Зображення сторінки
PDF
[ocr errors]

sANTöNEs, um, m. plur. 3. pop. Galliae Aquitanicæ, quornm tractus la Santongia, ad hare oéeanum, prope ostia garumnæ fluminis. Plin. 4. 1 g 33. et g. 5. 4. M 2. picüntur etiam Santoni, orum; Mela 3. a. a nied. ora`cantabricis adversa litoribus, ab Santonis ad Osismios usque deflexa. Auson. epist. 15. 1 1. Cur m£ propinquum santonorum'finibus Declinas? • 3. In sing. num. Lucan. 1. 422. gaudetque amoto Santonus hoste. Adde Auson. epist. 24. 79. * 4. item Santo apud /al. Prob. in Cathol. p. 1 45o. Putsch. sANTÖNICUS, a, um, adject. Σαντονικά;, ad Santones pertimens. Tibull. 1. 8. 1 o. Oceani litora Santonici, Auson. Parental. 2 1. 7. 8antonica tellus. Id. epist. 8. 3. urbs. Santes, Mediolanum Sanfonum. Martial. 1 4. 1 28. Gallia Santonico vestit te bardocucullo. h. e. e lana a Santonibus texta. • 2. Dc absinthio Santonico Plin. 27. 7. 28. Absinthii genera sunt plura. Santouicum appellatur a Galliæ civitate, Po^ticum a Ponto, etc. Martial. 9. 93. Santonicam virgam appellat. Scribon. Compos. 141. Santonicam herbam. santonico. sANTöNUs. v. sANToNEs §. 3. SÀNUS, a, um, adject. sano, $y**;;, bona valetudine utens, firmus, integer, liber a morbo: a czz;, salvus. Horat. 1. Ep. 16. 2 1. Neu, si te populus sanum recteque valentem Dictitet, occultam febrem sub teiiipus edendi Dissiihules. Cels. 1. 1. Sanus homo, qui et bene valet, et suæ spontis est, nullis obligare se legibus debet, ac neque medico, neque iatroalipta egere. Gell. 18. 1 9. Opera tua sistas hunc nobis sanum atque validum quam citissime. Plaut. Merc. 5. 2. 48. Tuam amicam sanam et salvam vidi. Cato R. R. 1 57. Hæc omnia ulcera purgabit, sanaque faciet sine dolore. et ibid. circa 7ned. Citissime sanus fiet ex eò morbo. Cels. 7. 4. n. 4. Interim licet negotia agere, ambulare, lavare, cibum cápere, perinde atque sanissimo. Plaut. Truc. a. 2. 5. Ægrotare malim, quam esse tua salute sanior. Propert. 2. q. 1 2. Nec quisquam ex illo (Amoris) yulmere sanus abit. Id. 3. 25. 18. Vulnieraque ad sanum nunc coiere mea. h. e. ad sanitatem venerunt: id quod apud Phaedr. 5. 7. Ad sanitatem venit curatio. Alii minus recte leg. ad saniem. ° 2. Sanus etiam dicitur, qui integris est membris, et ab omni vitio liber, licet fortasse morbo aliquo laboret. Unde quidam JCti apud Gell. 4. 2. quaerebant, num sanus essct is, cui dens deesset, et qui non longe videret, et mulier sterilis. • 3. Pro salubri Lucan. 2. 829. et quidquid mare sagaci Aera non sanum, motumque cadavere scritit. aria mal sana, infetta. • 4. Translate. Cic. i 2. Fam. 23. Nullam partem sanæ et Salvae reipublicæ gustare potuisti. Plaut. Merc. 1. 2. 61. Salva est navis: armamenta salva et sana sunt. • 5. Sæpe refertur ad animum, et significat mentis compotem, ratione et recto judicio præditum, ab omni ægritudinis perturbatione liberum, saggio, assennato, prudente, sano di mente, atj;3tov: cui oponitur furens, larvatus, cerritus, insanus, amens, præceps. Cic. .Tusc. 5. Eos sanos intelligi necesse est, quorum mens motu, quasi morbo, perturbata nullo sit. qui contra affecti sunt, hos insanos appellari necesse est. Martial. 6. 84. Octophoro sanus portatur, Avite, Philippus. Hunc tu si sanum credis, Avite, furis. Plaut. Trin. 2. a. 53. Satin' tu sanus mentis, aut animi tui, qui conditionem hanc repudies? Id. Men. 5. 2. 66. Sanun' es, qui istuc exoptes? Id. Amph. 5. 1. 31. Hæc sola sanam mcntem gestat. Tiber. apud Suet. Tib. 67. Quamdiu sanæ mentis fuisset. Cic. 3. Offic. 25. a med. Si gladium quis apud te sana mente deposuerit, repetat insaniens. Plaut. Amph. 5. 2. 23. Nam certo si sis sanus, aut sapias satis, cum ea sermonem non habeas. et 2. 2. 98. Equidem ecastor sana et salva sum. Val. Mar. g. 13. n. 3. Sánæ rátionis modum expugnare. Id. 8. 9. n. 1. Ad meliora et saniora consilia revocare aliuem. Ulp. Dig. 27. 1 o. 1. Quamdiu prodigus sanos mores receperit. Cic. 4. Acad. 28. Quisquam sanissimus tam certa putat quæ videt, quam is putabat, quæ videbantur? Vellej. 2. 25. Confluentibus ad eum optimo quoque et sanissimo. /irg. 8. Ecl. 66. Conjugis ut magicis sânos avertere sacris Ex periar sensus. h. e. animum ab amore iiberum. Cæs. 5. B. G. 7. ad fin. Nihil hunc, se absente, pro sano facturum arbitratus, qui præsentis imperium neglexisset. Plaut. Men. 2. 2. 24. Pro sano lóquêris, cum mé appellas nomine. Adde 5. 5. 42. et Liv. 3g. 4q. • 6. Sanus ab aliqua re, liber, immunis, remotus. Horat. i. Sat. 4. 1 2g. ego sanus áb illis, Perniciem quæ; eumque ferunt. • 7. Male `sanus, insanus. Cic. 9. Att. 15. sub fin. Ego illum male $anum sempev putavi. Virg. %. /En. 8. Male sana Dido. Horat. 1. Ep. 1 g. 3. Miale $ani poet;e. ' • 8. Ad fluminis cursum non præcipitem, $ed lenem placidumque transtulit Claudian. Cons. Mall. Theod. 235. eadem clementiâ sani Gurgitis immensum diducit in qstit Gangen. • g. Item saepe ad oratignem. &amus enim orator dicitur, et sanum dicendi gentis, in quo nihil est absurdum in sententia aut alienum, aut non acutum, aùt subinsulsum: in verbis nihil inquinatum, nihil abjectum, nihil non aptum ,

SAPIENS

' nihil durum, aut longe petitum : absunt tamen vires, concitatio, et

impetus eloquentiæ: üt in corpore si sit quidem sanitas, desint autem vires, facerti, sanguis. Lege Cic. Brut. 55. 79. et 8o. et opt. gen. Orat. 3., ubi hoc totum describitur, et explicatur. Id. cit. c. 35. Nihil erat in ejus oratione nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum. et eit. c. 3. Sani et sicci oratores. Id. Brut. 13. Asiatici oratores non contemnendi quidem nec celeritate, nec copia: sed parum pressi, et nimis redundantes: Rhodii saniores, et Atticorum similiores. Plin. g. ep. 26. Orator rectus quidem , et sanus, sed parum grandis et ofnatus. Petron. Satyr. 2. Ne carmen quidem sani coloris enituit. • 1 o. Comp. Sanior §. 1. 5. et 9. Sup. Sanissimus §. 1. et 5. * sÃòTÉRUS, a, um, adject. comparat. cztórsgoz, magis salvus, a cáo 3 , salvus. Est cognomen R. Inscript. apud Grut. 3o2. 2. AElius Saoterus. SÄPÄ, ae, f. 1. mosto cotto, § !^pa, cipatov, mustum decoctum usque ad dimidium, h. e. ut e quatuor v. gr. heminis duæ igne absuiivantur, duae remaneant. Varr. apud Von. 17. 1 4. Sapam appellabant, quod de musto ad mediam partem decoxerant. Id. É] 13. Antiquæ mulieres majores natu bibebant loram, aut sapam, aut defrutum, aut passum. Ovid. 4. Fast. 78o. Lac niveum potes, purpureamque sapam. Martial. 7. 55. Et Laletanæ migra lagena sapæ . M 2. Plin. vocat sapam mustum usque ad tertiam partem decoctum : defrutum usqüe ad dimidiam. Ejus verba sunt 14. 9. 1 1. Siraeum, quod alii hepsema, nostri sapam appellant, ingenii, nqn naturæ opus est, mu$to usque ad tertiam partem decocto: quod ubi factum ad dimidiam est, défrutum vocanius. Adde 25. 2. 3o., ubi ejus vires in medicina recenset, praesertim contra noxia animalia, et Pallad. 1 1. 18. • 3. Colum. ita de sapa loquitur 12. 1 9., ut cum defruto confundat, et sive tertia, sive quarta, sive dimidia pars musti decocta sit, hoc nomine complectatur. • 4. Usus sap;e , et defruti fuit praecipue vinis condienlis. Colum. loc. cit. ° 3. Musta ad sapas decoquere apud Plin. 1 4. 1 9. 24. est sapam facere . SÄPAEI, oriim, m. plur. 2. Σαπσιον , populi Thraciae , in ora maris Euxini. Plin. 4. ii. 18. Ovid. 1. Fast. 389. Exta canum vidi Triviae libare sapæos, Et quicumque tuas accolit, Hæme, nives : * SAPÈNos, i, f. 2. gemima ex genere amethystorum. Plin. 37. g. 4o. Alteram earum (amethystorüm) genus descendit ad hyacinthos. Hunc colorem Indi sacón vocant, talemque gemmam sacon* dion. Dilutior eadem et sapenos vocatur. Alii leg. sapinos. sÂPERDÄ, æ, m. 1. az#3g3ns, Festo est genus vilissimi piscis. Hesych. et piscis, qui et coràcinus dicitur, et salsamenti yìlioris apud Pontic6s nomeh esse docet. Unde Pers. 5. 134. Et quid agam ? fogitas ? saperdas advehe Ponto, Castoreum, stuppas, ebenum . tus, lubrica Coa. • 2. Praeterea saperda est sapiens, inquit Fest. et elegans, ut addit Von. 2. 823. }'arro apud utrumque : Omnes videmur nobis esse belli, festivi, saperdæ, cum simus aargct. h. e. utidi. Gloss. Philoae. Saperda, xopo?£<. h. e. festivus, elegans. SÄPHON, onis, m. 3. Isid. 1 9. Orig. 4. Saphon, funis nauticus in prora positus: de quo Cæciliuis : Venerio cursu veni, prolato pede usque ad saphonem. SÀPIDE, adverb. saporitamente, sòy).o;, grato sapore. Apul. 8, Met. in fin. Femur in protrimentis sapidissime percoctum. SÄPiDUS, a, um, „jî. saporoso, saporito, gustoso, eùy).o;, gratum saporem habens. Plaut. Pers. 4. 4. 8o. Nata est (puella) in calido loco (h. e. in cnlina), ubi rerum omnium bonarum copia est sapidissima. Ita edidit Bothe pro sæpissime. Apul. 2. Met. Tucetum perquam sapidissimum. et i o. ibid. Coquus qui sapidissimis intrimentis succuum pulmenta condita vapore mollibat. Apic. 6. 6. Avem sapidiorem faéere. • 2. Translate. Alcim. 6. 458. sapidæ raptim properate puellae. h. e. virgines prudentes, ex Matth. 25. 2. °, 5. Comp. Sapidior et Sup. Sapidissimus §. 1. SÄPiENS, entis, particip. a sapio: saputo, dotto, prudente, savio, saggio, avveduto, accorto, *33vtpo;, ao; 3;, doctus, peritus, prudens, mente et consilio præditus, bene sanus: cui opponitur stultus. Cic. 1. Offîc. 5. Qui maxime perspicit, quid in quaque re verissimum sit; quique acutissime et celerrime potest videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Id. Cluent. 3 1. Sapientissimum esse dicunt eum, cui quod opus sit ipsi, veniat in mentem : proxime accedere illum, qui alterius bene inventis obtemperet. Id. 1 o. Phil. 8. a med. Quis aut sapientior ad conjccturam rerum futurarum, aut ad propulsandum metum diligentior? Horat 1. Ep. 7. 22. Vir bonus et sapiens. Plaut. Truc. 4. 4. 15. Cogitato, mus pusillus quam sit sapiens bestia, ætatem qui uni cubili nunquam committit suam : quia, si unum ostium obsideatur, aliud perfugium gerit. Plin. 1 1. 38. go. Animalium fortiora, quibus sanguis crassior; sapientiora, quibus tenuior. Plaut. Rud, 2. 4. 15. Sapienti ornatus, quid veütu, indicium facit. a chi sa. •&.

SAPIENTER

Pers. %. 7. m q. (et Ter. Phorm. 3. 3. 8.) Dictum sapienti sat est. a

uon inténditor poche parole. et Rud. 2. 3. 29. Nec te aleator ullus est sapientior. Ovid. 1. Art. am. 62. sera et sapientior aetas. Plaut. Pers. 4. 5. i. Edepol dedisti operam allaudabilem, probam, et sapientem, et sobriam. Cic. 8. Att. m 2. Nihil prætermissum est, quod non habeat sapientem excusationem, non modo probabilem. Id. 3. Leg. 7. eaetr. Sapiens juris temperatio. C. Carbo apud eund. Orat. 33. a med. dictiim. Val. Mar. 7. 2. n. 4. factum. Ovid. 13. Met. 435. consi\iuin. Vep. Timoth. %. Moderata et sapiens vita. Gell. 1. 15. Homerus vir sápienti facundia præditus. • 2. Cum genitivo. Id. 13. 8. VJui sapiens esse rerum humanarum vult, non libris solis opus est, etc. • 3. Sapientissima arborum, dicta est morus, quia novissima urbanârum germinat, nec nisi exacto frigore. Plin. 16. 25. 41. " 4. Præcipue sapiens dicitur, qui humanarum divinarumque rerum scientia pollet, et ad ea vitam suam moresque ita instituit, ut integrum se a vitiis pravisque affectibus præstet, et animum virtutibus imoralibus exornët. De quo multa Cic. in scriptis philosophicis, et Seneca passim. • 5. Septem fuere in Graecia viri, consensu omnium Sapientes âppellati, Thales Milesitis, Solon Atheniensis, vel Salamiriius, Chiloh ILacedæmonius, Pittacus Mitylenæus, Bias Prienaeus, Cleobnlus Lindius, Periander Gorinthius. Horum yvóμαι fuere, Thaletis gyyjz, τοι?sa?: δ' ἄτη , Solonis âgz τελος μzx3o5 ß: ov, Chiloni, qvô$t asavtóv, Pittaci yiyvtoaxs xatgóv, Biantis πλεῖστοι xaxo?, Cleobuli äg:atov μετρον, Periandri μελάτη τα τὰν. quæ omnia fuse varieque éxtulit Auson. in Ludo VII. Sapient. ubi in Thalete nominis originem tradit, quæ talis fuit. Quidain Milesii jactum retis emerant a piscatoribus: extracto rete inventus est cum piscibus tripus aureus. Suum esse ajebänt Milesii, quod illum omnem jactuim pecunia enissent : sibi vindicabant piscatores, quod solam piscium capturam pepigissent. Dirimendæ liti, quæ usque ad armâ exarserat, aditum est Apollinis oraculum, cujus responsum fuit, sapientissimo illius ætatis tripodem deberi. Omnium consensu ad Thaletem delatus est, a quo ad Biantem remissus, tanquam se sapientiorem : hic eadem dé carisa Pittaco obtulit: ab hoc 5ά alios, qùos nominavimus, transmissus, donec ad Thaletem rediret: qui demum statuit Apollini dicandum, soli vere sapienti, et sapientiæ largitori. Admirata Græcia illorum virorum magnitudinem animi, eos et esse, et vocari debere sapientes judicavit. Adde Wal. Mar. 4. 1. n. 7., ubi paucis mutatis eadem narrat. • 6. Post hos fuit Pythagoras, dignus et ille quidem eo nomine, sed qui se maluit philosophum appellari, idest amatorem sapientiae, quam sapientem , ut est apud Cic. 5. Tusc. 3. Apud Romanos sapientes dicti *unt L. Atilius JCtus, M. Cato, C. Lælius, item C. Fabricius, M'.

Curius, Ti. Coruncanius, ut Id. Amic. 2. et 5. tradit. Id. 3. Offic. ,

4. Nemo enim horum sic sapiens est, ut sapientem volumus intelligi : nec ii, qui sapientes habiti sunt, M. Cato, et C. Lælius, sapientes fuerunt: ne illi quidem septem : sed ex mediorum officiorum freuentia similitudinem quandam gerebant, speciemque sapientum. § 7. Comp. Sapientior §. 1. Sup. Sapientissimus §. 1. et 3. SÄPIENTER, adverb. saputamente, avvedutamente, saviamente, cogtj;, scite, docte, cordate, prudenter: cui opponitur insipienter, siulte, temere. Plaut. Pers. 3. 1. 47. Sapienter potius facias, quam stulte. Cic. 1. Fam. j. circa med. Si cecidisset, ut volumus, omnes te, et sapienter et förtiter; sin aliquid esset offensum, eosdem illos, et cüpide et temere fecisse dicturos. Plaut. Poen. 1. 1. 1. Sæpe res muîtas tibi mandavi dubias, egenas, inopiosas consilii: quas tu sapienter, docte et cordate, et cate mihi reddidisti opiparas opera tua. Id. Mil. 3. 3. 34. Lepide et sapienter, commode et facetè res parata est. Id. Epid. 3. 3. 23. Docte et sapienter dicere. 1d. Aul. 3. 5. 3. Sapienter fâctum et consilio bono. Id. Amph. 1. 1. 153. Recte et sapienter facere. Cic. 4. Phil. 2. ad fin. Non solum id animose et fortiter, sed considerate etiam sapienterque fecerunt. Ter. Adelph. 5. 8. 3o. Bene et sapienter dixti dudum. Id. Eun. 5. m. 26. Pulcre mehercle dictum, et sapienter! Justin. 2. sub fin. et Plaut. Mil. 3. 1. 8g. Sapienter consulere. Cic. Dom. 1. interpretari religiones. Nep. Ejjam. 3. temporibus uti. Ter. Andr. 1. 1. 4o. vitam instituere. Gell. 1 g. 1 2. minus, et parum viriliter dolorem ferre. Plaut. Truc. 4. 3. 53. Insipienter factum sapienter ferre. Ovid. aa. Heroid. 57. si laedis quod amas, hostem sapienter amabis. Plaut. Poen. prol. 7. Qui edistis, multo fecistis sapientius. Cic. 2. Fam. 7 INemo est, qui tibi sapientius suadere possit te ipso. Id. Brut. 42. Servins sapientissime fecit. sÄ?IENTIÄ, æ, f. 1. gusto, sapore, gustus, sapor: a sapio. Coel. Sympos, ænigm. 83. de perna: Una mihi soror est, plures licet esse pütentur. De fumo facies, sapientia de mare nata est. h. e. sapor Êalsus est: quod enim sapit perna, de sale habet. Videtur ad hanc notionem respexisse Ter. Adelph. 3. 4. 6o. Conservis ad istunc præeipio modum: Hoc salsum est, hoc adustum est, hoc lautum est Tom. I/.

[ocr errors]

parum : illud recte: iterum sic memento. sedulo momeo, quæ possum, pro mea sapientia. Ubi Donatus : Atazvgtvxfj; sapientia dixit : quia condimentüm gustu ac sapore temperani coci. • 2. Refertur ad animum : et primo significat sanam mentem, recte sentiendi vim, sanum de rebus judicium, quibus homo sui compos est, cognoscit, advertit, intelligit : et oppofiitur delirio, amentiàe, furori. Plin. j. 5o. 5 1. Atque etiam morbus est aliquis per sapientiam mori. sapendolo, accorgendosi, essendo in biioni sentimenti. et ibid. 51. 52. Jam signa letalia in furoris morbo risum, sapientiæ vero ægritudine fimbriarum curam, et stragulae vestis plicatúras. Ita Harduin. nam alii aut lectione, aut interpretatione mire variant. • 3. Deinde cognitionem, peritiam, sagacitatem, prudentiam , rerum expetendarum et fugiendarum scientiam, sapere, senno, giudizio, accortezza, saviezza, prudenza, £3£yqz:;, co£:z: et opponitur stultitiae, temeritati, inscitiae. Ter. Phorm. 2. 1. 1 7. Incredibile est, quantum lierum anteeo sapientia. Meditata mihi sunt omnia mea incommoda, herus si redierit. Vep. Attic. zo. a med. Hoc quale sit, facilius existimabit is, qui judicare poterit, quantae sit sapientiæ eorum retinere usum benevolentiamique, inter quos non solum aemulatio, sed obtrectatio tanta intercedébat. Cic. Marcell. 2. eaetr. Nunquam temeritas cum sapientia commiscetur, nec ad consilinm casus admittitur. Vep. Tiinoth. 5. Homines usu et sapientia præstantes. Justin. 18. 3. a med. Tunc intellectum est, quantum ingenua servilibus ingenia præstarent: malitiaque scrvos, non sapientia vincere. Plaut. Mil. 2. 2. 8 1. } Ierus mens non habet plus sapientiæ, quam lapis. Id. Capt. 2. 3. 53. Emisisti e vinclis tuum herum tua sapientia. Id. Merc. 5. 1. 7. Facere certum est pro copia et sapientia, quæ te velle arbitrabor. per quanto s'estendono le mie facolta, e 'l mio sapere. et Stich. 1. a. 62. Quanta mea sapientia est. per quanto io so. *| 4. De peritia in una aliqua scientia. Cic. 2. Orat. 33. sub fin. Istam oscitantem et dormitantem sapientiam, Scœvolarum et ceterorum beatorum otio concedamus. h. e. juris prudentiam. % 5. De temperatione quadam lenitatis et prudentiæ: quia sapientis est , in rebus humanis aeqnum sc potius, quam rigidum praebere. Id. Marcell. 6. Videntur mihi Dii immortáles, vel placati jam, vel satiati aliquando, omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. Plaut. Mil. 4. 6. 36. si parem sapientiam hic habet, ac formam, per amorem si quid fecéro, clementi animo ignoscet. Adde Cic. Dejot. 2. • 6. Saepe est cognitio et scientia omnium divinarum humanarumque rerumi, quam vitæ integritas, et morum sanctitas consequitur, sapienza, santitâ. Cic. 1. Offîc. 43. Princeps omnium virtutum est illa sapientia, quam copizv vocant. prudentiam enim, quam Græci ἐρένησιν, aliam quandam intelligimiis: quæ est rerum expetendarum fugiendarumque scientia. illa autem sapientia, quam principem dixi, rerum est divinarum atque humanarum, in qua continetur Deorum et hominum communitas et societas inter ipsos. Adde 2. ibid. 2. et 5. Tusc. 3. etc. Senec. /it. beat. 3. A natura non deerrare, et ad illius legem exemplumque formari, sapientia est. Id. ep. 2o. Quid est sapientia? semper idem velle, atque idem nolle. licet illam exceptiunculam non adjicias, ut rectum sit quod velis. non potest cuiquam semper idem placere, nisi rectum. et ep. 89. Dicam, inter sapientiam et philosophiam quid intersit. sapientia perfectum bonum est mentis humanæ : philosophia sapientiae amor est, et affectatio. Cic. 1. Leg. 22. Mater omnium bonaruum artium sapientia est. • 7. In plur.Tnum. Cic. vertens Epicuri verba, 2. Tusc. 18. ad fin. Qui si virtutes ebullire nolent et sapientias, nihil aliud dicent, nisi, etc.

SÄPiENTIÀLIS, e, adject. a sapientia. Tertull. Anim. 15. Sum mus in anima gradus vitális, et sapientialis.

SÄPIENTIPÜTENS, entis, adjeêt. qui sapientia multum valet, ut bellipotens, qui plurimum potest bello. Cic. 2. Divin. 56. Postremo $'';' semper fuit, ut apud Ennium est, stolidum genus Æaci

arum, Bellipotentes sunt magi', quam sapientipotentes; tamen hanc

versus amphiboliam intelligere potuisset.

SAPINiEUS, et Sappineus, et Sappinius, a, um, adject. qui est ex sapino. Colum. 12. 5. in fin. Sapineæ nuces. Plin. 15. 1 o. g. Tertium genus (pinearum nucum) sappiniae, e picea sativa, nucleorum cute verius, quam putamine, adeo molli, ut simul mandatur. •| 2. A. Kitruv. 2. 9. sapinea vocatur pars abietis ima, de qua V. in SAPIN US §. 1.

SAPINIÄ Tribus. V. SAPPINIA .

* SAPiNOS. V. SAPENOS.

SAPiNUS, et Sappinus, i, f. 2. non est genus arboris, sed momen materiei quarundam arborum caesarum, ut docet Plin. 16. 1 2. 23., præsertim abietis. In hac enim quæ pars a terra fuit, emodis et liquida, fluvio macerata, decorticata, et in quatuor partes secúndum venarum cursum diffissa, sapinus et sapinea materia vocatur, ut Id. ibid. 39. 76. et Kitruv, 2. 9. ante med. arg. tradunt. qucmad

[ocr errors]

moâum ejusdem abietis superior pars, modosa duriorque, fusternâ dicitur. " 2. Sunt tamefi loca hon una, quibus haê vóce genus 'unum arboris significari videtur. Nam Gloss. Philor. Sappinus, trsùxm. Item Sapinüs, trirv;. Cato R. R. 51. et apud Plin. i6. 39. 75. Prelum e sapino atra potissimum facito. In Ùatone quidam í? e carpino. Varr. 1. R. R. 6. Quaedam in montanis prolixiora mascuntur ac firmiora, propter frigus, ut abietes ac sappini. Sed hæc, et alia, si qua sunt, ad priorem significationem trahi possunt per synecdochen. IIsvxm enim et τίτυς, sapinus dicuntur, quia ex his sapinus fit. Atra sapimus apud Catonem facile intelligitùr abies in sapinum redacta . /arro abietes et sappinos distinxit, fusternam fortasse, et sapinum intelligens. Serviùs profecto ad /irg. 2. G. 68. Abietis species apta navibus, quam sapinum vulgo vocant. Hæc tamen non ego obstinate defenderim. SÄPIO, is, pivi, et pii, n. aver sapore, o gusto, χλόν ἐχω, saporem habeo.[Plaut. Mil. 2. 6. 1 o4. Certe scio occisâm saepe sapere plus multo suem, cum manducatur. Colum. 7. 8. Fici ramulis glaciatus caseus jucundissime sapit. Juvenal. 1 1. 1 zo. At nunc divitibus coenandi nulla voluptas : Nil rhombus, nil dama sapit. • 2. Cum accusativo. Plin. 1 1. 8. 8. Mella herbam eam sapiunt. sanno di quell'erba. et Senec. 3. Quæst. nat. 18. Tantum in illis esse fastidium , ut mollent attingere , njsi eo die captum piscem , qui, ut ajunt, saperet ipsum mare. Adde Petron. fragm. Tragur. 66. Burm. et Phaedr. 3. 4. •I 3. Item saporem percipere, sentir il sapore, gustare. Cic. 2. Fin. 8. circa med. Nec enim sequitur, ut cui cor sapiat, ei non sapiat palatus. • 4. Per catachresin transfertur ad odores, aver odore, olere, redolere. Plin. 1 7. 5. 5. et 13. 3. 4. Cicero, meliora, inquit, unguenta sunt, quæ terram, quam quæ crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse, quam redolent. Ita est profecto: illa erit optima (terra) quæ unguenta sapiat. Quod si admomendi sumus, qualis sit terræ odor ille, qui y;jy; etc. sanno di terra. et Plaut. Pseud. 2. 4. 47. Quid sápit? Cha. hircum ab alis. Et translate Pers. 1. 1 1. Cum sapimus patruos. h. e. referimus, similes sumus, imitamur. • 5. Sæpissime refertur ad animum, et significat intelligere, sapientia præditum esse, quid agendum fugiendumve sit, scire, bonam mentem, et rectam rerum judicium habere, quid e re sua cuique sit, dignoscere, sapere, intendere, aver giudizio, senno, uso di ragione, esser avveduto, saggio, £3ovs7v. Cic. 14. Fam. 1. Qui cum primum sapere coepit, acerbissiinos dolores miseriasque percepit. Id. 2. Offic. 14. Magna est admiratio copiose sapienterque dicentis: quem qui audiunt, intelligere etiam, et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Ter. Adelph. 3. 4. 22. Istuc est sapere, non quod ante pedes modo est, videre, sed illa etiam uæ futura sunt, prospicere. Nævius apud Priscian. 1 o. p. 879. }j. et apud Von. i o. 3 1. Ego plus sapivi, qui fullonem compressi. Ter. Heaut. 2. 3. 81. Vis amare, vis potiri, vis, quod des illi, effici: tuum esse in potiundo periculum non vis: haud stulte sapis: si quidem id sapere est, velle te id, quod non potest contingere. Cic. Divin. Verr. 1 7. Causam inimicitiarum cognoscite ex me. nam iste eam profecto, nisi plane nihil sapit, nunquam proferet. Id. Quint. 4. Romae sibi nummorum facultatem esse, quam si saperet, communem existimaret. Propert. 4. 6. 83. si quid sapis. Ter. Eun. 4. 4. 53. Tu pol, si sapis, quod scis, nescis. Plaut. Pseud. 2. 2. 66. Ut lassus veni de via, me volo curare. Pseud. sane sapis, et consilium placet, Id. Rud. 4. 1. 8. Pol magis sapisset, si dormivisset domi. Martial. g. 6. Nubere vis Prisco. non miror, Paula : sapisti. Ducere te non vult Priscus: et ille sapit. Plaut. Bacch. 4. 4. 1 2. Versipellem frugi convenit esse hominem , cui pectus sapit. Lactant. 3. 16. circa med. Sed sapiendum est, et quidem mature. •|| 6. Cum accusativo. Plaut. Pseud. 1. b. 8 1. Recte ego rem meam sapio. Id. Most. 5. 1. 45. nuilam rem sapis. Eun. apud Cic. 1. Divin. 58. de hariolis. Qui sibi semitam non saepinnt, alteri monstrant viam. Cic. 7. Fam. 28. Quamquam quis, qui aliquid sapiat, nunc esse beatus potest ? Id. 14. Att. 5. Ista jì conjuratio facile opprimeretur, si recta saperet Antonius. • 7. Sapere, peritum esse, intelligere. Plin. 3. ep. 6. Emi Corinthium signum, modicum quidem, sed festivum et expressum, quantum ego sapio, qui fortasse in omni re, in hac certe perquam exiguum sapio. men intendo. % 8, Sapere ad aliquid, sapere in aliqua re, cum de re quapiam agitur. Plaut. Truc. 4. 4. 1. Blitea et lutea est meretrix, nisi quæ sapit in vino ad rem suam. Id. Pers. 1. 3. 27. Sapis multum ad Gemium. Ter. Adelph. 5. 3. 46. Ad omnia alia ætate sapimus rectius. •I g. Illud quod attulimus ex Plaut. Rud. in §. 5. Pol magis sapisset, Priscian. loc. cit. legit sapuisset: quod et Probus, et Charis. probat 3. p. 2 18. Nunc sapui locum habet praecipue in compositis desipui, resipui, etc. • 1 o. Particip. Sapiens V. supr. suo loco. SÀPIS, is, m. 3. il Savio, Σαπις, fluvius Æmiliæ, ex Apennino in mare Ardriaticum influens, inter Ravennam et Arimintum . Plin.

S A P ORATUS

3. 15. 26. Lucan. 2. 4o6. et juncto Sapis Isauro. Sil. 8. 450. Hos Æsis, Sapisque lavant. SÄPO, onis, m. 3. sapone, smegmatis genus. Plin. 28. 1 2. 51. Strumis prodest et sapo: Galliarum hoc inventum rutilandis capillis. fit ex sebo et c$nere : optimus fagino (cinere), et caprino (sebo), duobus modis, spissus ac liquidus: uterque apud Germianos majore in usu viris, quam feminis. Seren. Sammon. 1 1. 157. Horrebit si livor atrox, aut nigra cicatrix, Attrito sapone genas purgare memento. Martial. 14. 26. cui lemma Sapo. Caustica Teutonicos accendit spuma capillos. Captivis poteris cultior esse comis. Eandem rem designat, aut ejusdem generis, ibid. 27. Si mutare paras longaevos cana capillos, Accipe Mattiacas (quo tibi calva ?) pilas. Mattiacum Germaniæ oppidum. et Seren. Sammon. 4. 55. Ad rutilam speciem nigros flavescere crines Unguento cineris, etc. * SÀPONÂRIUS, ii, m. 2. saponajo, qui saponem conficit. Plin. Valerian. 3. 14. ante med. Recipe lixiviæ, qüa utuntur saponarii, libram unam, uncias quatuor. SÄPOR, öris, m. 5. gusto, savore, sapore, γλές , χρμά*, gustus, qualitas illa rerum , quae gustu percipitur. Dictum volunt ab ἀπὸ 3 iEolico pro ἀπò;, succus, quia sapor in succo et humore maxime sentitur. Plin. 1 1. 37. 65. eaetr. Intellectus saporum est ceteris in prima lingua, homini et in palato. Cic. Coel. 27. in fin. Qui non odore ullo, non tactu, non sapore capiatur, excludat auribus omnem suavitatem. Plin. 1 5. 27. 32. Quæ sunt communia et pomis, omnibusque succis, saporum genera tredecim reperiuntur: dulcis, suavis, pinguis, amarus, austerus, acer, acutus, acerbus, acidus, salsus. Praeter hæc, tria sunt genera mirabili maxime natura: unum, in quo plures pariter sentiuntur sapores, ut vinis: alterum, in quo sit et alienus quidem, sed et suus quidam et peculiaris, ut in lacte. siquidem inest ei, quod tamen juré dici dulee, et pingue, et suave non posset, obtinente lenitate, quae ipsa succedit in saporis vicem. Nullus hic aquis, ne succus quidem, ut tamen eo ipso fiat aliquis, ac suum genus faciat. et mor. Mirum tria naturæ præcipua elementa sine sapore esse, sine odore, sine succo, aquas , aera, ignes. Id. 8. 51. 77. de sue. Neque alio ex animali numerosior materia ganeæ : quinquaginta propê sapores, cum ceteris singuli. Id. 15. 15. 16. Pira acidulo sapore jucunda. Ovid. 1. Pont. 1 o. 13. Non tamen exacuet torpens sapor ille palatum. Virg. 4. G. 277. de amello. Asper in ore sapor. Plin. a. 1 oo. 1 o4. Asper sapor maris. Id. 14. a. 4. n. 1. Sapor asperrimus. et 2o. 1 1. 44. acer et fervidus. Id. 25. 5. 2o. austérus. Pallad. 5. 25. et 4. 1 o. a med. argutus. Plin. 34. 13. 33. horridus. Id. 26. 8. 5o. odoratus et jucundus. et 15. 14. 15. gratissimus. Id. 16. init. blandus. Rutil. 1. Itiner. 253. mollis. /irg. 2. G. 1 26. tardus. h. e. qui vix percipitur. Ovid. 4. Trist. 6. 1 a. Poma sapore tristi. Pallad. 4. 1 o. a med. Ficus saporis obtusi. Apul. 1. Met. Caseus sciti saporis. Plin. 15. 1. 2. Oleum sapore præstantissimum. Id. 31. 7. 3j. Hammoniacus sal ingratus sapore, sed medicinæ utilis. Id. 36. io. 63. Erythraicon sapore subdulce. Id. 14. 2o. 25. Ut odor vino contingat , et saporis quædam acumina . • 2. Translate. Cic. Brut. 46. ad fin. Tincam multa ridicule dicentem Granius obruebat nescio quo sapore vernaculo. h. e. salibus, urbanitate, facetiis. Id. in Senat. 6. Homo sine sensu, sine sapore, elinguis, tardus. h. e. fatuus, insulsus, stultus. Arnob. 3. p. 1 o8. Quisquamne est hominum rationis alicujus sapore contactus, qui pilos et lanugines credat in Deorum corporibus nasci? che Â; di senno. et Petron. Satyr. 3. Quoniam sermonem habes non publici saporis. h. e. non vulgaris, sed cultioris eloquentiae. Adde ;í. 5. et V. PUBLICUS §. 1 4. • 5. Metonymice est ipsa facultas percipiendorum saporum, quae in ore est. Lucret. 2. 5o9. Namque aliis aliud retro quoque tetriús esset Naribus, auribus, atque oculis, orisque sapori. ' & 4. Item ipsa res saporem habens. Plin. §. 1 7. 29. Ädmovit sibi gula sapores, piscibus satis, et novum incolam mari dedit. Id. 1 2. 1. 2. Tot sapores annni sponte venientes, et mens;e secundæ. ( Odor quoque sic usurpatur. V. §. 2.) /irg. 4. G. 62. hic tu jussos asperge sapores, Trita melisphylla, et cerinthae ignobile gramen. Adde ibid. 267. • 5. Ut sapio, ita et sapor ad odorem refertur per catachresin. Plin. 32. 19. 39. Gravitati saporis occurritur tectis naribus unguento. Id. 23. 4. 45. Oleum caryinum iners, et gravi sapore. • 6. Sapor, et Sapores, Graece Σατόρη:. fuit apud Parthos nomen quorundam regum, ut Pharao, et Ptolemæus apud Ægyptios, Cæsar apud Romanos. Sidon. carm. 2. 456. si fallo, probasti Ventidio mactate Sapor. h. e. Pacore, qui a P. Ventidio Basso victus et occisus fuit. Claudian. 2. in Eutrop. 481. socium nobis fidumque Saporem Perculit. SÄPÖRÀTUS, a, um, particip. a saporo : condito, conciato, ysuτιx6;, sapore imbutus, conditus. Tertull. Spectac. 27. Condita pulmenta, et bene saporata, et plurimum dulcia. Amtnian. 3 1. 2. Ut neque igni, neque saporatis indigeant cibis. Arnob. 5. p. 1 64. Sa

[ocr errors]

poratior sanguis. }'irg. 6. Æn. 4ao. Melle saporatam, et medicatis frugibus offam objicit. Petron. fragm. p. 675. Burm. Mille saporatam medicatis frugibus ofiam. Apud Virg. plerique omnes leg. soporatam. * SÄPÖR0, as, a. 1. rendere saporito, saporem alicui rei tribuo. Dracont. 1. Hexaem. 1 65. Qui rósulis stellare nemus, vel floribus agros Imperat, autumni qui dulcia poma saporat. SÄPORUS, a, um, adject. saporitò, saporoso, ysvatâ:, sapore grato imbutus, sapidus, saporatus. Lactant. 3. 16. ad fin. Postquam, inquit (Pers. 6. 38.) sapere urbi cum pipere et palmis venit: tanquam sapientia cum saporis mercibus fuerit invecta. Prudent. 4. Cathemer. 94. Nil est dúlcius, ac magis saporum. * SAPPÂ, æ, f. 1. zappa, instrumentum rurale. Gloss. Isid. Sappa, quasi sarculum. V. SAPPULA. SAPPHICUS, a, um, adject. Σωτ;;x£:, a Sappho. Catull. 35. 15. puella doctior Sapphica Musa. h. e. Sappho, quæ decima Musa habita est ob excellentiam carminis. • 2. Sapphicum hendecasyllabum a Sappho inventum est. Hujus exemplum est illud Horatii 1. Od. 2. 1. Jam satis terris nivis atqüe dirae. Diomed. 3. p. 5o8. Putsch. •|| 3. Alia sunt genera carminumi, quæ Sapphica dicúntur, ut illud trochaicum : Splendet aurum, gemma fulget, forma sed placet. Item : Faune Nympharum metus et voluptas: Et illud choriambieum : Dulcisonæ Pierides versifico favete.” Et illud Ionicum: Sonat alta trabe fixus tibi nidus. Servius in Centimetro, p. 181 Q. Putsch.

et sequentib. Auson. Ephemer. 2 1. Fors et hæc somnum tibi canti

lena Sapphico suadet modulata versu. SAPPHIRÄTUS, a, um, adject. aarpstgotô:, sapphiris ornatus. Sidon. 2. ep. 1 o. in carm. Ac sub versiêoloribus ` figuris Vernans herbida crusta, sapphiratos Fiectit per prasinum vitrum lapillos. • 2. Quod secundam hic syllabam Sidon. corripit, licentia est non imitanda. SAPPHiRINUS, a, um, adject. aatpstpw33 , qui est ex sapphiro, at Lapis sapphirinus. Plin. 37. 9. 38. Inest ei áliquando et áureus pulvis, non qualis in sapphirini§. SAPPHiRUS, i, f. 2. zaffro, lapislazzolo, corpergo:, gemmae momem, de qua Plin. 37. 9. 39. In sapphiris aurum punctis collucet cæruleis. Sapphirorum, quâ cum purpura, optimàe apud Medos, nusquain tamen perlucidæ : praeterea inutiles scalpturæ, intervenientibus crystallinis centris. Quæ sunt ex iis cyanei coloris, mares existimantur. • 2. Secnndam hic syllabam licenter corripuit }'e. pant. 6. carm. 2. 86. Sapphirus, alba âdamas, crystalla, smäragdus, iaspis, Cedant cuncta. SAPPH9, us, f. Σa;pè, insignis poetria lyrica, carminis inventrix , quod ab ea Sapphicum appellatur, ex Eresso urbe Lesbi insulæ, qua tempestate flöruere Aléâus, Terpsichorus, et Pittacus, tempore Tarquinii Prisci. Ea plectrum prima invenit. Scripsit lyricos modulos, epigrammata, elegidia, iambos, et monades. Ovid. 15. Heroid. 3. Âm, nisi legisses àuctoris nomina Sapphus, etc. Plin. 22. 8. 9. Phaonem Lesbium dilectum a Sappho. •| 2. Hæc ex amoris impotentia de Leucade se praecipitem dedit. Stat. 5. Silv. 3. 154. saltusque ingressa viriles Non formidata temeraria Leucade Sappho. “A] 3. Puellarum amoribus infamis fuit. Horat. a. Od. 13. 24. Æoliis fidibus querentem Sappho puellis de popularibus. Adde Ovid. 2. Trist. 365. SAPPINIÄ Tribus, in Umbria. Liv. 3 1. 2. C. Oppium cum hac tumultuaria manu per Umbriam, quam tribum Sappiniam vocant, agrum Bojorum invadere jussit. Adde 33. 37. Ex hoc autem loquendi modo satis constat, non esse .unam ex XXXV. tribubus R., sed locum in ea provincia sic appellatum. Quidam censent fuisse eum tractum, qui Sapi fluvio alluitur, et scribunt Sapinia : quæ scritura probatur etiam a Morgagno Epist. Æmil. 14. sect. 5. SAPPINUS. V. SAPINÜS. SAPPIUM, ii, n. 2. picea, feritatis paulum mitigatæ satu. Plin. m 6. 1 2. 23. ertr., ubi alii aliter leg. * SAPPÜLÄ, ae, f. 1. zappetta, diminut. sappae, parva sappa. Est nomen proprium R. Inscript. apud Donat. 5go. 1 9. Sappula uxor. SAPRÖPHÄ€O, is, a. 3. puifidis cibis vescor: à cat333, putris, et payto, comedo. Translate et obsceno sensu de cunnilingo usurpat Martial. 3. 77. ut quid enim, Bætice, saprophagis? Quaedam editiones scribunt Græcè czτρορ αysi: : est enim Graeca vox. SAPR0S, a, um, adject. cztgó ;, Graece putridum significat. Hinc apud Plin. 28. 9. 54. Sapros cáseus dicitur, qui cum sale, et sorbis siccis e vino tritus, potuisque medetnr coeliacis. SAPSV, ipsa, et non aliâ, apnd veteres: quasi se ipsa. Enn. apud Fest. in Sas. Quo res sapsa loco sese osteniatque, jubetque. Pacuv. ibid. Nani Tetici vim regi sapsa res, restibiliet. SÄRÄ. V. sARRA §. 3. SÁIAÄBÄLÀ, et Saraballa, orum, m. plur. 2. ανα3933s;, eadem

[ocr errors]

sarbel, texit. Hieronym. ep. 1. n. g. ex Daniel. 3. g4. Circa quorum saraballa, sanctaimque caesariemi innoxium lusit incendium. V. vocem sequent. - SÄRÄBÄRÄ, æ, f. 1. et Sarabara, orum, n. plur. 2. vestis Persicæ genus fluxum et sinuosum, ut Isid. 1 9. Orig. 23. describit. Est autem eadem, quæ Latine bracæ. Publius apud eund. ibid. Ut quid ergo in yentre tuo Parthi sarabara suspenderunt ? Hieronym. ad Daniel. 3. 2 1. Pro bracis, quas Symmachus ἀνσάωgiôz3 intérpretatus est, Aquila et Theodotio saraballa dixerunt. Lingua àutem Chaldægrum saraballa vocantur bracæ eorum, quibus crura teguntur et tibiae. Tertull. Pall. 4. de Aler. M. Vicerat Medicam geniem, et victus est Medica veste; triumphalem cataphracten amolitus, in captiva sarabara decessit. Id. Resúrr. carn. 58. Babylonii ignes trium fratrum nec tiaras, nec sarabara laeserunt. Alii leg. sarabaras. Ex his patet, sarabala rectius, quam sarabara scribi; eamque vestem fuisse, quæ et crura et femora tegit, quamque ita definit Tacit. 2. Hist.

[ocr errors]

SARACENI, orum, m. plur. 2. Saraceni, populi Arabiæ Felicis, qui prius Agaremi, postea Ismaelitae dicti sunt, quorum regio Saraca, vel Saracene. Eos memorat, eorumque mores describit An

[ocr errors]

* SARANICUS, a, umi, adject. ad Saram pertinens, fluvium, qui Mosellæ admiscetur. Est cognomen Jovis. Inscript. apud Grut. 2 a. 13. I. 0. M. Saranico conservatori Honorius Vitalis, étc.

SARÄNUS. V. sARRANUS §. 5.

* SÄRÄPIS, is, f. 3. Hesych. Χαραττς, regatzô; χιτῶν μεσόλευκος. h. e. Persica tnnica áí habens clavos. Plaut. Poen. 5. 5. 33. Deglupta maenas, sarapis, semicinctium . • a. Sarapis, is, et idis, Deus /Egyptiorum. V. SERAPIS §. 4.

SARCASY1US, i, m. 2. cagxzap.3;, species allegoriæ, qua acriter irridemus aliquein: plena odio atque hostilis irrisio, per amaram ironiam, jocus amarulentus. Græca vox a aagzœjo, carnes detraho, ut fit a canibus morsu lacerantibus: quia hujusmodi irrisio valde mordet, et quasi lacerat. Quintil. 8. 6. a med., Charis. 4. p. 247. Putsch., Diomed. 2. p. 458. Tale est illud /irg. 12. Æn. 359. En agros, et quam bello, Trojane, petisti Hesperiam, metire jacens. et i o. ibid. 557. Istic nunc, metuende, jace. A Cic. 3. Orat. 53. dici videtur illúsio. V. •| 2. Alio modo describit Rufinian. de fig. sent. nempe cum fœdiora significamus, non sine dicacitate concinna: ut in illo /irg. 3. Ecl. 8. Novimus et qui te, transversa tuentibus hircis, etc. et Cic. Dom. 18. Sexte noster, bona venia, quoniam jam dialecticus es, et hoc quoque liguris. et Coel. 13. sub Jin. Nisi intercederent mihi inimicitiæ cum istius mulieris viro: fratrem volui dicere : semper hic erro.

SARCi MEN, inis, f. 3. cucitura, rappezzatura, £z£*), sutura, 4pul. 4. Met. Tunc tenui sarcimine summas oras ejus (corii ursini) adæquarnus, et juncturæ rimam, licet gracilem, setæ circumfluentis densitate sepimus.

sARCINA , ae, f. 1.fardello, fagotto, bagaglio, carico, soma, salmeria, τα σκεύη, τὸ ἐορτίον, φαχάλλος, involucrum, fascis rerum utensilium, quem quis hümeris portare potest, v. gr. in itinere. Petron, Satyr. i 1 7. a med. Precati Deos viàm ingredimur: sed Corax, detrectator ministerii, posita frequentius sarcina, maledicebat properantibus, aflirmabatque, se agi pr;j$g; sarcinas, aut cum onere fugiturum. Plaut. Trin. 2. 4. 1 94. Actum est de collo meo: gestandus peregre clypeus, galea, sarciiia. et 3. 2. 95. Sarcinam constringere, èt clypeuù ad d8rsum accommodare. Cœs. 2. B. G. 1 7. Legionem sub sárcinis adoriri. Auct. B. Afr. 75. Existimabat, milites sub Qnere, ac sub sarcinis defatigatos pugnare non posse. Cæs. 3. B. G. 76. Magna parte impedimentorum et sarcinarum relicta : Tacit. n. Ann. 23. Särcinæ fugientium direptæ. et ibid. 2o, Sarcinis gravare aliquem. Propert. 4. 3. 45. Romaiiis utinam patuissent castra puellis! Essem militiæ sarcina fida tuae. •I 2. Dicitur etiam de oneribus, quæ jumentis, aut plaustris vehuntur. Phædr. 2. 7. Muli gravati särcinis ibant duo. ét 3. 2o. Asinus bajulans sarcinas. Auct. B. Afr. j5. Lixarum, mercatorumque, qui plostris merces pgrtabant, ifiterêeptis sarcinis. Hinc sarcinaria jumenta, Caes. 1. B. C. 81. • 3. Item de rebus domi cistis arcave compositis, mobili. Martial, 2. 1 1. Salva est et uxor, sarcinæque, servique. et ibid. 68. Totis pilea sarcinis redemai. Quintil. declam. 12. 13. Ubi universas famiiias fames exstinxit, inanes domus situm ducunt, jacent, relictæ sine herede sarcinæ. •| 4. Translate. Phædr. 3. 15. portat onus ignotum certis mensibus: Novissime prolapsam effundit sarcinam. h. e. fetum, partum. Sic Ovid. 6. Met. 224. Ismenos, qui matri sarcina quondäm Prima suae fuerat. Id. 4. Heroid. 23. Sic male vixque subit primos rude pectus amores: Sarcinaque hæc animo non sedet 44 S A R CINA LIS

apta meo. Il. 3. Pont. 7. 13. Hæc quoque, Naso, feres: etenim pejóra tulisti. Jam tibi sentiri sarcina nulla potest. h. e. molestia, calamitas. et 1. ibid. 2. 1 o 1. publica sarcina rerum. il peso del governo. et Plaut. Most. 2. 1. 82. Hinc speculabor procul, unde advenienti sarcinam imponam seni. h. e. curam , molestiam, negotium facessam. /'arr. 1. R. R. 1. Annus octogesimus admonet me, ut sarcinas coliigam, antequam proficiscar e vita. SARCINÀLIS, e, adject. ad sarcinas pertinens, ut Sargjnalia jumenta, festie da carico, apud Ammian. 15. 5. et 29. 5. sub fin. SARCINÄRIUS, a, um, adject. axsvog ogtx63, ad sarcinas pertinens, ut Sarciuarium jumentum, quo sarcinæ vehuntur. Cæs. 1. B. C. 81. eaetr. Illi omnia sarcinaria jumenta interfici jubent. SARCINÂTOR, oris, m. 3. sartore, risarcitore, cxsuzatzig, sartor, qui resarcit ac reparat, et speciatim qui suit, et vestes reficit. Serv. ad Virg. 1 2. Æn. 13. Saréinatores concipere dicuntur vestimenta, cum e diverso conjungunt et adstruunt. Lucil. apud $on. a. 818. Sarcinatorem esse summum, suere centonem optime. Plaut. Aul. 3. 5. 4 1. Petunt fullones, sarcinatores petunt. Paul. Dig. 47. 2. 82. Fullo, vel sarcinator, qui polienda , et sarcienda vestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse videtur. •| 2. A sarcina deducit Beda p. 2345. Putsch. Sartrix, vel sertrix, quæ sarcit: sarcinator qui (lege sarcinatrix, quæ) sarcinas servat. Ita enim habet et Front. de differ. vocab. p. 2 1 92. SARCINÂTRIX, icis, f. 3. sartora, 32:tt:, mulier, quæ vestes suit et reficit. }'arr. apud Von. 1. 276. Homines rusticos in vindemia incondita cantare, sarcinatrices in machinis. Cajus Dig. 1 5. 1. 27. Maxime siqua sarcinatrix, aut textrix erit, aut aliquod artificium vulgare exerceat. •| 2. Fuit inter officia domus Augustæ. Probatur quinque Inscriptionib. apud Grut. 58o., quarum una n. 2. Julia Jucunda Aug. L. sarcinatrix a mundo muliebri. Adde apud Murat. 896. 3. • 3. Etiam sarcinatriae, ut sarcinator, a sarcina deducitur. Non. loc. cit. Sarcinatrices non, ut quidam volunt, sarcitrices, quasi a sarciendo: sed magis a sarcinis; quod plurimum vestium sumant. Idem confirmare videntur his verbis Vot. Tir. p. 13 1. Sarcina, sarcinula, sarcinatrix. Adde Front. loc. cit. in voce præced. §. 2. SARCINÀTUS, a, um, particip. ab inusit. sarcino, axsvopo?tjv , sarcinis onustus. Plaut. Poen. 5. 2. 1 9. Viden', homines saréinatos consequi? Adde Paulin. Volan. carm. 2 1. 9 1 1. SARCINOSUS, a, um, adject. pesante. Apul. 8. Met. Lupi vastis «orporibus sarcinosi. Auct. Priap. 8o. Non es poeta sarcinosior nostro. h. e. majore inguinum pondere præditus. Alii rectius leg. faacinosior. V. FASCINOSUS. SAI\CINÜLÄ, ae, f. 1. diminut. fardelletto, fagottino, axsväg;ov, parva sarcina. Carull. 28. 1. Pisonis comites, cohors inanis, Aptis sarcinulis et expeditis. Petron. Satyr. qq. Itaque, quod bene eveniat, expedite sarcinulas, et sequimiini me. Gell. 1 9. 1. a med. Ex sarcinula sua librum protulit. Plin. 4. ep. 1. Sarcinulas alligare. quod est iter facturi. Juvenal. 3. , 6o. Quis gener hic placuit censu minor, atque puellae Sarcinulis impar? h. e. dote et opibus. Id. 6. 145. Collige sarcinulas, dicet libertus, et exi. h. e. res tuas tibi habe, fa fardello, e vattene. SARCIO, is, sarsi, sartum, a. 4. cucire, rappezzare, rattoppare, zacconciare, rifare, 3ztto, dvaaxsv*3o, est integrum facere, h. e. •quae rupta sunt, quassa, scissa, relicere, restituere, reparare, resarcire. Festus in Sarte : Sarte in auguralibus pro integre ponitur : sane sarteque audire, videreque. Ob quam causam opera publiea, quæ locantur, ut integra præstentur, sarta tecta vocantur. etenim *arcire est integrum facere. Hæc Festus, quæ Charis. 2. p. 1 35. Putsch. repetit ab eo sumpta. Cato R. R. 2. Funés veteres sarciri, aiovosque fieri: cemtones, cuculiones familiam oportuisse sibi sarcire. et ibid. 23. et 3 1. Face, uti corbulæ sarciantur. et ibid. 39. Si «dolia bene sarseris, aut bene alligaveris. Colum. 4. 18. in fin. Vin«demiatores pedamenta sarcientes. Plin. 18. 36. §4. Dolia quassa marcire. Id. 37. a. 1 o. Fragmenta crystalli sarciri nullo modo queunt. £d. 18. 26. 63. n. 3. Seininaria fieri, et vetera sarciri. ripiantarsi, zimettersi. et Pallad. 1. 1 7. Riimas, et lacunas cister narum, et piscinas, vel puteos sarcire. qi 2. In re medica. Id. 28. 1 4. 58. Fespinum hædi cinis rupta intestina sarcire mire traditur. et ibid. 1 Ü. 62. Perniones ursinus adeps, rimasque pedum omnes sarcir. unisce, tam margina. chiude. • 3. Translaté est compensare damnnum, renmedium afferre, reponere in priorem statum, risarcire, rifare, zimettere, compensare. Liv. g. 23. a med. Damna vestra, milites, omnium qui defecerunt, opulorum præda sarcientur. Cæs. 3. B. C. 68. Cupiens ejus diei ŠÅ; sarcire. et ibid. 83. sub fin. Dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sàreiretur. et ibid. 74. Exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor, tantumque studium infamiæ sarciendae. Festus: Sarcito in XII. Scrvius Sulpicius ait significare, damnum solvito, præ

[ocr errors]

stato. Cic. g. Phil. 4. Nulla dubitatio relinquetur, quin honore mortui, quam vivo injuriam fecimus, sarciamus. Id. 3. Fam. 1. Perficiam profecto, ut longi temporis usuram, qua caruimus, crebritate et magnitudine officiorum meorum sarciam. /irg. 4. G. 249. generis (apum) lapsas sarcire ruinas. • 4. Valer. Prob. in Cathol. p. 1 482. Putsch. præteritum sarcivi pro sarsi agnoscit, sed nullo scfiptoris testimonio confirmat. • 5. Particip. Sarciens §. 1. Sarciendus §. 3. SARCION, ii, n. 2. cczpxiov, caruncula: ita dixere vitium in smaragdis, quasi quandam geiiimæ carnem. Plin. 37. 5. 18. * SARCiTECTOR, oris, m. 3. qui tectum sarcit. Isid. 1 g. Orig. 19. Sarcitector dictus, quod ex iìì. hinc inde conjunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Gloss. ejusd. Sarcitector, qui tecta resarcit. SARCiTIS, is, f. 3. c*;x?tt;, nomen gemmæ bnbulam carnem |referentis: a zz33 , zc. 3:. 33, caro. Plin. 37. 1 o. 67. SARCiTOI\, oi is, ia. 3. qui sarcit, et refieit. Inscript. apud Fabrr:. p. 753. n. 6o m. M. Pupius M. I,. Urbanus sarcitor sibi, et Claræ con!ibertae et Laurentinæ F. T. F. I. SARCITRIX, icis, f. 3. quæ sarcit. V. „Vonii loc. cit. in SARCINATRIX §. 3. SARCÖCOLI, Â, ae, f. 1. aagxox£λλα, genus arboris, et ejus lacrima in Perside: a cá33, caro, et x£λα, glutinum, quia vulnera glutinat. Plin. 13. 1 1. 2o. Fit et ex sarcocolla (ita vocatur arbor) gummi utilissimum pictoribus, ac medicis, simile pollini turis, et ideo candidum, quam rufum, melius. Id. 24. 14. 78. Sunt, qui et sarcocollam spinæ lacrimam putent, pollini turis similem, cum quadam acrimonia dulcem. T * SARCOMÀ, atis, n. 3. c*gxop.a, est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur: Græci enim carnem adgxz vocant. Alii leg. sarcia, alii rectius polysarcia : Græce enim ταλυσα3xta hnjusmodi corporis vitium appellatur. * SARCÖPHÄGO, as, a. 1. in sarcophago condo. Translate J'enant, in epist. præm. carm. 6. l. 5. sub init. Intra me quodammodo meipsum silentio sarcophagante sepeliens. SARCÜPIIÄGUS, i, m. 2. aagxo? ayos, lapidis, sive marmoris genus, in quo corpora defunctorum condita cito ad ossa rediguntur, nec modo caro, sed etiam ossa ipsa intra quadragesimum diem absumuntur, exceptis dentibus: a ad 33, caro, et φαγεῖν, comedere. . Ut plurimum erat lapis Assius, qui sic vocabatur, quia effoderetur in Assia regione Troadis, vel Mysiæ, mempe circa Assum urbem. Plin. 2. 96. 98. At circa Asson Troadis lapis nascitur, quo consumuntur ómnia corpora: sarcophagus vocatur. Id. 36. 1 7. 27. In Asso Troadis sarcophagus lapis fíìíïýôïìÜëïãïr. Corpora defunctorum condita in eo absumi constat intra quadragesiinum diem, exceptis dentibus. •I 2. Per synecdochen pro sepulcro poni consuevit, præsertim eo, in quo cadaver integrum sine rogo conditur, sepolcro: cujus rei exempla habes in Inscript. apud Grut. Ü88. 1 o. et 689. 8. et 692. 1 o., et de Alexandro M. Curt. 1 o. eaetr. narrat. Juvenal. 1 o. i 7 1. de eod. Aleae. Cum tamen a figulis munitam intraverit urbem, Sarcophago contentus erit. Scævola Dig. 34. 1. 1 8. sub fin. Ut perabsentiam filiarum mearum ad sarcophagum meum memoriam meam quotannis celebrent. In Inscript. apud Grut. 6o7. 1. Fictili sarcophago. et moae. marmoreo sarcophago corpora commendare et colligere. h. e. fictili sarcophago ad tempus, marmoreo in perpetuum. • 3. In Inscript. apud Don. cl. 7. n. 38. est sarcophagum neutr. gem., subintelligitur enim marmor. • 4. Hinc generatim sarcophagus, a, um est idem ac causticus, caruem consumens. Inscript. apud Töchon, Cachets des oculist. p. 47. Junii Tauri crocodes sarcophagum ad aspritudinem. •| 5. De sarcophagis defunctorum docte disserit Fiscont. in præf. T. 5. Mus. Pio-Clem. SARCOPTES, æ, m. 1. aagxórtrr,;, titülus est libri secundi Apicii, in quo agit de carnium sectione, deque incisarum carnium condimentis, a ad 23, azgzó;, caro, et xäTtto, cædo. SARCOSIS, is, f. 3. adgxoaw<, morbus veterinornm, quo, cum biberint, inflantur, et sufilant. J'eget. 3. Veterin. 26. SARCÜLÄTIO, onis, f. 3. sarchiamento, azgxtat<, actus sarculandi, sarritio. Plin. 18. 2 1. 5o. Sarculatio induratam hiberno rigore soli tristitiam laxat teporibus vernis. Pallad. 3. 24. Caulis gaudet stercore, et sarculatione. SARCÜLÄTUS, a, um, particip. a sarculo: sarchiato, sarriendo purgatus, Prudent. 1 o. περι στερ. 264. Nata in hortis sarculatis. SARCÜLO, as, a. m. sarchiare, sarchiellare, axoXXto, sarculo fodio, sarrio. Pallad. a. 9. Serenis diebus snnt sarcaianda frumenta. et moae. Si siccas segetes sarculaveris. Id. 1 1. 1 . Sinapi sareulari debet assidue, ut respergatur pulvere, quo fovetur. * SARCÜLO, onis, m. 3. qui sf.rculat. Est cognomen R. Inscript. apud Grut. 3 18. 1. et 2. L.Antestius Cn. F. Hor. Sarculo. SARCÜLUM, i, n. sæpius quam Sarculus, i, m, 2. sarchia, sa*

« НазадПродовжити »