Зображення сторінки
PDF

SAGINA

skGINÄ, æ, f. 1. cibo da ingrassare, autsia, airsvov<, cibus, quo quis pinguis efficitur: est a aoyijvm, quæ vox a adttt», impleo, cujùs aör. 3. §ααγον, Colum. 8. 14. sub fin. Facilis est anserum §agina. jaam præter pólentam, et poliinem ier die, nihil sane aliud dari neeesse'est. Adde Parr. 3. R. R. 1 o. Id. ibid. 17. a med. Everrieulo in litus edncere vivam saginam. h. e. pisciculos minutos majoribus piscina inclusis in cibum praebendos. Plin. 9. 56. 82. Cochlearum saginam commentus est saía et farre, aliisque generibus, ut cochleæ quoque altiles ganeam imiplerent. q. 2. Metonynice est ipsa pinguedo ex copia'c.bi, grassèzza. Id. 16. 5o, 71. Gallinæ ad saginam ììon omnes éliguntur, nec nisi in cervice pingui cute. Coium. 6. 27. Ut adinissarius sagina hilaris pluribus feminis sufficiat. Justin. 2 i. a. In segnitiam lajsus, saginäm corporis ex nimia luxuria gontraxit. Id. 38. 8. a mied. Ërat sagina ventris non homini, sed belluæ similis. Auson. Ephemer. 1. 5. tibi causa somni Multa quod potas, nimiaque tendis Miole saginam. h. e. pinguem aqualiculum .. ° 3. Item ipsum animal saginâ pinguefactúm. Plaut. Mgst. 1. p. 61. Bibite, pergræcamini, eíte, effercite vos, saginam cædite. * 4. Item locus, in quo animalia saginantur. Id. ibid. 1. 3. 73. Dies noctesque estur, bibitur, neque quisquam parsimoniam adhibet: sagiga plane est. sagina hic pótest esse'etiam saginatio, aut helluatio. Id. Trin. 3. a. gö. Aut alijuem ad regem in saginam kerus se conjecit meus. in saginam potcst significare, etiam, ut fiat miles, aut gladiator. nam gladiatores largo cibo alebantur, ut infra §. 6. dicetur. Et hoc verius est. •j 5. Per synecdochen ponitur pro quovis cibo. Cic. Flacc. 7. ad Àn. Nuper epulati, paulo ante omni largitione saturati Pergameni, quod Mithridates, qüi multitudinem illam non auctoritate, sed sagina tenebat, se vellè dixit, id sutores et zonarii conclamarunt. Juvenal. 4. 67. propera stomachum laxare saginis. Vemesian. Cyneg. 166. tunc consuetam minuisse saginam Profuerit, temuesque magis retinere cibatus. Veget. 2. /eterin. 45. Postea firmioribus cibis ad saginam pristinam revocandus. Justin. 44. 4. a med. Tanta pabuli lætitia est, ut nisi abstinentia interpellata sagina fuerit, pecora rumpantur. Plin. 9. 6. 5. Orca, dum saginam persequitur, in litus fluctibus propulsâ, etc. Suet. Cal. 27. Cum ad saginam ferarum muneri præparatarum carius pecudes compararentur, ex noxiis laniandos adnotavit. • 6. Gladiatoria sagina, cibi valentiores, quibus gladiatores alebantur. Tacit. 2. Hist. 88. Singulis ibi militibus Vitellius paratos cibos, ut gladiatoriam saginam, dividebat. Propert. 4. 8. 25. Qui dabit immundæ venalia fata saginae. Simile quippiam habet Senec. ep. 1 5. sub init. • 7. Metaphorice. Quintil. 1o. 5. a med. Forensibus certaminibus exercitatos, et quasi militantes, reficit ac reparat hæc velut sagina dicendi. h. e. jucunda ubertas et copia. SÄGiNÂRIUM, ii, n. 2. c*ttcriptov, locus in quo animalia saginantur. /arr. 3. R. R. 1 o. sub fin. de anserib. Ad saginandum eligunt pullos quatuor sexve menses qui sunt nati : eos includunt in saginario, ibique polentam et pollinem aqua madefacta dant cibum. SÄGiNÂTIO, onis, f. 3. ingrassamento, aitsvavs, actus saginandi. Plin. 8. 51. 77. de suib. Pinguescunt LX. diebus, sed magis tridui inedia saginatione orsa. Tertull. Pall. 4. Lutea unctio, et pulverea volutatio, et arida saginatio. h. e. sagina ex cibis assis. * SÄGiNÂTOR, oris, m. 3. ingrassatore di se stesso, qui sagina pinguefactus est. Tertull. Jejun. 1 7. eaetr. Saginator Christianus ursis et leonibus forte, quam Deo, erit necessarius. Alii leg. saginatnor. SÄGiNÀTUS, a, um, particip. a sagino : ingrassato, ait:vtê<, Xagyvá:, pinguefactus. /arr. 2. R. R. 1. a med. Boves ad sacrificia publica saginati. Liv. 36. 1 7. Velut saginatus nuptialibus coenis. Propert. 4. 1. 23. Parva saginati lustrabant compita porci. Plin. 8. 36. 54. Ursi somno saginati. Hieronym. ep. 2 1. n. 12. Saginatior quædam hostia. •I a.Translate. Plin. 1 9. 4. 1 9. n. 2. Caule in tantum saginato, ut pauperis mensa non capiat. h. e. altili asparago. Colum. a. 1. a med. Térra multorum annorum frondibus et herbis velut saginata largioribus pabulis. concimata. et Tacit. 4. Hist. 42. circa pned. Ex funere reipublicæ raptis consularibus spoliis, septuagies sestertio saginatus. arricchito.* • 3. Comp. Saginatior §. 1. SÄGiNO, as, avi, atum, a. 1. ingrassare, \α?wsùt», aite*», sagina alo, pinguefacio, farcio. /arr. 3. R. R. 7. a med. Qui solent saginare pullos columbinos, quo pluris vendant, secludunt eos, cum jam pluma sunt tecti, deinde inanducato candido farciunt pane. Colum. 6. 27. a med. Equus roborandus est largo cibo, et hordeo ervoque saginandus. Pün. 13. 4. 9. Sues ex palmulis saginantur. Id. m 6. 6. 7. Fagi glans glires saginât. •I 2. Pro pascere, alere, satiaye. 1d. 9. 53. 58. Cum exquisitis quotidie Antonius saginaretur epulìs. Id. 33. 1 o. 47. Ptolemæum nìille convivas, totidem aureis potorìs, mutantem vasa cum ferculis saginasse. Quintil. 12. 6. a med. £atuli ferarum molliore præda saginantur. ^ 3. Translate. Cic.

SAGITTA 1 5

Sert. 36. Qui ab illo pestifero ac perdito cive jampriáem reipublícæ sanguine saginantur. • 4. Particip. Saginandus §. 1. 8ÂGIO, is, a. 4. sentire, presentire, gvvj\zτάω. Cic. 1. Divin. 31. Sagire, sentire acute est : ex quo sagae anus, quia multa scire volunt: et sagaces dicti canes. Is igitur, qui ante sagit, quam obfata res est, dicitur prœsagire, id est futura ante sentire. Hæc Cicero. SÄGITTÄ, ae, f. 1. freccia, strale, quadrello, bolzone, saetta, τἀευμα, βέλος, ίός, diatâ:, jaculum, quod arcu emittitur, ex calamo vel ligno leviore, cui ferreum acutum spiculum, sæpe hamatum, præfigitur: et a posteriori parte pennæ, aut quippiam simile infigitur, ut recta provolet. Plin. 7. 56. 57. Arcum et sagittaum invenit Scythes Jovis filius: alii sagittas Persen Persei filium invenisse dicunt. Id. 1 1. 55. 1 1 5. Scythæ sagittas tingunt viperina sanie, et humano sanguine. irremediabile id scelus mortem illico aííert levi tactu. Id. 16. 36. 63. Nullus sagittis aptior calamus, quam in Rheno Bononiensi amne, cui et plurima inest medulla, pondusque volucre, et contra flatus quoque pervicax libra. Tacit. Germ. 46. Sola in sagittis spes, quas inopia ferri ossibus asperant. (De Fennis loquitur.) }'irg. 1 6. Æn. i3 1. nervo aptare sagittas. Ovid. 8. Met. 38o. celerem Tegeaea sagittam Imposuit nervo, sinuatoque expulit arcu. et 1 1. ibid. 324. curvavit cornu, nervoque sagittam Impulit, et meritam trajecit arundine linguam. Horat. 1. Od. 2g. g. Sagittas arcu tendere. Ovid. 1 6. Heroid. 362. Figitur in jusso nostra sagitta loco. Cic. 6. Verr. 54. de Diana. Sagittæ pendebant ab humero • sinistra manu retinebat arcum. Id. 4. Acad. 28. Sagittis aliquem configere. Justin. 7. 6. sub fin. In prætereuntem de muris sagitta jacta dextrum ocnlum regis effodit. Id. 1 2. 3. sub fin. Sagitta submamma trajectus. Senec. Herc. (Et. 1469. Sagittis ictus vitam exspuit. }'al. Flacc. 6. 698. Sagittas spargere. /irg. 9. Æn. 5go. celeres intendere. et 1 1. ibid. 5go. et 838. pharetra depromere. et 12. ibid. 838. nervo per nubem impellere. Tibull. 4. 1. 9o. jacere. Claudian. 1/. cons. Honor. 52g. arte dirigere. J'irg. 4. Æn. 69. conjicere. Id. g. ibid. 632. Effugit horrendum stridens adducta sagitta. Ovid. 3. Trist. 1 o. 63. Pars cadit bamatis misere confixa sagittis. Nam volucri ferro tinctile virus inest. •| 2. Jungitur sæpe cum jaeulo, ut apud Virg. 1 o. Æn. 248. Ocior et jaculo, et ventos æquante sagitta. et gIibid. 572. Hic jaculo bonus, hic longe fallente sagitta. Adde 1 o. ibid. 734., 5. ibid. 68. et 9. ibid. 1 78., Cic. 1. Tusc. 42. sub fin. et Lucan. 6. 2 1 2. Differunt autem, quia jaculum. latius patet, et de iis etiam missilibus dicitur, quæ manu jaciuntur. • 3. Sæpe sagittæ Cupidini tribuuntur a poetis: quia, ut ait Serv. ad 1. Æn. 667., amorem et libidinem sequitur punctura poenitentiae: vel quia, ut ipse, incertae velocesque sunt. Ovid. Remed. am. 157. Vince Cupidineas pariter, Parihasque sagittas. Horat. 2. Od. 8. 15. ferus et cupido Semper ardentes acuens sagittas Cote cruenta. Lueret. 4. 1272. Sagittæ Veneris. Stat. 3. Silv. 5. 3. Non metuo, ne læsa fides, aut pectore in isto Alter amor. nullis in te datur iro sagittis. • 4. De scalpello, quo venæ aperiuntur detrahendo sanguini, lancetta. 1'eget. 1. Veterin. 25. a med. Hæ venæ sagitta percutiantur. et ibid. 45. Sagittam injicies, ut non solum cutem, verum etiam peritonaeum ipsum aperias. . • 5. Sagitta apud rusticos est summa et tenuior malleoli pars. Colum. 3. m 7. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre, et quasi emicuit atque prosiluit: sive quia cacumine attenuatæ prædicti teli speciem gerit. et ibid. 1 o. sub fin. Si sagittam, id est $uperiorem partem malleoli, vituperandam censebant, cum esset eadem pars surcmli frugiferi, etc. Plin. sic appellat malleolum, cum intortus fuerit. Ejus vei ba sunt 17. 2 1. 35. n. 3. Sagittæ vocantur, cum intorti panguntur: iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. et moae. Quidam seri vetant nisi eos, qui floruerint, surculos. Sagittas serere minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur, quod intortum fuerit. Colùm. intorquendi malleoli rationem improbat 3. 18. • 6. Est etiam herba in genere ulvarnm, quam recentiores sagittalem vocant, et linguam serpentis, græci pistanam. Plin. 21. i 7. 68. • 7. In fabulis est signüm cæleste spiculum habens ad pedés Equi, alieram partem ad humeros Ophiuchi. Occidit ortu Wirginis, oritur cum Scorpione. IIabet omnino stellas quatuor, unam in principio materiæ, alteram in medio, duas reliquas in eo loco, quò ferrum solet affigi. Hac ferunt Herculem occidisse aquilam, seu vulturem, qui Promethei jecur rodebat. Alii tradunt, eâ Cyclopas interfecisse, qui fulmen Jovi fecerant, quo AEsculapins ictus est. Hæc ex Hygin. 2. Astron. 15. et 3. ibid. 14. Hinc Plin. 19. 31. 74. Assyriae quinto Cal. Sept. et Sagitta occidit, et Etesiæ désinunt. Id. 17. 18. 3o. n. 4. Laurum seri ab occasu Aquilæ ad occasum Sagittæ. Colum. 1 1. 2. VIII. cal. Martii Sagitta crepusculo incipit oriri. •I 8. sagittæ Herculis felle Hydrae imbutæ, et ab eo in Gfia Philoctetæ commendatae, fatum Trojae fuere. Responsum enim fuerat, Trojam sine his nunquam expugnatum iri. His ergo a Philocteta acceptis 16 SAGITTARIUS

occisus est Paris, et Troja eversa. Serv. ad 3. Æn. 4oa. ,. 0»id. 3. Met. 334. • g. Est etiám cognomen R., quatenus surculi partem in plantis significat. v. supra §. 5. Inscript. apud Labus, Ara di Haimb. p. 6i. Q. Largenniiis Q.TF. Fab. Sagitta. V. ibid. alia plura hujus cognominis exempla, _` SÄgifTÄRIUS, a, uim, adject. da saetta, saettevolo, *33*33, ad sagittas pertinens. Plin. 16. 56. 65. Sagittarius calamus. h. e. aptus ad sagitías faciendas. Dict. Cret. 4. 19. Sagittarium certamen. . ° 2. Sagiitarius, ii, sagittarum faber, sdettiere, ßêXoTová;. Aurel. Arcad. Dig. 5o. 6. 6. Sagittarii, ærarii, bractearii. • 3. Item miles sagittis pugnans, arciere, saettatore, to33tm:._ Cæs. multis in loc., Sallust. Jug. 5., Cic. 15. Fam. 4., Plin. 6. 23. 26. et Curt. sæpe. Erant hi in militia tum pedites, fanti armati alla leggiera : tum equites, cavalleggieri: utrique levis armaturæ. Tacit. 2. Ann. 16. Auxiliares Galli in fronte, post quos pedites sagittarii : exin legiones,et levis armatura cum equité sagittario. Inscript. apud Fabrett. p. 2g. n. 1 2 9. Cn. Munatius \I. F. Pal. Aurelius Bassus Præf. Coh. III. sagittariorum. Alia apud Murat. 954. 4. T. Flayius Expeditus doctor sagittariorum. Hinc fabrica Concordiensis sagittaria, de qua vide in FABRICA §. 2. • 4. Sagittarius a Cic. Arat. 181. et Auson. Ecl. de Signis cælestib. 8. et alibi dictus Arcitenens, est unum e: duodecim Signis Zodiaci inter Scorpionem et Capricornum, stellis quindecim constans secundum Hyginum. Dicitur esse Croton , seu Crotus, Panis et Euphemes Musarum nutricis filius, qui una cum Musis educatus, et præstans poeta evasit, et venandi, equitandique peritus: ob quae meiita in cælum Musarum precibus translatus est; iingitur Centauri forma propter equorum studium : cauda satyri ad indicandam ejus cum Músis familiaritatem : quæ non minus eo sunt delectatæ, quam I,iber satyris : arcumque tenens sagittantis habitu, propter venationem . Alii censent esse Chironem : ut Senec. Thyest. 861., sed hic est p9tius sidus Centauri, in Australi parte si1i. V. CENTAURUS §. 3. Hygin, fab. 1 24., 2. Astron. 27. et 3. ibid. a6. Hinc Plin. 3o. 1 1. ag. Cum sol Sagittarium transit. SÄGITTÀTUS, a, um, particip. a sagitto : saettato, ἐστυτή:, sagitta ictus. Cael. Aurel. 2. Tard. 12. a med. In bello quendam sagittatum, penetrato pulmone, convaluisse. . •I 2. Translate. Plaut. Trin. 2. 1. 1 6. Saviis sagittatis percussus. h.-e. instar sagittæ animum ferientibus : et respicit ad sagittas Cupidinis. V. SAGITTA . 3. SÄGITTIFER, ra, rum, adject. £iatopága:, sagittas ferens. Ovid. m. Met. 468. (et Stat. 1. Achill. 416.) Eque sagittifera prompsit duo tela pharetra. Sagittifera pecus apud Claudian. de hystrice 48. est hystrix, spinis, tanquam sagittis, armata. M 2. Item sagittandi peritus. Firg. 8. Æn. 725. Sagittiferi geloni. Catull. 1 1. 6. Parthi. M 3. Sagittarius, signum cæleste. Manil. 2. 266. Æstas a Geminis, Autumnus Virgine surgit, Bruma sagittifero, Ver Piscibus incipit esse. Adde ibid. 5oo. et 56o. SÄGITTIGER, ra, rum, adject. sagittifer. Avien. Arat. 482. Ora Sagittigeri. h. e. Sagittarii, sideris. SÄGiTTiPÖTENS, entis, adject. ßsXoxpäte»p, sagittarius. Cic. Arat. 73. Mense, sagittipotens solis cum sustinet orbem. SÄGITTO, as, a. 1. saettare, το3sùto, sagittas ex arcu emitto, sagittas jaculor. Justin. 41. 2. IIos equitare, et sagittare magna industria docent. Curt. 7. 5. ertr. Sagittandi celebris usus. Solin. 1 9. a med. Cervi obvios se præbent sagittantibus. SÄGITTÜLÄ, æ, f. 1. saetuuzza, parva sagitta. Apul. 1 o. Met. Illos puellos diceres tu Cupidines. nam et pinnulis, et sagittulis, et habitu cetero formae præclare congruebant. V. PINNUI.A §. 3. SAGMÄ, ätis, n. 3. et ae, f. 1. basto, soma, σαγμα, clitellae, quibus onera a jumentis portanda imponuntur. Græca vox a coitto, onero, onus impono. Veget. 2. Peterin. 59. Exceptis his, qui deputati sunt Circo, reliquum mulorum, equorum, asinorumque genus sub sellis, aut sagmis solo tergo præstat officium. Isid. 2o. Qrig. 16. femininum facit, Græci neutrum, ut et /ulg. interpres Levit. 15. 9. V. SCHEMA §. 1. SÁGMÂRIUS, a, um, adject. da basto, somajo, cayμαρτο:, ad sagma pertinens, clitellarius. Lamprid. Elagab. 4. a med. Senatusconsulta ridicula de legibus matronalibus, quae pilento, quæ equo sagmario, quæ asino veheretur, quæ cárperito mulari, etc. Alii leg. quæ equo, quæ sagmario. Aurelian. Imp. in ep. apud Vopisc. Aurelian. 7. Miles equum sagmarium suum defricet. Alii leg. equum , et sagmarium : equus enim est militem portans, sagmarius (sive equus, sive mulus, sive asinus) ejus sarcinas. SAGMEN, inis, n. 3. verbena, seu herba pura: sed usus vocis fuit apud Latinos in sacris tantummodo, et iii legationibus. Martian. Dig. 1. 8. 8. Sanctum dictum est a sagminibus. Sunt enim sagmima quædam herbæ, quas legati populi R. ferre solebant, ne quis eos violaret: sicut legäti Græùoruiù êa, quæ vocantur xngjxs**,

SAG UM

ferunt. similiter sanctum a sagmine ducit Festus, cujus verba sunt: sagmina vocantur verbenae, id est herbæ puræ, quia ex loco sanctó arcebantur (forte arcessebantur) a consule, prætgreve» legatis proficiscentibus ad foedus faciendum, bellumqué indicendum; yel Ἀb sanciendo, id est confirmando. Naevius: Jus sacratum Jovis jurandum sagmine. Plin. 22. a. 3. Auctores imperii R. immensum quiddam eíhinc (h. e, ex herbis) sumpsere, quoniam n9n aliunde sagmina in remediis publieis fuere, et in sacris, legationibusque * verbenæ. certe utroqüe nomine idem significatur, hoc est granem ex arce cum sua terrâ evulsum : ac semper e legatis, cum ad hostes, elarigatumque mitterentur, id est res raptas clare, repetitum , unu$ utiqüe verbenarius vocabatur. Quod ait in remediis publicis, intellige in expiationibus, et lustrationibus. Liv. 1. 24. Fetialis reem Tullum iia rogavit: Jubesne me, rex, cnm patre patrato populi Albani foedus ferire ? Jubente rege, sagmiua, inquit, te, rex, posco. rex ait, pura tollito. sÄGocHLÄ\iYs, ydis, f. 5. cayoyXag j;, genus vestis militaris, et sagi et chlamydis formam referéns. sagum enim erat Romana vestis, chlamys Græcorum : utraque suam formam habebat: quæ mixtæ in eadem veste sagochlamydem faciebant . Hujusmodi fuere palliolatæ tunicæ. Quid vero a sago distaret chlamys, haud facile dictu est. Valerian. Imp. in ep. apud Trebell. Claud. 14. Huic dabis sagochlamydes aureas duas, fibulas argenteas inauratas duas. V. Salmas. ibid. - SAGRÄ, æ, f. 1.Xoiy3&, fluvius Magnæ Græciæ, limes olim inter Crotoniatas et I.ocrenses: celebris proelio insigni, quo Crotomiatarum centum viginti miliia a quindecim admodum millibus Locrensium fusa et fugata fuerunt. Ejus victoriæ fama eodem ipso die , quo parta est, in multis Græciæ, ac Peloponnesi urbibus certo nunciata est. Hinc ortum proverbium Græcorum, qui quæ affirmant, certiora esse dicunt, quam illa, quæ apud Sagram. Cie. a. IVat. D. 2. et 3. ibid. 5. et Justin. ao. 3. • SÄGÜLÄTUS, a, um, particip. ab inusit. sagulo : vestito di sajo, sagulo indutus, sagatus. Suet. /itell. 1 1. Urbem introiit paludatus, ferroque succinctus, sagulatis comitibus, ac detectis commilitonum armis. SÄGÜLUM, i, n. 2. sajo, sajone, $eipâ, XXag 53, §r§*»?axiôov. diminut. sagi, et idem fere significans, gregàriorum militum proprium. Cic. Pis. 23. a med. Togulæ lictoribus ad portam , præsto fuerunt: quibus illi acceptis, sagüla rejecerunt, et catervam imperatori suo novam praebuerunt. J'irg. 8. Aen. 66o. de Gallis Capitolium obsidentib. Virgatis lucent sagulis. Liv. 7. 34. eaetr. de P. Decio trib. mil. Sagulo gregali amictus, centurionibus item manipularium militum habitu ductis, ne, ducem circumire, hostes notarent. • a. De sago imperatorio. Sil. 4. 5 18. humeroque refulget Sanguinei patrium saguli decus. Id. 17. 527. atque humeris imponit honorém Fulgentis saguli. Liv. 3o. 17. ad fin. Munera regi degreverunt sagula purpurea duo cum fibülis aureis singulis, etc. Id. 27.' 1 9. extr. Puero tunicam lato clavo, cum Hispano sagulo et aurea fibula, donat. § 3. Sagulis pro velis instructas lintres memorat Tacit. 5. Hist. 23. V. SAGUM §. 3. SÁGUM, i, n. et Sagus, i, m. 2. sajo, sajone, a dyo;, vestimentum militare, apertum, et fibula connexum, villosum, longius tunica, ex crassiore lana confectum, quod reliquis vestibus superinduitur. Cæs. 1. B. C. 75. sub fin. Repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt, íôïé distringunt. •[ 2. Quod militare fuerit, ostendunt et illa, saga sumere, ad saga ire, in sagis esse. Erat enim belli index, ut toga pacis: et non solum milites, sed ctiam populus in urbe, exceptis consularibus, (ut colligitur ex Cicer. fragm. apud \on. 14. 1 o. et 8. Phil. 1 1.) saga sumere solebant, majore a!iquo tumultu exorto. Cic. 5. Phil. 1 2. Tumultum decerni, justitium edici, saga sumi dico oportere. Id. 8. ibid. 1 1. Quamquam hoc honore (consulatus) usi togati esse solent, cum est in sagis civitas; statui tamen a vobis ceterisque civibus, in tanta perturbatione reipubl. non ditferre vestitu. Id. 14. ibid. 1. Propter cujus periculum ad saga issemus, propter ejusdem salutem redeundum ad pristinum vestitum, censerem. Adde Epit. Liv. 72. et 73. et Vellej. 2. 16. Quibus omnibus locis de tumultu ltalico sermo est. • 3. Apertum fuisse, illud probat, quod eo expanso homines per ludibrium in sublime jactabant: cujus generis ludibrii mentio est in Gloss. Philoae. Sagatio, ταλμό;: quodque Galli nunc berne, Itali berta dicunt, hinc propterea factum nostratium dar la berta et berteggiare. Suet. Oth. 2. Ferebatur vagari noctibus solitus, atque invalidum quemque obviorum, ac potulentum corripere, ac distento sago in sublime jactare. Martial 1. 4. Ibis ab excusso missus in astra sago. Ulp. Coll. Mosaic. et Rom. leg. tit. 1. §. 1 1. Cognovi, quod Clodius Lupi filius in convivio, dum sago jactatur, cu!pa Marii Euaristi ita male acceptus fuerit, ut post diem quintam moieietu;. Tacit, vero 5. Hist.

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

SAGUNTINUS

23. memorat, lintres sagulis versicoloribus pro velis instructas. • 4.'

I)e fibula. Varro apud Von. 3. ao 1. et 14. 1 o. Cum neque aptam mollis humeris fibulam sagus ferret. Tacit. Germ. 1 7. Tegumen omnibus sagum, fibula, aut, si desit, spina consertum. Adde Liv. 3o. 1 7. ad fin. • 5. Non omnia saga fibulam habuisse, ostendit Claud. Imp. in ep. apud Trebell. in XXX. Tyrann. yo. Duo saga ad me velim mittas, sed fibulatoria, cum ipse miserim de nostris. T •| 6. De crassiore lana, et villo Martial. 6. 1 1. Te Cadmea Tyros, me pinguis Gallia vestit. Vis, te purpureum, Marce, sagatus amem ? Id.T14. 159., cujus lemma Tomeritum Lingonicum. Vellera Lingonicis accipe rasa sagis. •| 7. Gallicum, et Hispanicum sagum inter se, et a Romano diversa fuisse, multis probat Ferrar. de re vestiar. et ex illo Taciti 2. Hist. 2o. Ornatum Cæcinæ municipia Italiæ, et colopiæ in superbiam trahebant, quod versicolore sagulo, bracas, barbarum tegmen, indutus togatós alloqueretur. h. e. Gallico sagulo, quod virgatum /irgilio 8. Æn. 66o.; si enim Romana forma fuisset, non offendisset. •I 8. Etiam duces exercitus saga habebant, et tribuni militum, et centuriones: sed ex nobiliore materia. Exempla habes in SAGULUM §. 2., et confirmat Sallust. fragm. apud Von. 14. 1 o. •|'g. Fuit etiam agrestium vestis, et pauperiorura. Colum. 1. 8. in cultu familiæ rusticæ saga ponit. V. SAGATUS §. a. Ulp. quoque Dig. 34. 2. 24. in fin. inter ea, quæ ad familiam vestiendam paráta sunt._ •I 1 o. Etiam lana ipsa, ex qua saga texuntur, sagum dicitur. Varr. 4. L. L. 35. Posteaquam transierunt ad culcitas, quod in ea sagum, aut tomentum, aliudve quid calcabant, ab inculcando £ulcita dicta. s 1 1. Et ipse pannus ita dici yidetur, ex quo sagum fit. /eget. 4. Milit. 6. Saga,`ciliciaque tenduntur, quæ impéium excipiunt sagittarum. }'eget. alter i. Veterin. 42. circa meâ. Jumentum loco calido statues, ac sagis cooperies diligenter. Adde 2. ibid. 59. M 1 2. Masculimo genere prætér /arron. supra allatum usurpavit Enn. apud Von.3. ao 1. tergum igitur sagu' pinguis opertat. et Afran. apud Charis. 1. p. 81. Putsch. Quòd quadrati $unt

sagi. et Cic. ipse 3. Verr. 38. Cum iste civitatibus fruimentum, co- !

ria, cilicia, sagos imperaret. Plerique omnes leg. saccos. • 13. Εtiam saga, æ, f. 1. Unde sagas cærulas ex Enn. affert Charis. loc. cit. SÄGUNTiNUS, a, um, adject. ad Saguntum pertinens. Sil. 1. 271. Prima Saguntinas turbarunt classica portas. Cato R. R. 8. et Plin. 15. 18. 1 9. Saguntinæ ficus. Martial. 14. 1o8. Quæ non solficitus teneat, servetque minister, Sume Saguntino pocula ficta luto. Sic Id. 8. 6. Fictâ Saguntino cymbia malo luto. et Juvenal. 5. 29. Pugna Saguntina fervet commissa lagena. Flor. 2. 6. Destinatum Romanis fulmen Saguntino igne conflavit. h. e. quo Saguntum incensum est. Liv. 21. ig. ad fin. Saguntina clades. Auson. epist. 32. 42. fames. V. vocem" sequent. §. 1. • 2. Saguntini, orum, Sagunti cives. Petron. Satyr. 141., Liv. 2 i. sæpe, etc. Saguntium pro Saguntinorum dixisse Sallustium, testis est Charis. 1. p. 1 15. Putsch. SÁGUNTOS, et Saguntus, i, f. et Saguntum, i, n. 2. Σαγουντον, urbs Hispaniæ opulentissimâ ultra Iberüm, passus mille fermìe a mari, condita ab Hercule, cum a cæde Geryonis rediens, mortuum ibi quendam Zacynthum, qui comes illi in ea expeditione fuerat, sepelisset: unde ejus muri' Herculei dicuntur a Silio \. 273. Ejus cives oriundi ab Zacyntho, adjectis postea ab Ardea colonis, in magnas brevi creveraht opes, sócietate etiam cum Romanis inita: sed ab Annibale obsessi, et novem mensium fessi fame (qua humanis corporibus vesci coacti sunt), machinis, ferro, tandem me se dederent, versa in rabiem fide, immani rogo in foro excitato, se suosque cum omnibus opibus ferro et igni corruperunt. Liv. 2 1. 7. 8. 9. 12. etc., Flor. 2. 6., Sil. 1. a, v. 27 :. et 2. a v. 457., Petron. §atyr. 141., Plin. 16. 4o. 79., Stat. 4. Silv. 6. a v. 82. et /al. Maae. . 5. n. 1. eaetern. • 2. Fiëtilia Saguntina laudantur, post Samia, a Plin. 35. 1 2. 46., quamquam viliora fuisse, significàt Martial. 4. 46. et 8. 6. etc. v. § AgUfNTINUS §. 1. • 3. Neütro genere. Liv. 7. m 8. Sagantum oppugnatum. Lucàn. 3. 35o. obsessum . Feminino. Stat.loc. cit. imiheritæque domus ac templa Sagunti. Sil. 3. 178. Quod tanto cecidit moliminè Graja Saguntos. Liv. 2 1. 1 9. Saguntus £xcisa. Mela 2. 6. illa fide, et ærumnis inclyta. Aurel.T /ict. /ir. illustr. 42. et Eumen. Grat. act. ad Constantin. 3. foederata. AuS0n. Edyll. 1 5. 5o. deleta. • 4. Verum nomen est Zaxvv§og, Zacynthus, ut Priscian. monet i. p. 561. Putsch., a quo mutatis litteris factum Saguntum : unde quidam Sagunthum scripsere. V. CATAMITUs §. 1. SÄGUS, a, um, adject. presago, qui acute sentit, præsagus. V. SAGIO. Stat. 8. Theb. 2o4. Ipse nihil certum sagis clangoribus tether Præcinet. Id. 1. Achill. 51 g. Nunc sagas affatur aves, nunc dira sororum Licia. Adde Prudeht. Apotheo§. 366. •I 2. Item ma**, y;;;•. Inscript. apud Maff. Mus. Ker, 170, 1, Eripuit me Qnmt. . A^.

[ocr errors]

saga manus, crudelis ubique, cum manet in terris, et nocet arte sua. V. SAGA §. 1. SÄGUS, i, m. V. SAGUM §. 12. * SAJO, onis, m. 3. Cadentis Latinitatis tempore ita appellati sunt ministri judicum, et magistratuum, ex lictorum et exactorum genere, a sajo vel sago, veste eorum propria, quam Itali nunc sajo et sajotto vocant. V. Ducang. Glossar. med. et inf. Latinit. in V. Sajones. Cassiod. 4. Mariar. 47. Nullum sajonum discursus facere patiaris, sed ad causam, quam directus fuerit, uno tantum itinere permittatur accedere, vel redire. Id. 1 2. ibid. 3. universis sajonibus, qui sunt cancellariis deputati, sub nomine præfecti prætorio, quid iisdem in munerum suorum exercitatione peragendum sit, præcipit. * SAíTES, æ, m. 1. Σαίτη;, ad Saim pertinens, Ægypti inferioris urbem, quae nunc quoque Sais dicitur, cujus Plin. 5. 1 o. 1 1. meminit. Id. ibid. g. g. Saites nomos. • 2. Saitæ, arum, sunt incolæ illius urbis. Üic. 3. Nat. D. 23. Minerva secunda orta Nilo, quam Ægyptii Saitæ colunt. * SAiTîcUS, a, um, adject. ad Saim pertinens Ægypti inferioris urbem, de qua vide in voce præced. Plin. 13. 1 2. 23. Saitica charta, ab Å; ubi maxima fertilitas, ex vilioribus ramentis. SAL, sälis, m. et n. 3. in sing. num., at in plur. mascul. tantum, sale, άλ;, ἀλό*, mixtum quiddam ex aqua marina et terra, quo in cibis condiendis et a putredine servandis utimur : a Græca voce allata per metathesin. Sallust. fragm. apud Charis. 1. p. 82. Putsch. et apud Priscian. 5. p. 644. Neque salem, neque aiia irritamenta gulæ quærebant. Varr. apud Charis. ibid. Nunc vides, in conviviis poni et sal, et mel. Id. 1. R. R. 7. a med. Ubi salcm nec fossicium hec maritimum haberent, sed ex quibusdam lignis combustis, carbonibus salsis pro eo uterentur. Colum. 6. 1 7. Sive album in oculo bovis est, monitanus sal, Hispanus, vel Ammoniacus, vel etiam Cappadocus minute tritus, et immixtus melli vitium extenuat. Cato apud Priscian. 5. p. 659. Ex sale, qui apud Carthaginienses fit. Id. R. R. 88. Sal populare. sal comune. Colum. 1 2. 53. ad fin. In seriam substernituí sal coctum, sed modice infractum. Cic. 2. Nat. D. 64. Sus quid habet, præter escam? cui quidem, ne putresceret, animam ip$am pro sale datam dicit esse Chrysippus. Plaut. Merc. 1. a. g2. Salem in aquam indere. Plin. 15. 6. ö. Sale aliquid aspergere • /irg. 3. G. %? parco caseum contingere. •I 2. In plur. num. /arr. 2. R. R. 1 i. Quin aspergi solent sales: melior fossilis, $t marinus. Colum. 7. %. sub fin.`Caelestis aqua sub dio salibus dura* ta. Pallad. 6. g. Vitia casei sunt, si sales nimios accipiat, etc. Id. 1 2. 1 g. Si sordet oleum, frictos et adhuc calentes sales injici jubent. Adde Fabian. apud Charis. 1. p. 82. Putsch. Sal aut facticius est. aut nativus: hic aut marinus, aüt fossilis. Plin. 3 1. 7. 39. Sal omnis aut fit, ant gignitur : utrumque pluribus modis, sed causa gemina. coacto humörö, aut siccato. Siccatur in lacu Tarentino æstivis solibus, totumque stagnum in salem abit. Omnis talis sal minutus, atque non gleba est. et mor. Aliud genus ex aquis maris sponte, gignitur, spuma in extremis litoribus ac scopulis. Hic omnis rgre den$atur. et paulo post. Sunt et montes nativi salis, ut in Indis Oromenus, ih quo iapicidinarum modo cæditur renascens. Effoditur et e terra in Cappadocia. (v. CAPPADOCUS §. 2.) Item per Africæ sitientia usqüé ad Ammonis oraculum. (V. TAMMONIACUS. §. 1;) et ibid. a med. Facticii varia genera: vulgaris, plurimusque in salinis, mari afluso, non sine aquæ dulcis riguis, sed imbre maxime juvante, ac super omnia sole'multo, non áliter inarescens. Galliæ , <Germaniæque ardentibus lignis aquam salsam infundunt, etc. (V. loc. J'arron. supra §. 1. allätum ex 1. R. R. 7.) Haec Plin. qui ibid. 4o. pergit docere, quomodo, et a quibus fiat ex cinere quercus, ex arundine et junco, ex muria salsamentorum, etc. variosque ejus co* lores refert,' atque utilitates in medicina. ' • 3. Varro, inquit Id. ibid. 41. sub fin., etiam pulmentarii vice sale usos veteres, auctor est : et salem cum pane e§itasse eos, proverbio apparet. Horat. a. Sat. 2. 17. cum sale panis Latrantem stomachum bene leniet : h. e. tenuis et $implex cibüs, qualis veterum fuit, sine ullis ferculorum deliciis. Quoçl proverb. Plin. tangit, videtur esse illud Cic. Amic. 1 g. verum illuil est, quod dicitur, multos modigs salis simul edendós esse, ut amicitiæ munus expletum sit. h. e. diu multumque amicos eodem victu et consuetudine uti oportere. • 4. Huc pertinet, salem delingere, cibo et victu uti. Plaut. Pers. 3. 3. 25. Nisi me haec (linguá) defendet, nunquam delinget salem. Id. Curc. 4. 4. 6. Hic hodië apùd me nunquam delinges salem. h. e. coenabis: et simul respicitur ad tenuem victum priscorum. Sic Pers. 5. 138. regustatuim digito terebrare salinum Contentus perages, si vivere cum jove tendis] dixiav τρυτάν. • 5. Hinc olim honoribus militaribus interponebatur, salaiiis inde dictis, magna apud antiquos auctoritate, sicut apparet ex nomine Salariæ viæ, quoniam illa salem in Sabinos portari congenerat. Ancus Marcius g- salis modios sex

[ocr errors]

mille in congiarium dedit populo, et salinas primus instituit. Plin. cit. 3 1. 7. 41. •| 6. A similitudine dicitur de vitio gemmarum, aut crystalli, cum parva veluti salis grana mitorem corrumpunt. Id. 37. 8. 37. de iaspidib. Vitium est et brévis in iis nitor, et longe splendens, et sal. et ibid. 6. 22. Vitia opali, si sal interveniat, aut scabritia, aut puncta oculis occursantia. et ibid. 2. 8. In murrhinis translucere quidquam, aut pallere, vitium est: item sales (h. e. parti criÄ). verrucæque (h. e. quasi piccole mammelle) non eminentes. et ibid. 1 o. Infestantur crystalla scabro ferrumine, maculosa nube, item sale appellato. €, 7. Magna in sacris ejus auctoritas, quando nulla conficinntur sine molâ salsa. Plin. § 1. 7. 41. eztr. Hinc Ovid. 1. Fast. 337. Ante, Deos homini quod conciliare valeret, Far erat, et puri lucida mica salis. • 8. Metonymice *st mare, il mare. /irg. 1 o. Æn. 2 1 4. campos salis ære sécabant. et 1. ibid. 177. Et sale tabentes artus in litòre ponunt. et 5. ibid. 848. salis placidi vultum, fluctusque quietos. et 866. rauca assiduo longe sale saxa sgnabant. Id. 6. ibid. 6g7. Stant sale Tyrrheno classes. et 5. ibid. 385. salis Ausonii aequof. Ovid. 1. Pont. 1. 7o. Æquorei scopulos ut cavat unda salis. J'al. Flacc. 4. 72 1. flumineo sic agmime frangit amari Vim salis. h. e. fluminum influxu maris salsitudinem minuit. Sic Lucan. 1 o. 257. Æquoreosque sales longo mitescere tractu. • 9. Metaphorice est dictum, lepos, urbanitas, facetiæ, jocus, propter acrem sensum, et quia est véluti condimentum sermonis, et quasi sapidam facit orationem, ut sal est condimentum ciborum, detto frizzante, piccante, o grazioso, motto, arguzia, grazia, facezia : et fere masculino genere. Plin. 3 1. 7. 41. Sal adeo necessarium elementum est, ut transierit intellectus ad voluptates animi quoque. nam ita sales appellantur; omnisque vitae lepos, et summa hilaritas, laborumque requies non alio magis vocabulo constat. Afran. apud Priscian. 5. p. 659. Putsch. Quidquid loquitur, sal merum est. Plin. 5. ep. 2 1. de Martiali. Erat homo ingeiìiosus, acutus, acer, et qui plurimum in scribendo et salis haberet, et fellis. Cic. Brut. 34. P. Scipio omnes sale facetiisque superabat. 1d. 2. Orat. 23. ad fin. Caesar inusitatum quidem nostris oratoribus leorem quemdam et salem est consecütus. Id. 1. Att. 13. Litteræ Ë sparsæ sale. Id. 5. Tusc. 1 9. In quo mihi videtur fuisse specimen humanitatis, salis, suavitatis, leporis. Plin. 35. 1 o. 37. Plurimae argutiae facetissimi salis. Id. 18. 26. 66. n. 2. Petulantiæ sáles. Senec. Vit. beat. 27. circa med. Tota illa comicorum poetarum manus im me venenatos sales suos effudit. Ovid. 2. Trist. 565. Candidus a salibns suffusis felle refugi: Nulla venenato littera mixta joco est. Horat. 2. Ep. 2. 6o.. Bioneis sermonibus et sale nigro delectari. h. e. mordaci Å. Cic. 2. Vat. D. 2 g. Salem istum in irridendis mobis nolite consumere. Horat. 1. Sat. i o. 3. Lucilius sale multo Urbem defricuit. Id. Art. P. 269. At nostri proavi Plautinos et numeros, et Laudavere sales: nimium patienter titrumque. •I 1 o. Item sapientia, calliditas, acumen. Ter. Eun. 3. 1. 9. Labore alieno magnam partam gloriam verbis sæpe in se transmovet, qui habet salem: quod est in te. quod ad totam sententiam refertür, ut et Servius docet ad 1. Æn. 39. § 1 1. Item venustas, elegantia, decor, etiam in rebus corporeis. Nep. Attic. 13. Ipsum tectum antiquitus constitutum, plus salis, quam sumptus habebat. più di buon gusto, che, etc. Catull. 86. 3. nulla venustas, Nulla in tam magno e$t corpore mica salis. •I 1 2. Item natiiralis acrimonia, et siccitas, ariditas, ex qua fames et sitis oritur. Plin. 1 o. 72. 93. Nullum interit fame, aut siti venenatum. nam neque calor his, neque sanguis, neque sudor, quæ aviditatem naturali sale augent. • 13. Olim sale, is, m. dictum est. Varr. apnd Von. 3. 1 g 7. Sale sordidum. Enn. apud Priscian. 5. p. 63 q. Putsch. Coeruléum spumat sale conferta rate pulsum. _ •| 14. Salis in dat. plur. dixit Fabianus apud Charis. 1. p. 82. Putsch. Hærescunt infusis salis. SÄLÄCACCÄBIÄ, orum, n. plur. 2. έλακαxx¥3:z, cibi saliti, in ollis cocti : ab άλα;, sal, et xaxxd3m , olla, cacabiis. Apic. 4. 1. - SÄLÄCIÄ, æ, f. 1. A'μ£:tgitm, N n 3 ij;, Dea maris, et aquæ: a salum. Augustin. 7. Civ. D. 22. ex Varrone, Venilia unda est, quæ ad litns venit: Salacia, quæ in salum redit. Festus : Salaciam dice-bant Deam aquæ, quam putabant salum ciere, hoc est mare movere. Quidam apud Serv. ad 1 o. Æn. 76. putant, eandem esse ac Vemiliam uxorem Neptuni. Ipse ad 1. G. 3 1. scribit, Sa!aciam dici a Cicerone in Timæo ipsam Thetyn. et ad 1. Æn. 724. ipsam Vene• rem sio vocari e mari ortam, et meretricum Deam. Cic. Univ. 1 1. Ut Oceanum Salaciamque Cæli satu, Terræque conceptu gcneratos editosqiie memoremus: ex his Phorcyn, Saturnum, et Opem, etc. In libris sacerdotum populi R. apud Gell. 13. 2 2. Luam Saturni, Salaciam Neptuni, Horam Quirini, etc. Adde /arron. 4. L. L. i o. a med., 4ugustin. 4. Civ. D. 1 o. et Apul. 4. Met. et Apolog. q] 2. Hoc

[ocr errors]
[ocr errors]

SALAPINUS

*8ÄLÄcfENSIS, e, adject. ad Salaciam pertinens, Lusitaniæ urbem, quæ nunc Alacer-do-Sal; ejus meminit Plin. 4. 22. 35. et 8. 48. 73. Inscript. apud Grut. 13. i 6. Municipium Salaciense. Alia apud eund. 8oo. 4. L. Licinius Fundanus Salaeiensis. SÄLÀCITAS, atis, f. 3. libidine, pruritus in Venerem. Plin. 1 o. 36. 72. Columbæ et turtures octonis annis vivunt: contra passeri minimum vitae, cui salacitas par. et ibid. 59. 79. Corrumpitur salacitate fecunditas. Adde 9. 1 7. 26. SÄLÄCON, onis, m. 5. có.3ztov. Hesychio, et Suidæ is dicitur, Í totidem fere litteris a\zjv vocatur, idest arrogans, jactabunus. Quidam derivant a quodam viro nomine Salacone, qui, cum pauper esset, se divitem simulabat: est vero a wo), 32ato, jacto. Cic. 7. Fam. 24. Cognosti meam causam, et istius salaconis iniquitatem. Id. 1 6. ibid. 18. Parhedrum excita, ut hortum ipse conducat. Sic olitorem ipsum commovebis. Salaco nequissimus HS (I) dabat, nullo aprico horto, nullo emissario, nulla maceria, nulla casa. V. PARHEDRUS. SÄLÄMANDRÄ, æ, f. 1. salamandra, co\'igavìgz, animal lacerti figura, steiiatum, nunquain, nisi magnis imbribus, proveniens, et serenitate deficiens. IIuic tantus rigor, ut ignem tactu restinguat, non alio modo, quam glacies. Ejusdem sanie, quæ lactea, ore vornitur, quacumque parte corporis humani contacta, toti defluunt pili: idque quod éontactum esi, colorem in vitiliginem mutat. Nihil ex se gignit. Inter omnia venenata ejus scelus maximum est. Cetera enim singulos feriuat : salamandra populos pariter necare improvidos potest, nam si arbori irrepsit, omnia poma inficit veneno, et ^os, qui ederint, necat frigida vi, nihil aconito distans. Quin immo si contacto ab ea ligno vel pede crusta panis incoquatur, idem.yeneficium est: vel si in puteüm cadat. Tamen talis ac tanti veneni a quibusdam animaiium , ut subus, manditur. Hæc ex Plin. 1 o. c. 67. et 68. et 2 q. 4. 23. Intér venena enumeratur etiam a Martian. Dig. 48. 3. Quod vero tradit Plin. de pilorum defluvio, confirmatur illo Martial. a. 60. Hoc (caput) salaimandra nolet, vel sæva novaeula nudet, etc. et Petron. Satyr. 1o7. eaetr. Qiiae salamandra supercilia tua excussit ? cui Deo criiiem vôvisti ? et Seren. Sammon. 8. 1 o7. Seu salamandra potens, mullisque obnoxia flammis, Eximium capi• tis tactu dejecit honorem. * SÄLAMBO, onis, f. 3. Σα\αμ36, Veneris nomen apud Babylonios: videtur esse a ga\ο;, agitatio, nam in illius sacris magna jactatio fieri solita, ut honor ei haberetur, quae Adonidem quærens hac illac cursitaverat. Lamprid. Elagab. 7. Salambonem etiam omni planctu et jactatione syriaci cultus exhibuit, omen sibi faciens immunentus exmt m . SÄLÄMjNIÄCUS, a, um, adject. ad Salaminam pertinens, Sala* minius, Σαλαμινιαx33. Lucan. 5. 1 o8. dedit ille minas impellere belli, Ut Salaminiacum meminit mare. h. e. in quo Themistocles glassem Xerxis devicit, ut est apud Vep. Themist. 4., Justin. 2. 12., Plin. 2. 25. 22., Juvenal. 1 o. 179. et Gell. 17. 2 1. Quo pertinet et illud Silii ! 4. 282. Et Salaminiacis quantam, Eoisque tropæis, etc. SÄLÄMINIUS, a, um, adject, Sá\αμίνιος, ad Salaminam pertinens. Cic. 1. Tusc. 46. S.lamiinii tropæi memoria. Vep. Themist. 6. Salaminia victoria. V. vocem præced. Horat. 1. Od. 1 5. 23. Teucer Salaminius. Tacit. 3. Ann. 62. in fin. Juppiter. h. e. a Salaminiis Cypri cultus. Plin. 5. 51. 35. Salaminiæ insulæ. h. e. contra Salamiiham Cypri sitæ. Justin. 2. 1 2. Salaminii freti angustiae. *I.3. Salaminii, ojum, Salaminiae incolae. Cic. Arch. 8. sub fin. et Plin. 7. 56. 57. sub fin. SÄi.ÄMIS, inis, f. 3. et Salamina, ae, f. 1. Coluri, Σαλαμ}ς, insula et urbs in sinu Saronico contra Eleusina, Æginæ proxima : ita dicta a Salamine Asopi filia. In ea regnavit Telamon Ajacis et Teucri pater. Prima positio Græca est: eaque in obliquis casibus utuntur Cic. 1. Offc. 18. ad /in., Plin. 7. jó. 17., Hofat., Lucan., Senec. Trag. etc. In recto Salamis est apud Å. 4. 1 2. 2o. et 5. 3 1. 35., Mel. 2. 7., Ovid. 14. Met. 75g., Manil. 5. 5o. Altera positio est Latina. Cic. i. Tusc. 46. Ante Gniim Salaminam ipsam Neptunus obruet, quam Salsmimii tropaei memoriam . Alii leg. Salämina, alii Salaminem. Justin. 2. 7. Dé proprietate Salaminæ insulæ dimicatum fuerat. • a. Alia est Salamis in Cypro, in ora ejus orientali, condita a Teucro Telamonis filio : qui `quod reversus a bello Trojang, ultus non fuisset Ajacis inimicos, ei præcipue Ulyssem, a quo ille victus in petitione armorum Achillis præ dolore sibi manns intulerat, a patre non receptus, in Cypruin navigavit, cognominemque patriæ suæ novam Salamina constituit. }'ellej. 1. init., Horat. i. Od. 7. 2 1., Plin. 5. 3 1. 35. SÄLÄPiNUS, a, um, adject. ad Salapiam pertinens, nunc Salpi, urbem Apuliæ Dauniæ ad ostia Aufidi flnvii. Lucan. 5. 377. Salapina palüs. Adde Plin. 3. 1 1. 1 6. et Fitruv. 1. 4. sub fin. *. 2. Salapini, orum, ejus incolae. Cic. a. Agr. 27. et /itruv. ibid.

SAL APION

sÄLÄPION, onis, m. 3. diminut. Est cognomen A. Inscript. apud Grut. 1 oo3. 2. Q. Murcio Salapioni munérario, etc. Fortasse ia lapide legebatur Sarapioni pro Serapioni. V. SERAPION. SÄLÄPITÄNUS, a, uni, adject. Salapinus. Liv. 27. 28. Sensere Salapitani fraudem. Priscian. 2. sub fin. Quæ apud Græcos a mominibus urbium derivata, in tm: desinnnt, apud Latinos in tanus plerumque efferuntur, ut NeatoAitm; Neapolitanus, Tgit: \ivn; Tripolitanus. Similiter a Caralibus Caralitanus, a Salapia Salapitanus, a Gadibus Gaditanus, etc. SÄLÄPITTÄ, ae, ? 1. guanciata, schiaffò, êáτισμα, alapa. Arnob. 7. p. 239. Delectantür Dii stupidorum capitibus rasis, salapittarum sonitu atque plausu, factis et dictis turpibus, facinorum ingentium rubore. h. e. alapis histrionum, quibus os praebebant ad risum movendum. quod discimus ex Martia'. 5. 61. O quam dignus eras alapis, Mariane, Latini: Te successurum cl ecto ego Panniculo. et 2. 72. Os tibi percisum , qnantum non ipse Latinus Vilia Panniculi percutit ora sono. Tertull. Spectac. 23. Placebit et ille, qui faeiem suam contumeliis alaparum sic objicit, quasi de præcepto Domini ludat. Adde Juvenal. 8. 1 g2. M 2. Est qui leg. salpicta. V. SÄLÀPÜTIU M, ii, n. 2. saläx mentula: a salaae et putus, h. e. πάa$m, vel τ'2$*ov, extrito s. Sic per jocum dicitur homo brevis staturæ : quemadmodum purissimum penem vocabat Horarium, et lepidissimum homuncioriem, Augustus, ut Suet. /it. Horatii narrat. V. P0TUS, i, et PUTILLUS. Catull. 53. 5. de Licin. Calvo. Dii magni, salaput'um disertum! Senec. 3. Controv. 1 g. a med. de eod. Imponi se supra cippum jussit (erat enim parvuiius statura : propter quod etiam Catullus in hendecasyllabis vocat illum salaputium disertum.) et jnravit, etc. Multas viri docti varias lectione§ in hac voce commenti sunt, salopygium, solopygium, salicippium, salapittium, so opachium, etc, quibus immorári singulis, tædium est. SÄLAR, aris, im. 3. genus piscis, de quo Auson. Edyll. 1 o. 88. Purpureisque salar stellatus tergora guttis. et ibid. 1 28. Teque inter species geminas, neutrumque et utrumque, Qui necdum salmo, nec iam salar, ambiguusque Amborum medio Fario, intercepte sub ævo. Sidon. 2. ep. 2. a med. Ut nocturnis per lacnm excursibus rapacissim salares in consanguineas agantur insidias. V. FARIO. SÄLÄRifiNUS, a, um, adject. Plin. 1 5. 23. 25. laudat Salarianam castaneam, ut puram et planam. Fortasse nomen. hrabet a Salaria via, qna sal ex Sabinis Romam afferebatur. SÄLÄRIÄRiUS, ii, m. 2. salariato, cui salarium solvitur. Ulp. Dig. 17. 1. 1 o. §. 9. Si procurator ad vectnras suas, dum excurrit in prædia, supptum fecit, pnto hos quoque sumptus reputare eum oportere, nisi si salariarius fuit, et hoc convenit, ut sumptus de suo faceret ad hæc itinera, hoc est, de salario. Inscript. mendosa apud Murat. 1 o46. 5., emendatior apud Orell. Coll. Inscr. Lat. n. 55o7. M. Ulpio C. F. Sporo medico alar. Indianæ, et tertiæ Asturum, et salariario civitatis splendidissimæ Ferentinensium eto. medico salariato. Alia apud Donat. 275. 4. M. Apicio T. F. Cam. Trioni (corrige Tironi) P. P. Leg. xxii. Primig. P. F., Præf. Leg. XI if. Gem., 7. Leg. XV. Apollin. Evoc. a comment. Cust. Opiioni, Evoc. Salar. etc. h. e. evocato salariariorum, seu stipendiariorum. * SÄLÂRIENSIS, e, adjert. ad salariam pertinens, Hispaniae Tarraconensis urbem, nunc Cazorla appellatam . Plin. 3. 3. 4. Colonia Salariensis. SÄLÂRIUS, a, um, adject. di sale, ἀλόλη3 , ad sal pertinens. Liv. 29. 37. Vectigal etiam novam ex salaria annona constituerunt. • 2. Salaria via Roma in Sabinos ferebat: ita dicta, quod illa sal ad eos portari convenerat : quæ sunt verba Plin. 3 1. 7. 41. V. SAL §. 5. Festus: Salaria via inéipit a porta, quæ nunc Colfina a colle Quirinali dicitur. Salaria autem propterea appellabatur, quod impetratum fuerat, ut ea liceret a mari in Sabinos salem portari. Liv. *j. 91, Galli ad tertinm lapidem Salaria via trans pontem Anienis castra habuere. Martial. 4. 64. Illic Flaminiæ, Salariaeque Gestator patet, essedo tacente. Adde Cic. 3. Mat. D. 5. • 3. Salarius, ii, qui salsamenta vendit, pizzicdgnolo, ταριχρπτέλης. Martial. 4. 87 ad libr. suum. ad salariorum Curras scriniâ protinus licebit, ìnversa pueris arande charta. Adde 1. 42. Inscript. apud Marin. Frat. Arv. p. 294. Divo Constantino Augusto corpus salariorum posuerunt. •| 4. Salarium, ii, Ê; 6%vvov, stipendium, merces, annona, provvisione, stipendio, salario, mercede: proprie est annona salis, quæ olim dabatur militibus. Plin. 3 1. 7. 4 1. Sal honoribus etiam, militiæque interponitnr, salariis inde dictis, magna apud antiquos auctoritate. Id. 34. 3. 6. Nec pudet tribunorum militarium salariis candelabrum emere. h. e. tanti emere, quantum salarii nomine in annum dari solet tribuno mil. Juvenal. 3. 132. alter enim, quantum in legione tribnni Accipiunt, donat Calvinae, vel Calienæ. °, 5. Speciatim usurpatur de rerum generibus, quæ militibus honoris causa dabantur. Valerian. Aug. in epist. apud Trebell. Claud.

[ocr errors]

Goth. 14. Claudio trib. leg. III. Martiæ salarium de mostro private ærario dabis annuos frumenti modios tria millia, hordei sex millia,etc. Id. /alerian. Aug. in epist. apud Vopisc. Prob. 4. Probo dabis in salario diurno bubulæ pondo, porcinæ pondo sex, caprinæ pondo decem , olei per biduum sextariüm unum, vini veteris diurmós sextarios decem , etc. • 6. Metonymice significat unius anni militiam, ut et stipendium, quam vocein vide §. 3. et 4. Inscript. apud Fabrett. p. 133. n. 1 o4. M. Saburius Ligus Fal. Albintimilii Evoc. Aug. Sal. VI. h. e. qui salarium per sex annos perceperat. Alia apud eund. p. 7oo. n. 2 1 7. Aur. Julianus Evok. ex beneficiario salariorum VIIII. Chor. III. • j. Inde traductum ad significandam quamlibet erogationem, annonam, aut mercedem, in quacumque specie. Suet. Ner. 1 o. Senatorum nobilissimo cuique, sed a re familiari destituto, annua salaria, et qnibusdam quingena constituit. Senec. ep. 97. Dati judicibus nummi sunt: et quod hac pactione turpius est, stupra insuper matronarum salarii loco exacta sunt. Tacit. Agric. 42. Salarium proconsulari solitum offerri, Agricolæ Domitianus non dedit. Martial. 3. 7. Regis superbi sportulæ recesserunt. Nihil stropharum est: jam salarium damdum est. h. e. coena recta. Suet. Tib. 4ö. Pecuniæ parcus ac tenax, comites expeditionum numquam salario, cibariis tantum sustentavit. Eumen. Restaur. schol. 1 1. Salarium me liberalissimi principes in sexcenis millibus nummum accipere jusserunt. Scævola Dig. 44. 7. 61. Salarium alicui constituere. Id. ibid. 34. 1. 16. medico præstáre. Ulp. ibid. 5o. 9. 4. alicui decernere. Id. ibid. 2. 15. 8. a med. Salarium annuum cuipiam, vel usumfructum relinquere. * SALASSI,Torum, m. plur. 2. populus Inalpinam vallem, qnam Duria fluv. efficit, incolehs. Suet. Aug. 2 1. Item Raetiam, et Vindelicos, et Salassos, gentes Inalpinas domuit. Adde Liv. 2 1. 3. 8. q| 2. Salassus est etiam cognomen R., fortasse ex patria adscitum, ut P. Curtius Salassus apud Cic. 6. Fam. 18. SÄLAX, âcis, adject. onn. gen. lussurios9, &#3o3sctaatvxó<, propensus in Venerem, turpi libidine pruriens, cupidus, incontinens. Videtur esse a sale, quia humore salso incitatur libido: unde Venus orta mari dicitur: $â a salio, ἐχεὐto. Ovid. 4. Fast. 771. Sitque salax aries: conceptaque semina conjux Reddat: et in stabulo multa sit agna meo. /arr. 3. R. R. 9. Salaces galli. Colum. 7. 9. Suum quam salacissimos oportet esse mares. Lactant. Opif. D. 14. a med. Salaciora animalia plus jecoris habuissent. •I 2. Non modo de animalibus, sed etiam de hominibus, immo et, quod mirere, de Diis usurpatur. Hinc salaae Deus est Priapus. Auct. Priap. 35. Cum sacrum fieret Deo salaci. Lactant. 1. 16. a med. Quid ergo est, quare apud poetas salacissimus Juppiter desierit liberos tollere ? • 3. Per metonymiam de iis dicitur, quae turpem libidinem provocant. Ovid. Remed. am. 709. Nec minus erucas aptum vitare salaces. Martial. 3. 75. Salace§ bulbi. Apud eund. 1 o. 48. et Ovid. 2. Art. am. 422. herba salaae est eruca, quam stimulandae Veneri aptissimam esse, docet Plin. 1 q. 8. 44. et 2o. 13. 49. q. 4. Comp. Salacior §. 1. Sup. Salacissimus §. 1. et 2. - SÄLÉ, is, m. V. SAL §. 13. SÄLÉBRÄ, æ, f. 1. sdssi, o altro, che rende la strada difficile, êx3*TYp.cz, locus asper, et transitu difficilis, scrupi, spinæ, et hujusmodi, quibus via difficilis est : a salio, quia salire necesse est evadere volenti. Adhibetur fere in plurali mum. Propert. 3. 14. 15. Lana ministrat equis: demonstraní astra salebras. Horat. 1. Ep. 17. 52. Qui queritúr salebras, et acerbum frigus, et imbres. Colum. 9. 8. Si aecésse habuerimus longinquis itineribus apes advehere, curabimus, ne salebris sollicitentur. Martial. g. 58. Nec quæ Flaminiam secant salebræ. q. 2. Translate. Val. Maae. 9. 12. n. δ. eaetern. Urbanitatem dicti crebro anhelitu cachinnorum prosequutus, senile gnitur salebris spiritus prægravavit. Id. 6. 9. n. 5. eaetern. Semel dumtaxat vultum mutavit, perquam brevi tristitiæ salebra succussum. • 3. Saepe refertur âÄ orationem. Cic. Orat. 1 2. sub fin. Herodotus sine ullis salebris, quasi sedatus ammis fluit: Thucydides incitatior fertur. Id. 2. Fin. 1o. Hic si definire, vel dividere didicisset; si loquendi vim , si denique consuetudinem verborum teneret, nunquam in tantas salebras incidisset. et 5. ibid. 28, qnte med. Procliviùs currit oratio: venit ad extremum : hæret in salebra. cmpit enim dicere, etc. Martial. 1 1. 9o. Carmina nulla probas, molli quæ limite cnrrunt, Sed quae per salebras, altaque saxa cadunt. SÄLEBRÄtiM, adverb. V. dictionem seq. SÄI.£BRÀTUS, a, um, adject. salebris plenus, salebrosus. Sidon. a. ep. 2. a med. Fluvius salebratis saxorum obicibus affractus, spumoso canescit impulsu. 'Alii leg. salebratim. h. e. quasi per salebras. SÄLÉBRITAS, atis, f. 3. iter salebrosum, viae difficultas. Apul. 6. Met. Saxnm immani magnitudine procerum, et inaccessa salebritate lubricum. - -

« НазадПродовжити »