascon. in 2. Verr. 1o. Antiquum Naevii est: Fato Metelli Romæ fiunt consules. Cui tunc Metellus iratus. versu responderat senario hypercatalecto, qui et Saturnius dieitur: Dabunt malum Metelli Vævio poetae. W. Terentian. de metr.p. 245g.

« НазадПродовжити »