Зображення сторінки
PDF

principis folitus. Suet. in Aug. c. 81. Graves & periculofas valetu3ines expertus eß. WI Translate Cic. 4. Tufcul. c. penult. a med. rMala valetudo animi. Suet. in Calig. c. 3o. Valetudo mentis. frenefia , pazzia . & lib. 1. de Divin. c. 37. in fin. Qui valetudinis vitio furunt, & melancholici dicuntur'. M De ftilo, allegorice Cic. in Bruto , e. 16. Habet Lyfias certos. fui ftudiofos , qui non tam habitus corporis opimos, quam gracilitates confe&tentur : quos, vale*udo modo bona fit , tenuitas ipfa dele&tat. • MI Multis placet fcribi valitudo, tum quod a valeo fit valiturus, valitudo: tum quod ita legatur in plurimis opt. MSS. & editis libris omnium fere Scriptorurh. In qua fcriptione fecunda fyllaba corripitur, ut in altituao, laffitudo, & fimilibus. Contra Manutio , Cellar. placet valetudo , tum quia fecunda fyllaba ab Horat. l. 1. ep. 4. v. 1o. & lib. 2. far. z. v. 88. Manil. l. 1. v. 394. & lib. 3. v. 14o. producitur : *um quia ita fculptum eft in aliquot antiquis Lapidibus: tum quia quae ex rubeo, albeo , nigreo , terpeo fiunt nomina, e retinent. Neutram improbaveris. vaLGiTER, adverb. valgo modo. Petron. in Satyr. c. 26. Commovebat valgiter labra, & me tanquam furtivis fubinde ofculis verbera»bat. Id. in fragm. apud Fulgent. de antiq. ferm. in Exercitus : Obtorto valgitér labell6. Valgiter labra commovere eft aperire & diftorquere, ότανât ye- rô gruz. V. Valgut. vALGÎUM, ii, n. inftrumentum quoddam rufticum ad areas complanandas : a valgus. In Campania fane habetur genus id tali fpecie, quafi furæ duæ in diverfum collocatae , quo ut cylindro fupplanantur areæ. Plin. l. 17. c. 1o. ad fim. Seritur menfe Aprili, area aequata cylindris, aut valgio , alias denfum. Harduinus tamen ex rheliorib. libris & MSS. legit volgiolis , aut vulgiolis , quod idem fignificat. W Valgia a Fulgent. de prifc. ferm. n. 47. exponuntur labellorum obtortiones. V. vocem præced. vALGUS, a, um , sbilenco , forto , 3^ouró;, qui furas & crura habet extrorfum intortas , & in diverfum a&tas: qui ut ait Petron. in Sa•yr. c. ioz. fub fin. crura in orbem pandit : quique crura habet , finauiant quae cornua Lunæ, ut eft apud Martial. l. 2. epigr. 35. Huic contrariüs eft varus , fiaßös , axxwgás , qui introrfus pedes & crura «obtorta habet, Feftus: Valgos Opilius Aurelius aliique complures ajunt dici, qui diverfas furas habeant. E contrario vari dicuntur in«curva crura habentes. Celfus l. 8. c. 2 o. Si femur in interiorem partem .prolapfum eft , crus longius altero , & valgius eft. extra enim pes ôftimus fpe&at . Si in exteriorem , brevius varumque fit , & pes intus inclinatur. Plaut. in fragm. apud Feft. Sin ea mihi infignitos * • pueros pariat poftea , aut varum , aut valgum , aut compernem_, Aut paefum , àut brocchum filium . Novius apud Non. c. 1. m. 98. valgus, veternofus , genibus magnis , talis turgidis. *J Valga fuajia apud Plaut. Mil. 2. 1. 16. funt labra valgiter conformata , & os prave diftortum fubfannandi caufa. vALIDE, adverb. affai , fortemente , ivxvy&g , τΖιν, valde, vehementer , majorem in modum . Plaut. Merc. prol. z. 42. Amare valide coepi hic meretricem. Cæ!. ad Cic. l. 8. Fam. ep. z. Quin ego, cum pro amicitia validifiine faverem ei, &c. Quintil. l. 1 o. c. 3. ante med. Nec promptum eft dicere utros peccare validius putem. Plin. l. 9. ep. 35. validiffime cupere . Plin. l. 1 1. c. 17. de apib. Feffum regem humeris fublevant : validius fatigatum ex toto portant. Phaedr. 1. & fab. 5. extr. Poetae funt mole(tiTvalidius . & lib. 3. fab. 16. v. 6. validius clamare. Plaut. Amph. §. 1. 1o. Ut valide tonuit ! Id. Pfeud. 1. 2. xz. Veftra latera loris faciam ut valide varia fint. Id. Rad. z. 1. 14. valide flu&uat mare. Plin. l. 1. ep. zo. ad fin. Ille mihi validiffime placet . & lib. 3. ep. 15. Validiffime diligere aliquem . Tacit. fms fip. l. 14. Annal. Romanus fecretis criminationibus incufaverat Senecam, fed validius a Seneca eodem crimine perculfus eft . Plim. . 28. c. z. circa med. Validius abrogant fidem. VI In refponfionibus . Plaat. Pfeud. 1. 3. 1 3o. Pfeud. Legirupa . Balh. valide . Pfeud. pernicies adolefcentum. Ball. acerrime. V. integrum loc. vALIDITAS, atis, f. validità , robußezza, forza . Apul. in Afclep. pag. 97. Helmenhorff. Membra & validitate , & tenuitate diverfa. vALiDÜS, a, um , fano, gagliardo, vigorofo , & «gros , valens , fanus, firmus : a valeo. Terent. Hecyr. 3. 5. 6. Bene fa&um , te adveniffe falvum atque validum . Cic. Fam. 16. ep. 4- a med. Omnia viceris, fi , ut fpero, te validum videro. Horat. l. 1. od. 31. v. 17. Frui paratis & valido mihi , Latoe , dones . Liv. l. 3. c. 13. Necdum ex morbo fatis validus. Plin. l. zo. c. 5. fub fin. Ad coforem validum profici hoc cibo. color da fano. •I Item pollens viribus, robuftus, fortis, forte, robufto , ? rxvy3s. Plaut. 4mph. 1. 1. 7. Ita quafi incudem , mae iniferum homines o&o validi cædant. Pirg. z. Æm. v. 5o. validis contorfit viribus haftam. Ovid. 9. Met. •/. 323. validi lacerti. Id. l. 7. v. 338. tauri. & lib. 3. v. 64. i&tus : id. 5.Triff. el. 1z. v. 1 1. válido ge&us robore fultum . ° Tranflate Plaut. Men. 5. 3. 1. Jamne ifti abierunt , qui me cogunt , ut validus infaniam ? //. e. mente fanus. Horat. l. 1. ep. 8. v. 7. mentè validus. Salluj?. in Catil. c. 6. Dele£ti , quibus corpus annis in£irimum , ingenium fapientia validum erat. °I opibus, armis , po• tentia, aliave re valens, potente. Plaut. Perf. z. 3. 1. Jovi opulen' to, incluto, Ope gnato, fupremo , valido , viripotenti . Liv. /. 2. c. 39 Ut facile appareret , ducibus validiorem , quam exercitu , remi Romanam effe . ' Id. l. 7. c. 39. Jam valida admodum numero manus erat. I u/tin. l. 13. c. 5. Excurfurus cum valida manu fuerat ad Athenas delendas. Plin. l. 3. ep. 9. ante med. Vir gratia & facundia validus. Tacit. 1. Hiff.Tc. 57. Corpore, opibus , ingenio vaJidus. Id. 1 z. Ann. c. 18. Eunones recens conjun&a nobifcum ami. citia validus. Id. l. 6. c. 8. Ut quifque Sejano intimus, ita ad Caefaris amicitiam validus. & lib. 3. c. 1 o. & lib. 4. e. 37. Tiberius •yalidus fpernendis rumoribus & honoribus. Id. 6, Ann. c. 31. Vali

<diffinus au&or mittendi legatos. b. e. qui maxime perfuafit, ut legatu mitterentur. “I Cum genitivo Tacit. Ann. l. 4. c. 21. Caffius Severus fordidæ originis, fed orandi validus. Id. z. Hiff. c. 19. Colonia virium & opum valida. Aurel. Vi&#. de Cæfarib. c. 16. fu& fin. Validus ævi. T . De rebus inanimis. Ovid. 3. Amor. el. 13. v. 41. valido terras findere aratro. Id. 3. de ar. am v. 543. valido aeftu peruri. h. e. magno amore. & eod. fenfu Met. 7. v. 9. concipere validos ignes. Id. 4. ex Pont. ep. 3. v. 5. puppis valida fundata carina. Id. de remed. amor. v. 83. teneras mora percoquit uvas, Et validas fegetes, quod fuit herba , facit. Plin. l. 1 6. c. 24. Validos funes palmae foliis fieri . Gell. l. 16. c. 1 1. validus ventus . Lucan. l. 5. v. 618. validi flu&us. Propert. 1. z. el. ult. v. 48. validi laquei . Virg. z. Gedrg. v. 447. valida haftilia . & lib. 4. v. 33 1. bipennis. Tibull. l. 3. eleg. 4. v. 65. Saevus Armor docuit validos tentare labores. Claudian. in conful. Prob. & Olybr. v. 238. valido decernere czftu . Lucan. 1. 1. v. 1 38. quercus validis radicibus haerens. Liv. l. 1. cap. 15. Urbs valida muris. Id. l. 36. c. 17. Munitiones validiores locis impofitae. Tacit. 1 5. Ann. c. 15. Pons validus & fidus. Plin. t. 18. c. 17. ad fin. In folo valido fabam ferere . %. e. pingui ac denfo, & multi in colendo laboris. Sic Cato R. R. c. 3. Fabam in locis validis non calamitofis ferito. Quintil. l. 1 o. c. 1. ante med. de Archilocho. Summa in hoc vis elocutionis , cum validæ, tum breves, vibrantefque fententiæ. Scribon. Larg. compof. 41. Mala granata femper valida funt. garbe, acide , acerba, acida. Virg. 3. Georg. v. 172. validum pondus. grave, cui moverido validae vires opus funt . Tibull. l. 2. e!. 3. v. 6. verfare valido bidente folum. *J Cum infinito Plin. l. 16. c. 42. Pondus fußinere validæ abies, larix etiam in tranfverfum pofitae. Claudian. l. 1. in Eutrop. v. 134. canis validus fervare gregem, vigilique rapaces Latratu terrere lupos. *J De his, quæ vires habent in medicina. Ovid. 1 5. Met. v. 533. Apollineæ valido medicamine prolis “Reddita vita foret. & lib. 7. v. 3 16. validofque venefica fuccos Mergit in aere cavo. Tacit. 1 3. Ann. c. 15. ad fim. Venenum parum validum. Ovid. 6. Faß. v. 677. convivæ valido titubantia vino membra movent . Plin. l. 23. c. 2. Validiffima faex aceti contra ceraftas. • I De cibo, qui multum alimenti habet, fuffanziofo. Celf. l. 2. c. 18. fub fin. Imbecillis hominibus rebus infirmiffimis opus eft , robuftis apta materia validiffima eft. Plin. l. 18. c. 7. poft med. Ptifanae ufus validiffimus, faluberrimufque . VALLÄRIS, re, ad vallum fpe&ans, ut Vallaris corona , qua donari folebat is, qui primus vallum hoftium fuiffet ingreffus. Liv. l. 1 o. c. 46. Multæ civicae coronae , vallarefque , ac murales confpe&tæ . Id. l. 3o. c. x8. a med. Qui Imperatores , qui Confules Romanos fua manu occidißent, muralibus vallaribufque infignes coronis. Adde Suetom. in Aug. c. 25. & Plin. l. 16. c. 4. & lib. zz. c. 3. VALLÄTUS, a, um, fortificato di palizzate , vallo munitus . Plin. 1. 1 3. c. 18. a med. Caftra Punica ad tertium lapidem vallata. Sil. l. 12. v. 49o. vallatæ portae . h. e. vallo claufae . <T Translate fumitur pro munito , ftipato , circundato quacunque ratione. Cic. pro Mur. c. 24. Catilinam interea alacrem, ' atque lætum, ftipatum choro juventutis , vallatum indicibus , atque ficariis . Id. de Harufp. re/p. c. 16. Sic enim fentio, jus legatorum cum hominum praefidio munitum fit , tum etiam divino jure effe vallatum . Id. pro Arch. c. 9. Pontus & regiis quondam opibus, & ipfa natura regionis vallatus. Lucret. l. 5. v. 27. Hydra venenatis vallata colubris. Lucan. 1. 6. v. 185. vallatus bcllo. h. e. hoftibus undique circumfufis, tanquam vallo circumfeptus & obfeffus. ( Eod. modo locutus e(t Senec. in Herc. Oet. v. 1 194. ) Id. l. 3. v. 374. mcenia denfa juvenum valfata corona. Flor. J. 3. c. 1. a med. Urbs in media Africa fìta, anguibus arenifque vallata. Ovid. Heroid. ep. 4. v. 152. fol radiis frontem vallatus acutis'. Macrob. l. 2. Saturn. c. 1 1. fub fin. Quis neget , indomitam apud illos , & ut ait Cæcilius, vallatam gulam fuiffe, qui ex tam longinquo mari inftrumenta luxuriæ compararent ? h. e. quafi vallo munitam , & quae vinci nunquam potuerit. Valer. Max. /. 9. c. 1 1. fub fin. Arae , pulvinaria , templa przfenti numine vallata funt. VALLECÜLA. V. in Vallis. VALLEFACTUS, a, um , crivellato, va!lo feu vamno excretus. Feflus in Valvoli : Valvoli , folliculi fabæ appellati funt, quafi valivoli, quia vallefa&ti excutiantur. Ita leg. Salmaf. alii vallo fraâi , h. e. fufte comminuti. VALLES, is. V. in ValJis . VALLESCIT, perierit : a vallo militari, quod fit circa caftra: quod qui eo ejiciuntur, pro perditis habentur. Hæc Feffus : ubi alii pro vallefcit leg. vallefit, & a vallo, h. e. vanno duci putant, ex quo quae ejiciuntur, negle&a pereunt. VALLICÜLA, ae , f. vallicella , &yw 'os , parva vallis. Feff. in Convallis : Vallis deminutivum facit vallicula. VALLIS, & Valles , lis, f. valle , & yxo;, planities a duobus lateribus inclufa, ut Feß. in Convallis definit. Caef. 1. 3. B. Gall. c. 1. extr. Qui vicus pofitus in valle, non magna adje&ta planitie, altiffimis montibus undique continetur . & cap. 2. a med. Cum ipfi ex montibus in vallem decurrerent , & tela conjicerent. Ovid. 3. Met. v. 155. Vallis erat piceis & acuta denfa cupreffu. & lib. 8. v. 334. Concava vallis erat , qua fe demittere rivi Affuerant pluvialis aquae. Virg. 3. Georg. v. 331. Eftibus at mediis umbrofam exquirere vallem . Horat. /. 1. od. 17. v. 17. Hic in redu&ta valle caniculæ vitabis aeftus. Id. l. 1. ep. 16. v. 5. Continui montes, mi diffocientur opaca Valle . Virg. 7. Æn. v. 8o2. amnis gelidus per imas Quaerit iter valles. Id. Ecl. 5. v. 84. Saxofas inter decurrunt fumina valles . Catull. carm. 67. ad Manl. v. 59. rivus de prona præceps eft valle volutus . Virg. z. Georg. v. 391. Complentur vallefque

[ocr errors]
[ocr errors]

ru [l] . *| Allegorice Quintil. l. 5. c. ult. a med. Feratur igitur ;

( eloquentia ) non femitis, fed campis : non uti fontes anguftis fi{tulis colliguntur, fed ut latiffimi amnes , totis vallibus fluat , ac viam fibi, fi quando noa acceperit , faciat. “J Reétus cafus fingularis valles firmari folet illo Virg. Æn. 1 1. v. 522. Eft curvo anfra&u valles accommoda fraudi . Quam le&ionem in aliquot antiquis exemplaribus exßare Pierius teftatur : & Servius confirmat tum quod metrum ita poftulet , tum quod diminutivum fit oallecula, ut a vulpes vulpecula . Additque ex Horatio : moveat vulpecula rifüm . Sed quod ad metrum attinet , poteft & vallis legi, & produci ultima beneficio caefurae. V. Sanguis in fine. Diminutivum Feffus ponit vallicula, ut di&um in diét. præced. Illud vero Horatii eft wnderivâ, ¢w¥;τηwx , cum is habeat lib. I. ep. 3. v. 18. Ne fi forte fuas repetitum venerit olim Rex avium plumas , moveat cornicula rifum furtivis nudata coloribus. Etiam Valer. Prob. in Catbolic. pag. 147o. Putfcb. valler agnofcit : fed cum eo loco de his agat , quæ in pes definunt, ut puppes , ruper , vulpes, &c. mon video quomodo valles inter ea locum habeat .

VALLO, as, avi , atum, a. 1. cingere con trincea , o palafitte, rsgyte

x /(• , vallis circundo & munio. Hirt. de B. Alex. c. 27. a med. Quorum impetum Mithridates magna cum prudentia , confuetudine noftra caftris vallatis fuftinuit. Tacit. 2. Hiff. c. 19. Poftquam nox appetebat, caftra vallari placuit. & lib. 4. c. 26. a med. Ibi ßruenda acic , muniendo vallandoque militem firmabant. Id. de Germ. c. 3o. Noffe ordines , intelligere occafiones, difponere diem , vallare no&tem . “I Translate eft quacumque ratione munire. Lucam. l. 4. v. 224. nulli vallarent oppida muri. Plin. l. 1 o. c. 33. Perdices fpina & frutice fic muniunt recepta culum , ut contra feras abunde vallentur. Flor. l. 2. c. 8. fub fin. Elephantis aciem utrinque vallaverat. & cap. 12. Ita Macedoniam fuam armis ferroque vallaverat, ut non reliquifíe aditum videretur . Epit. Livii l. 57. Cum gladio vallare te fcieris, vallum ferre definito. Mamertim. in genethl. Maxim. c. 2. fub fin. Alpibus Italiam natura vallavit. Senec. in Herc. Oet. v. 1932. Non Argolico rapta leoni Fulva pellis conte&a juba Lævos operit dura lacertos , Vallantque feri tempora. dentes. h. e. fpolium, leonis ab Hercule occifi , ita ab eo geftatum , ut cute capitis ac dentibus caput ipfe fuum tegeret . Quintil. decl. z. c. 16. Fores vallavit cura fervorum. b. e. peffulum obdendo muniit. . T Illa etiam translata funt : Cic. 1. de legib. c. 24. Atque hæc omnia quafi fepimento aliquo vallabit differendi ratione. Sil. l. 7. v. 4o7. fic caftra relinquens ( Fab. Maxim. ) Vallarat monitis . Stat. 1 o. Theb. v. 563. jam te&ta replerant Templaque , & ingrata vallantur plan&tibus arae . h. e. circumfunduntur .

[ocr errors]

Dei , c. 8. Collibus deam Collatinam , vallibus Valloniam præfecerunt.

[merged small][ocr errors]
[ocr errors]

«I saepius dicitur de palis , quibus infixis firmatur &. munitur agger excitatus ad fepimentum caftrorum : quod inde vallum àppellâtum eft . Hujufmodi palos fiumeris ferebant in expeditionibus Romani milites, præter àrma & cibaria , ut ubicumque Ponenda effent caßra , munieiidi materia præfto effet . quod fignificat . Virgil. 3. Georg. %. 346. patriis acer Römanus in armis !ujufto fub fafce viaí, cum carpit & hofti Ante exfpe&tatum pofitis ftat in agmine caftris. cic. Tufcul. 2. c. 16. Qui labor & quäntus agminis ! ferre plus dimidiati' menfis cibaria, ferre fiquid âd ufum velint , ferre vallum . nam fcutum , gladium , galeam in onere noftri milites non plus numerant , qüam humeros, lacertos , manus. Epit. Livii 1. 57. Scipio Africanus militem quotidie in opere habuit, & triginta dierum frumentum, ad feptenos vallos ferre cogebat. Liv. h. 25. c. 36. Erat adeo nudus túmulus & afperi foli , ut nec virgulta vallo Caedendo, nec terra caefpiti facieiìdo inveniri pqffet. * Etiam ipfum vallum ex palis contextum vallus dicitur. Caef. l. 3. B. Civ. c. 63. Erat eo loco foffa pedum quindecim , & vallus C9ptra hoftem in altitudinem pedum áecem : tantundemque cjus valli agger in latitudinem patebat . Hirt. de B. Alex. c. 2. .4 med. Omnibus viis triplicem vallum obduxerant. Tibull. l. 1. eleg. 11. v. 9. Nom arces, mon vallus erat. •| Rationem valli faciendi tum a Macedonibus & Græcis, tum ab Romanis ufurpatam , luculenter defcribit Liv. l. 33. c. 5• *| Translate Ovid. 1. Amor. el. I 4. v. I 5. Non aCus åórupit , non vallus pe&inis illos. ( fcil. capillos. X A. £. denfi pe&ainis dentes, inftar 'valli fubre&i. Id. 8. Met. v. 286: ftantque velut vallus , vel ut alta haftilia , fetae . Al. utroque loco leg. vallum . * Eft etiam vallus idem quod vannus , vel ejus diminutivum, ut villum a vinum . Varr. 1. 1. R. R. £. 52. £ fpica exteruntur grana. iis tritis , oportet e terra fubja&ari vallis, aut ventilabris , & cap. » 3. a ined. Ut habeas vimina , unde viendo quid facias, ut firpeas , vallos, crates. Adde eund. apud Serv. ad 1. Georg. v. 166.

[ocr errors]

&oriati valore redimi poteft. Ita referunt quidàm Lexicographi ; fed ea Plinii verba merito fufpe&a effe debent , cum adhuc inveniri non potuerint.

[ocr errors]

ex duabus, aut tribus, aut pluribus etiam tabulis ( cujufmodi mos dicimus fcuri fatti a libro. ) quibus janua, aut feneftra clauditur : quafi volve , quia in aperiendo volvuntur, & complicantur. Varr. ápud Serv. ad Ém. 1. v. 453. Valvæ funt , quæ revolyuntur , & fe vêlant. Ifid. 1. 1 5. Orig. c. 7. Fores & valvæ clauftra funt : fed fores dicuntur, quæ foras ; valvæ quæ intus revolvuntur , & duplices complicabilefqüe funt. fed generaliter ufus vocabula ifta corrumpit. Cic. l. 1. de Divin. c. 34. In templo Herculis valvæ claufæ repagulis fubito fe ipfae aperuerunt. Id. Verr. 6. c. 56. Valvas magnificentiores, ex auro atque ebore perfe&iores nullas unquam ullo templo fuiffe . Juvenal. faf. 4. v. 63. facili patuerunt cardine valvæ ... Proper*. l. 4. el. 8. v. 5 1. totas refupinat Cynthia valvas. Cic. 6. Verr. c. 43. a med. Convulfis repaguli§, effra&ifque valvis, demoliri fignum cQnantur. Ovid. z. Met. v. 4. Argenti bifores radiabant lumine valvæ. & lib. 1. v. 172. Atriâ nobilium valvis celebrantur apertis :. (/ lib. 4. v. 185. Lcmnius extemplo valvas patefecit eburnas . Nep. in Paufan. fub fin. Hinc ne exire poffet , ftatim Ephori valvas ejus ædis obftruxerunt. •T In fingulari num. Petrom. in Satyr. c. 96. Videbamus omnia per foramen valvæ, quod paulo ante anfa 0itii difrupta laxaverat'. Adde Pompon. apud Non. c. 1; m. 69. * Valvarum nomine fignificatur etiam ipfum xzzv.z , cavitas , lunen januæ, aut fenefirae : fiebantque maxime in tricliniis amplæ ac patentes, ut coenantibus late profpe&tus effet in omnes partes ,V. vocem féquent. Differunt a fenefiris in eo , quod fenetræ 3lte a folo incipiunt, & aditum folummodo præbent lumini 5. Vayae ab imo , & etiam ingredientibus. Plin. l. 5. ep. 6. ad fin. Cubicilum marmore fplendet, valvis in viridia prominet & exit, alia viridia fuperioribùs inferioribufque feneftris fufpicit, defpicitque. Id. l. 2. ep. 17. Triclinium undique valvas aut feneftras non minores valvis habet : atque ita a lateribus, a fronte quafi tria maria Profpe&tat ; a tergo cavædium , porticum, aream , porticum rurfus, mox atrium , filvas , & longinqüós refpicit montes. Id. 1. 3. ep. 6. Triclinium valvis xyftum`definentem', & protinus pratum , multumque ruris videt feneftris.

Varr. l. 7. de L. L. c. 14. Triclinia valvata & feneftrata. Vitruv. l. 6. c. 6. Triclinia habeant dextra ac finiftra lumina feneftrarum valvata , uti viridia de te&is per fpatia feneftrarum profpiciantur . Id. l. 4. c. 6. ad fin. Fores valeatae , & fub fin. Ipfa fórium ornamenta non fiunt ceroftrota » neque bifora , fed valváta.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

14. Vindili vel Valdili , ut in MSS. reperit Harduin. populi Germaniae iis olim locis hábitare crediti, übi nunc Mekelburgenfes & Pomerani , in varias deinde terras migrarunt , demumque in Galliam progreffi , inde in Hifpaniam Bæticam , nomen ei provinciae fecere , quæ hodieque Andaluzia dicitur : in Africam quoque trajicientes eam diu tenuerunt. V. plura apud Geographos.

.|VANDALICUS, a, um , ad Vandalos pertinens. Profper. Aquitam. in

[ocr errors]
[graphic]

prol. earm. de provid. divina , v. 33. heu cæde decenni vandalicis gladiis fternimur, & Geticis. WÄNE, adverb. vanamente, futiliter , fruftra. Tertull. in Apolog. cap. 49. Vulgus vane de noftra vexatione gaudet. Id. de Pudic. cap. I. ad fin. Præcavendo vaniffime quibus parcunt , & parcendo ineptiffime quibus præcavent. Apul. in Apolog. Multo vanius & nequius excogitatum . WANESCO, is , n. 3. fvanire, fparire, dileguarfi , &ςxr}ζομαι , vanus fio, in vanum abeo , aut recido , evanefco. Cic. 2. de Legib. c. 1 o. a med. Animi labes nec diuturnitate vanefcere , nec amnibus ullis elui poteft. Al. leg. evanefcit. Ovid. in fin. el. 2. l. 1. Trift. gravidæ incipiunt vanefcere nubes . Semec. in Troadib. v. 392. calidis fumus ab ignibus vanefcit fpatium per breve . Tacit. 5. Hißor. c. 7. Wanefcere in cinerem . Ovid. 3. Amor. el. 7. v. 3 1. Carmine læfa Ceres fterilem vanefcit in herbam . Perf. fat. 3. v. 1 3. Nigra quod infufa vanefcat fepia lympha . h. e. atramentum diluatur , & nigrorem amittat. *| Translate Ovid. lib. z. de ar. am. v. 358. Vanefcitque abfens , & novus intrat amor . Catull. carm. 63. de nupt. Pel. v. 199. Vos molite pati noftrum vanefcere lu&tum . %. e. in irritum cadere : che vada fenza effetto. & Tacit. l. 2. Ann. cap. 4o. Inanis credulitas tempore ipfo vanefcit. & lib. 5. cap. 9. Vanefcente plebis ira, ac plerifque ' per priora fupplicia lenitis. Ovid. Heroid. ep. 12. verf. 85. Spiritus ante meus tenues vanefcat in auras. Id. 2. Amor. eleg. 14. verf. 41. Ifta fed ætherias vanefcant di&ta per auras . WANGA , ae , f. marra, vanga , farculum, marra , ligo , bipalium . Pallad. fub fin. l. 1. Serrulas minores, vangas, runcones, quibus vepreta perfequimur. WANGIöNES, um , m. populi Germaniae ad Rhenum fiti, fere ubi nunc Alfatia , eft. Lucan. l. 1. v. 43o. Et qui te laxis imitantur , Sarnata, bracis Vangiones. Adde Plin. l. 4. c. 17. in fin. VANIDICUS, a, um , vano, bugiardo , μxtouo^ 3, o;, qui vana dicit, vaniloquus , mendax. Plaut. Trin. 2. 1. in fi. Cum probis potius , quam cum improbis vivere vanidicis. VANILOQUENTÍA, æ , f. parlar vano, jattam24 , στερμολοy'z , vana & inanis blateratio. Liv. l. 34. c. 24. Hac vaniloquentia primum Arißæmum Prætorem Achæorum excitavit. Tacit. l. 3. Ann. cap. 49. Id C. Lutorius in domo P. Petronii , focru ejus Vitellia coram , multifque illuftribus feminis per vaniloquentiam legerat. Plaut. Rud. 4. 1. in fin. Uxor meas opplebit aurcs fua vaniloquentia. colle fue chiaccbiere , ciarlerie. VANILOQUIDÖRUS, i , m. vox hibrida fi&ta a Plaut. Perf. 4. 6. 2o. & conflata eft Latinis vocibus vanus , & loquor , & ex Græca λάpar, donum, fignificat eum qui vana verba donat, feu dat, qui vana vend itat.

[ocr errors]
[ocr errors]

mendax . Plaut. Aemph. 1. 1. 223. Ergo iftoc magis , quia vaniloquus, vapulabis. “T Item vana ja&ans , millantatore. Liv. l. 35. c. 48. Is , ut plerique , quos opes regiæ alunt , vaniloqaus , maria terrafque inani fonitu verborum complevit . Sil. l. 14. v. 279. Duétores facilem impelli, lætamque tumultus Vaniloquo plebem furiabant imfuper ore . WANíTAS , atis, f. vanezza , anfania, menzogna, wsw?'τις , ματαιο'τ»ς , inanitas, levitas , futilitas : atque adeo etiam mendacium : quia in mentientibus nihil fubeft præter inanem verborum fonum . Cic. l. 2. de nat. Deor. c. 2 1. a med. Nulla in cælo nec fortuna , nec teneritas , nec erratio, nec vanitas ineft : contraque omnis ordo, veritas, ratio , conftantia. Id. 1. de legib. c. I o. Si depravatio confuetudinum , fi opinionum vanitas mom imbecillitatem animorum torqueret. Id. Tufcul. 3. c. 1. im fim. Ita variis imbuimur erroribus, ut vanitati veritas , & opinioni confirmatæ natura ipfa cedat . Id. 3. Offic. c. 14. Si vituperandi funt , qui reticuerunt ( in vendendo) quid de iis exiftimandum , qui orationis vanitatem adhibuerunt ? Adde lib. I. c. 42. ad fin. *] In plur. num. Plin. l. 22. c. 8. Multæ circa hoc non Magorum folum vanitates, fed etiam Pythagoricorum . Adde lib. 26. c. 4. & lib. 27. c. 8. *] Item affentatio , quia affentator mentitur , ut placeat , adulazione . Cic. de Amic. c. 26. circa med. Blanda ifta vanitas apud eos valet , qui ipfi illam alle&ant & invitant. “I Item ja&tantia , elatio, millanteria : quia qui fe ja&tat , vana & falfa dicit. Tacit. in Agric. c. 18. Nec Agricola profperitate rerum in vanitatem ufus , &c. Id. 3. Hift. cap. 73. a nued. Quintius Atticus conful , umbra honoris, & fuamet vanitate monftratus . Suet. de Vitellio , cap. 1 o. fub fin. Plurimum meri propalam haufit , paffimque divifit pari vanitate atque infolentia. VANITIES , ei , f. vanitas . Amnmian. l. 2 1. c. 1. fub fin. ( al. c. 3.) Vanities aliquando plebeja ftrepit hæc inperite muffando. h. e. prava & falfa opinio . Id. l. 21. c. 1. ante med. ( al. c. 3. in fin. ) Ad, extollendam ejus vanitiem , fidera quoque , fi juffiffet , exhiberi poffe promittens . vanità , jattamza . VANITÜDO , inis, f. idem ac vanitas. Plaut. Capt. 3. 4. 38. Pol ego, ut rem video, tu inventus vero, vanitudine qui convincas . h. e. vanis di&is , & mendaciis. Pacuv. apud Non. c. z. n. 886. Turpare vanitudine aetatem fuam • VANNO, is , a. 3. vogliare, crivellare, ^iwvw » , eft vanno fruges , aut legumina movere ac ventilare , acus , vel paleas e frumento , vel legumine vannis expurgare. Lucil. apud Non. c. 1. n. 69. Criffatura , ut fi frumentum clunibu' vannat. Id. ibid. obfceno fenfu : Hunc molere , illam autem ut frumentum vannere cunnis. VANNUS, i , f. vaglio , crivello, ^twu*;, cribrum cereale , inftrumentum latum ex vimine , aliave materia, quo acus paleæque poft tri

turam a frumento, aut legumine ventilando , & in fublime ejacu

Tom. IV.

fando excernuntur. Virg. 1. Georg. v. 166. & myftica vannus Iacchi. Ubi Servius : Myftica , qu6d Liberi Patris facra ad purgatio¤em animae pertinebant : & fic homines ejus myfterii purgabàntur, ficut vannis frumenta purgantur. Pierius teftatür , in optimo illó fuo Romano codice legi , '& myfiica vallus Iaccbi. Colum. lib. z. c. 21. a med. Ipfae autem fpicæ melius fuftibus tunduntur, vannis expurgantur. 4pul. /. 1 1. Metam. Vannos onuftas aromatis, & hujufcemodi fuppliciis certatim congerunt. VANO , as, a. 1. vana & falfa dico, fallo, decipio. Particip. eft 4ccii apud Non. c. 1. m. 34. & cap. 2. m. 885. Tanta ut fruítrando , la&tans, vanans protrahit. Voffius mallet : Tantum ut fruftramdo la&tans , vanans protrahas. VANUS , a » um , vuoto , caffo , vano, wspóς , ως ταιος , qui fruftra eft, aut fit, inanis, vacuus, cafus. Virg. 1. Georg. v. 225. fed illos Exfpeétata feges vanis elufit ariftis. Colum. l. 2. cap. 9. a med. Granum exftrinfecus albidum , fi intus etiam confpicitur candidum , leve ac vanum intelligi debet. Horat. l. 1. od. 24. v. 1 5. & lib. 3. 9d. 27. v. 39. Vana imago. h. e. umbra mortuorum fanguine cafîa & corpore. Liv. 1. 1. c. 8. a med. Deinde ne vana urbis magnitudo effet, adjiciendæ multitudinis caufa afylum aperit . Id. lib. 2. c. 47. Et vanior jam erat hoftium acies, dum fubtraéta fubfidia mittunt ad caftra oppugnanda. b. e. rarior , laxioribus ordinibus . Curt. l. 4. c. I 4. Contempferat paucitatem hoftis, vanam aciem effe extentis cornibus ratus. & infra. Videtis ordines raros, cornua extenta , mediam aciem vanam & exhauftam. <| Item effe&u carens, falfus , futilis, irritus, vano. Cic. pro Planc. c. ult. Cum tibi vana quædam mifer atque inania , falfa fpe indu&us pollicebar . Plin. l. 3o. c. 2. Quæ omnia Nero vana falfaque comperit . Plin. alter l. 7. ep. 27. Phantafmata inania & vana ex metu noftro imaginem accipere. Ovid. Met. 8. v. 345. Cufpis Echionio primum contorta lacerto Vana fuit. Liv. l. 7. c. 23. ad fin. Ut pila omnia haftaeque non vana caderent. Id. l. 3o. c. 1o. Vana pleraque tela in fuperiorem locum mittebant . Id. l. 3. c. 16. Tantus tribunos furor tenuit, ut non bellum , fed vanam imaginem belli , ad avertendos ab legis cura plebis animos, Capitolium infediffe contenderent. Plin. l. 2. c. 43. Bruta fulmina & vana. Suet. in Calig. c. 38. Teftamenta irrita & vana. Id. in Aug. c. 91. Somnia vana & irrita. Senec. ep. 84. ad fin. Relinque ambitum : tumida res eft, vana , ventofa. Ovid. 2. Met. v. 597. vanum omen. Id. l. 3. v. 349. Vana diu vifa eft vox auguris. exitus illam , Refque probat . & lib, 9. v. 681. vanæ preces. & lib. 14. v. 364. vanam fpem fequi. Id. Heroid. ep. 16. v. 342. & Horat. l. I. od. 23. v. 3. vanus metus. Horat. l. 2. ep. 1. v. 188. vana gaudia. Tacit. 3. Anm. c. 16. promiffa . Petron. in Satyr. c. 1. Rerum tumor , & fententiarum vaniffimus ftrepitus. Virg. 4. Æn. v. 12. Credo equidem ( nec vana fides ) genus effe deorum . *| Abfolute Horat. l. & ep. z. v. 25. Corruptus vanis rerum . Tacit. 4. Ann. c. 59. Oblatum Caefari anceps periculum auxit vana rumoris. Liv. l. 26. cap. 37. ad fim. Ad vanum & irritum reda&ta vi&oria. Id. l. 33. c. 3 1. Non tota ex vano criminatio erat. Senec. in Hippol. v. 182. cedit in vamum labor. *] De eo qui re quapiam fruftratus eft , & fpe excidit . Tacit. 2. Hiß. c. zz. ad fin. Cæcina fama & pudore cœptae temere oppuguationis , ne irrifus ac vanus iifdem caftris affideret , traje&to rurfus Pado, &c. "I Et cum genitivo. Virg. 1 o. Æm. v. 63 1. aut ego veri Vana feror. Sil. l. 12. v. 261. Nec forfan voti vanus foret, obvia ni vis , &c. *J Eft etiam infidus , levis , inconftans, mendax, vano , incoftante , leggiero, mendace, falfo : levia & inania pro gravibus & veris callide conponens, ut ait Gell. l. 18. c. 4. ad fin. ubi differit de illo Salluj?. in fragm. Cm. Lentulus perincertum ftolidior , an vanior . Cic. pro Quint. c. 6. a. med. Si veritate amicitia , fide focietas, pietate propinquitas colitur ; neceffe eft, ifte, qui amicum, focium, affinem fama ac fortunis fpoliare conatus eft, vanum fe , & perfidiofum , & impium effe fateatur. Liv. l. I. c. 27. Invidia vulgi vanum ingenium di&tatoris corrupit. Tibull. l. 3. el. ult. v. 39. fi fugiat noftræ convivia. menfæ Ignotum cupiens vana puella torum. Virg. 2. En. verf. 79. nec , fi miferum Fortuna Simonem Finxit, vanum etiam mendacemque improba finget. Ovid. 8. Met. verf. 72 1. Hæc mihi non vani ( neque erat, . cur fallere vellent) Narravere fenes. Cic. pro Rofc. Amer. c. 4o. Vana oratio. parlar menzognero . Liv. l. 29. c. 32. a med. Inde vanus auétor abfumpti Mafiniffae ad regem rediit . Vanus hoc loco mendacem finul , & ja&tatorem gloriofumque fignificat , millantatore : quia qui fe ja&tant , mentiri multa folent.'Sic Virg. 1 1. /En. verf. 7 1 5. Vane Ligus , fruftraque animis elate fuperbis. Val. Max. l. 7. c. 2. n. 8. extern. Laudare fe, vani : vituperare , ftulti eft. Virg. 1 1. Æn. v. 854. Ut vidit fulgentem armis, ac vana tumentem . h. e. plenum falfae gloriae , inquit Servius . Et vana adverbii more pofitum eft , ut Æn. 8. v. 489. infanda furentem . Propert. lib. 1. el. 1 o. verf. 24. Neu tibi pro vano verba benigna cadant . "] Vanum eft, falfum eft, è fùlfo. Plin. l. 3o. c. 3. ad fin. Vanum arbitror effe , circa Canis ortum angues candidös membranam eam exfuere. VAPIDE, adverb. Vapide fe habere, pro male fe habere dicebat Augu{tus, ut in ejus vita Sueton. c. 87. narrat. VAPIDUS, a, um , vaporofo , infipido, guaffo, &xvXog , %xvwos , qui vaporem emittit , & proprie dicitur de vino , quod infipidum nulliufque virtutis fa&tum eft. Col. l. 12. cap. 5. In vini vapidi, ut acre fiat, fextarios duodequinquaginta. Perf. fat. 5. v. 148. Vejentanumque rubellum Exhalet vapida laefum pice feffilis obba. h. e. pice quae vinariis vafis illita vinum infipidum facit. 4] Tranflate Id. ibid. v. 1 17. Aftatam vapido fervas fub pe&ore vulpem . h. e. vitiis corrupto.

[ocr errors]
[graphic]

vApoR , oris, m. efalazione, vaporc , & tuós , humor extenuatus , & in altum fublatus. Cic. 2. de mat. Deor. cap. 1o. a med. Aquarum quafi vapor quidam aer habendus eft. & cap. 46. Stellæ terræ , maris, aquárum vaporibus aluntur iis, qui a fole ex agris tepefa&tis, & ex aquis excitantur. Senec. l. 2. quæ/?. nat. c. 12. Terrenus vapor ficcus eft, & fumo fimilis, qui ventos, tonitrua, & fulmina facit : aquarum halitus humidus eft, & imbres & nives creat. Stat. 6. Theb. verf. 47 1. craffum rapit eje&tatque vaporem Cornipedum flammata fitis. " Item fumus, fummo: aut nubes, vel quiddam nubi fimile. Ovid. 5. Triff. el. 5. v. 39. cum tu non ftultus ab Ar&to Terga vapor dederis , Aufoniamque petas. h. e. fumus turis in ara incenfi . Virg. 7. JEm. v. 466. volat vapor ater ad auras. Senec. in Herc. Fur. v. 9o9. quidquid Indorum feges, Arabefque odoris quidquid arboribus legunt, Conferte in aras: pinguis exundet vapor. Adde Stat. l. 1o. Theb. verf. 1 1 o. Hinc vapore fovere , fuffire, profumare. Celf. l. 7. c. 7. fe&i. 2. & 1 o. & cap. 9. fub fi. & lib. 8. c. 4. ante med. & cap. 7. a med. “T Item calor, caldo , calore. Cic. de Seneéf. c. 15. Terra femen tepefa&um vapore & compreffu fuo diffundit. Virg. 5. Æn. v. 683. lentufque carinas Eft vapdr. & verf. 698. reftin&tus donec vapor omnis. Horat. epod. 3. v. 1 5. Nec tantus unquam fiderum infedit vapor Siticulofa. Apuliæ. Plin. l. 9. c. 1o. Solis vapore ficcatus cortex. Colum. l. 7. c. 3. ante med. Pecus frigoris impatientiffimum, nec minus æftivi vaporis. Valer. Flacc. l. 2. v. 333. coquiturque vaporibus aer . 0vid. io. Met. v. 126. Solifque vapore Concava litorei fervebant brachia Cancri . & lib. 3. v. 153. finditque vaporibus arva Phoebus . Hercules Oetæus Senec. v. 1366. non ipfe Oceanus meos frangit vapores . gli ardori. Colum. }. 7. c. 5. a med. Vaporibus omni quadrupedi largius bibendi poteftas danda. me' gram caldi: per aeftum. •II De igne amoris. Senec. in Hippol. v. 64o. Pe&us infanum vapor, amorque torret. *J Olim dixere vapor , ut arbo *, labor, bonor , color, &c. Lucret. /. 6. v. 952. permanat odos, frigufque, vapofque. Adde Accium , Naev. Varron. apud Non. c. 8. m. 27. VAPORÄLIS, le , vaporeus, ut Vaporalis tenuitas, Auguftin. l. 2. de Genef. ad litter. c. 5. VAPORALITER , modo Vaporis. Augußin. lib. 2. de Genef. ad litter. cap. 4. extr. Si poteft aqua ad tantas guttarum minutias pervenire , ut fuper iftum aerem vaporaliter feratur. Adde lib. 3. c. 1 o. fub fin. I. VAPORARIUM , ii , n. cammino, locus in balneo, per quem calor ignis ex hypocaufto in cubicula tranfmeat. Alii ipfum hypocauftum jntelligunt. Cic. 3. ad Q. Fr. ep. 1. c. 1. ad fin. In balneariis affa in alterum apodyterii angulum promovi , propterea quod ita erant pofita, ut eorum vaporarium effet fubje&tum cubiculis. VAPORÄTE, adverb. cum vapore , h. e. calore. Ammian. l. 24. c. 4. circa med. (al. c. 14.) Effervefcente vaporatius fole. VAPORATIO, onis, f. efalazione , fvaporamento, &twtong , & ro$vw'xag , vaporis eniflio, exhalatio. Senec. l. 6. quaeff. nat. c. 1 1. Vaporatio innundantium aquarum. Gell. 1. 19. cap. 5. Cum aqua frigore aeris duratur & coit , neceffe eft fieri vaporationem , & quandam quafi auram tenuiffimam exprimi ex ea , & emanare. Plin. l. 28. c. 6. a med. Vaporatio urinæ impubium , deco&tæ ad dimidias partes, menfes feminarum ciet . fuffumigio , profumo. *| Apud eund. ibid. c. 4. fub fin. vaporatio balinearum eft fomentum & calefa&io in balneo. VAPORÂTUS, a, um , caldo , rifcalda to , calidus, vel calido vapore plenus. Colum. }. 3. cap. 5. ante med. Cum plerique amnes æftate vaporatis, hieme frigidis nebulis caligent. 1d. 1. 2. c. 16. extr. Glebæ folibus aeftivis vaporatae . h. e. excalfa&ae , & arefa&ae. Ammian. 1. 28. c. 4. circa med. (al. c. 22. ) Vaporatum tempus. flagione calda. “T Item in modum vaporis emiffus. Apul. de Mumdo. Nebula eft exhalatio vaporata. “I Vaporatae arae , vaporibus turis fumantes : quas turicremas Virg. Æm. 4. v. 453. vocat. Stat. l. 1. Theb. v. 455. largoque refe&ti Ture , vaporatis lucent altaribus ignes . Calpurn. Ecl. 2. v. 62. Sæpe vaporato mihi caefpite palpitat agnus. h. e. in ara ex caefpitibus fa&a. “I Translate Perf. fat. 1. v. 126. Inde vapgrata le&tor mihi ferveat aure . %. e. calefa&a, & accenfa ex le&tione fanorum librorum. VAPOREUS, a, um , vaporus. Arnob. 1. 6. pag. 2o5. Velamen aureum in rigoribus algidum , laneum vaporeum. h. e. fovens & calefaciens. Pleriq. al leg. vaporum. “I Translate quidam afferunt ex Auguffino, fed non defignato loco: Vaporea fanitas. %. e. brevis, & vaporis inftar vanefcens. VAPORIFER, a, um , che fvapora , e rifcalda , & tu&$w;, vaporem , & calorem emittens , vaporofus. Stat. lib. 3. filv. ult. verf. 96. Sive vaporiferas, blandiffima litora , Bajas. Id. l. 1. filv. 3. v. 43. Vaporiferæ fornaces. VAPORO , as , avi , atum, a. 1. profumare e rifcaldare , $vwt£», vaporem emitto , exhalo : vapore & fumo incenfae rei perfundo & calfacio ; adolendo fuffumigo, fuffio, vapore & calore foveo. Plin. l. 28. c. 1 1. ante med. Dum coquuntur carnes, oculos vaporari his praecipiunt. Id. l. 31. c. ult. a med. Spongiæ imponuntur & his morbis, quos vaporari oportet, ferventi aqua pérfufae. Scribon. Larg. compof. 2o. Oculos fpongiis expreffis vaporare. Pallad. l. 1. tit. 2o. Ita purus calor olei cellam fine fumi nidore vaporabit. rifcalderà. Sic Horat. 1. 1. epift. 16. v. 6. veniens dextrum latus afpiciat fol, Lævum decedens curru fugiente vaporet. Lucan. 1. 5. v. 1 oo. Campana fremens faxa vaporât Typhoeus. Virg. 1 1. Æn. v. 481. Succedunt matres , & templum ture vaporant . Plin. 1. 29. c. 4. fub fi. Cantharides fufpenduntur fuper acetum fervens, donec per linteolum vaporentur. . h. e. enecentur. “I Neutrorum more aft vaPorem & calorem emittere , fvaporare , efalare, & tu/{a) . Plin. 1. 31.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

effe codiçes, in quibus aliter legitur. nam ápud Vitruv. quidem pro

[graphic]

* pro & jugis varas quidam habent & jugis variis: apud Aufom. vero fubftituunt nonnúlli fequitur ver biemem . Sed hæc videntur corrupta. VARATIO, onis, f. curvatura, curvatio: a varur, ut Varatio fluminis, Var. Au&. de Limitib. pag. 257. & 285. Goef. VARÍA, æ, f. rwp3&x; ; , panthera, ita diéta a macularum varietate , quibus eft fpe&abilis. Nam pantherae diverficolorem , maculofamque pellem habent . Plin. l. 8. c. 17. Panthera , & tigris macularum varietate prope folæ beßiarum fpe&antur, ceteris unus ac fuus cujufque geiieris color eft. & mox. Nunc varias, & pardos, qui mares funt, appellant in eo omni genere. & paulo poff. Primus autem Scaurus HEdilitate fua varias CL univerfas mifit. Allufit huc Plaut. Epid. 1. 1. 15. ubi , cum Epidicus dixiffet , varie fe valuiffe , refpondet Thefprio : Qui varie valent, Caprigenum hominum non placet mihi , meque pantherinum genus. 4] Etiam picarum genus quoddam longa cauda infigne , variæ appellantur. Plim. l. 1 o. cap. 29. . VARIABILIS, le , variabile, qui variatur , feu mutatur . Apul. de Mundo: Aer inferior natura variabilis. VARÍANS, antis, variabile , 7ro/x/xw . Plin. l. 14. c. 2. a med. Vix ulla magis tam denfo uvarum partu impatiens variantis cæli. h. e. • imconftantis, modo hac, modo illa ratione fe habentis. Col. l. 4. c. ... zo. a med. Variantibus adhuc & acerbis uvis. idef? nondum nigris, fed colore adhuc vario. Plin. loc. cit. Helvolae infignes colore inter purpureas nigrafque medio, fæpius varianti : & ob id varianæ a quibufdam appellatae. Id. 1. 7. c. 42. Exempla Fortunæ variantis innumera funt. Juflin. l. 9. c. 1. Variante vi&toria. 1d. }. 26, c. 1. Variante hominum partim dolore , partim gaudio. VARIANTYA , ae , f. varietà, differenza, idem ac varietas. Lucret. l. 1. v. 653. nedum variantia rerum Tanta queat denfis , rarifque ex ignibus effe. & lib. 3. verf. 319. unde haec oritur variantia re*rum . VARIÄNUS, a, um , adje&ivum a Quintilio Varo dedu&tum, ut Variana clades, Sueton. in Aug. e. 23. V. Vellej. lib. z. a cap. 1 17. = T Variane etiam di&tae uvæ, quæ alio nomine helvolae , a colore ... variante. Plin. l. 14. c. 2. 4 med. VARIÄTIM, adverb. variamente , variis modis, τετοικιλμόνες. Gell. 1. 5. c. 12. Ve enim particula , quæ in aliis atque aliis vocabulis I. – variatim per has duás litteras, cum a littera media immiffa dicitur. Sunt qui legunt varia , tum . VARIATIO, onis, [f. variazione , roiwt^{x , ταμέλλ«%tc , a&tus vaIs- riandi, varietas, diverfitas. Liv. l. 24. cap. 9. Ceteræ centuriae fine variatione ulla Confules eofdem dixerunt. VARIATUS, a, um , diverfo , vario, τετοικι^μένος , varians, varius , diverfus. Cic. pro Mil. c. 3. a med. Eum , qui patris ulcifcendi -* caufa matrem necaviffet , variatis hominum fententiis, non folum divina , fed etiam fapientiffimæ deæ fententia liberatum. Liv. lib. z 1. c. 28. Certe variata memoria a&ae rei. h. e. varie tradita . — sQ guintil. l. 9. c. 4. a med. Figuræ laboranti etiam compofitioni va

[ocr errors]

Calculi nigri paulum candore variati. Id. l. 19. c. 5. a med. Inuia cotoneis malis , vel forbis, aliquando pipere aut thymo variata. •, &. e. mixta , ut faporem variet . Apul. in Florid. m. 17. ( al. l. 3.) ., Vox hominis & tuba rudore torvior , & lyra concentu variatior . *J Diftin&tns, ornatus , pi&tus, variegatus. Catull. carm. 63. de •azept. Pel. v. 5o. veftis prifcis hominum variata figuris. b. e. diftin&ta, ornata, pi&ta. Ovid. Met. 12. v. 559. formas variatus in omnes. b. e. mutatus. Martial. l. 4. epigr. 46. fub fin. Et lato variata mappa clavo. Lucam. l. 4. v. 79. imperfe&to comple&itur aera gyro Arcus , vix ulla variatus luce colorem. Id. l. 9. v. 71 3. de angue. Pluribus ille notis variatam pingitur alvum. VARICÄTOR, oris, m. qui varicatur . Ulpiam. Dig. lib. 3. tit. z. 1eg. 4. ad fin. Prævaricator eft , quafi varicator, qui diverfam partem adjuvat, prodita caufa fua. vaRYCES. V. Varix. vARÍCO, as , a. 1. allargare e ffender le gambe , íeug3« , crura & pedes ultra modum diftendere , alterumque ab altero late diducere , divaricare . Quintil. l. 1 1. c. 3. a med. Varicare fupra modum , & in {tando deforme eft , & accedente motu , prope obfcenum. Eft qui leg. varicari . vARICOSE, adverb. Feffus in voce Muli Mariami : Milites in furca varicofius onera fua portare confueverant. h. e. magis diftendendo & divaricando crura, ut fit , cum grande aliquod onus fuftinemus. , ... Alii ad varices referunt , quia bajulantes onera folent varices con— trahere. VARICOSUS, a, um , chi allarga di troppo le ganbe , qui ftando aut ambulando crura diftendit , & divaricat : quod ruftici faciunt, & qui magna onera portant, & qui diu ftare coguntur. Perf. fat. 5. ia £. Dixeris hæc inter varicofos centuriones . Juvenal. fat. 6. v. 395. Hæc de comœdis te confulit, illa tragœdum Commendare voIet. varicofus fiet harufpex . “I Quamvis obftat primæ fyllabae quantitas, quæ in varix longa eft, & a Juvenale & Perfio in vari&ofus corripitur ; tamen varicofum alii ab ea deducunt , eumque fignificari ajunt , qui crura habet varicibus tumentia: qualis fuit CiΣero ( ut in Varix dicetur ) quem propterea Sidon. appellat lib. $. epift. $. varicofum Arpinatem. varicofo, xiptê»;. *i| .Prima imterpretatio eft Heinfii ad Ovid. 3. de ar. am. v. 3o4. quam confirmat loco Quintil. in Varico, & Ovidii in Variwus. Altera eft aliorum fere omnium : & videtur effe verior. VARICÜLA , ae , f. exigua varix . Celf. J. 5. c. z6. fe&. 32. Si varicula intus eft , ea quoque excidenda. vARICUS, adverb. allargando le gambe , crura diftendendo , & divariTom. IV.

cando : quod faciunt feminæ dum mejunt. Apul. 1. 1. Metam. Varicus fuper faciem meam refidentes, veficam exonerant, quoad me urinæ fpurciffimæ madore perluerent . Sunt qui leg. varitus , a 'vartus. VARICUS, a, um, chi fta o cammina colle gambe larghe, qui crura diftendendo & varicando ftat, aut ambulat. Ovid. 3. de ar. am. v. 3o3. Illa , yelut conjux Umbri rubicunda mariti , Ämbulat, ingentes varica fertque gradus. VARIE, adverb. variamente, in varii *nodi, roiwfAo; , ro^vzepô;, variis modis. Cic. 2. de Divin. c. 42. Eamque vim varie: moveri ab iis fideribus, quæ vocantur errantia. Id. Acad. 1. c. 4. Qui ab iis, qui illum audierunt, perfcripti varie copiofeque funt. Id. lib. 16. Fani. ep. 4. Varie fum affeétus tuis litteris. Plaut. Epid. 1. 1. 14. Varie valui . ora bene, ora male. & Hirt. de B. Alex. cap. 4o. Signo dato concurritur : acriter varieque pugnatur. con varia fortuna. Sic Liv. l. 5. c. 28. In Equis varie bellatum : adeo ut in incerto fuerit, viciffent, vi&ine efîent. Salluf?. in fi. Catilin. Ita varie per omnem exercitum lætitia, moeror, lu&us, atque gaudia agitabantur. Hirt. de B. Alex. cap. 57. a med. Namque idTvarie nuntiabatur. in diverfe maniere. & Plin. l. 36. c. 13. [Caufam faciendi varie interpretantur. Hirt. de B. Afric. c. 6o. extr. Sagittarios varie paffimque, locis certis, maximeque in cornibus collocaverat. Plin. l. 13. c. 1. Iidem fucci varie alibi ad quælibet prævaluere . Id. l. 6. c. 13. Oceanus varie per finus & accolas in complura nomina dividitur. Cic. pro Sext. c. 45. Optimatum numerus late & varie diffufus eft. h. e. per varia hominum genera. 4I De coloribus proprie dicitur. V. Varietas. Plin. l. 37. cap. 1 o. Mithrax gemma multicolor , contra folem varie refulgens . & cap. 5. Smaragdi Cyprii varie glauci. VARIEGÂTUS, a, um , vajato , vergolato, ferpato , variato, varie ornatus, diftin&us. Apul. l. 1 1. Metam. Navis pi&uris miris circumfecus variegata. Id. de Deo Socrat. Monilia ex argento , & auro , & gemmis variegata. Id. in Florid. n. 9. ( al. l. 2. ) Balteus miris coloribus variegatus. VARIÉGO, as , a. i. roi» '»», ornatus varietate dißinguo. Aufon. in epiff. praemiffa Edyllio 1 3. Figuras alius alio fcientius variegant . “I Apul. in Florid. n. 3. ( al. l. I. ) neutrorum more ufurpat, cum inquit : Lyra auro fulgurat , ebore candicat , gemmis variegat. VARIETAS, atis, f. diverfitâ, varietà di colori , τοι κτλαός ,' proprie eft difparilitas, diffimilitudo & variantia colorum . Cic. de Sene$. c. 15. in fin. Res rufticae latæ funt apium examinibus, florum omnium varietate. Plin. l. 8. c. 3o. Hyænæ oculis mille funt varietates, colorumque mutationes. Id. l. 9. c. 17. ad fim. Mullum exfpirantem verficolori quadam & numerofa varietate fpe&tari. Id. l. 2o. c. 9. fub fin. Flos bulborum tritus crurum maculas varietatefque igne fa&as emendat . Id. l. 1 2. c. 1. a med. Marmorum nitor, pi&turæ varietas. “J Transfertur ad quamcumque diffimilitudinem, & differentiam . Cic. 2. de Fim. cap. 3. ad fim. Varietas Latinum verbum eft, idque proprie quidem in difparibus coloribus dicitur : fed transfertur in multa difparia : varium poema , varia oratio, varii mores, varia fortuna : voluptas varia etiam dici folet. Quintil. l. 1. c. ult. Reficit animos ac reparat varietas ipfa . Cic. l. 1. Offic. c. 3o. ante med. Ut in corporibus magnæ diffimilitudines funt , fic in animis exfiftunt etiam majores varietates. Id. pro Font. c. 2. Huic provinciæ, quæ ex hac gentium varietate conftaret , Fontejus praefuit. Id. z. de Divin. c. 3. circa med. Surdus varietates vocum aut modos nofcere non poteft. & lib. 1. cap. 36. Quæ omnia fiunt & ex cæli varietate , & ex difparili adfpiratione terrarum. Plim. l. 2. epiß. 17. fub fin. Litus ornant varietate gratiffima nunc continua , nunc intermiffa te&ta villarum . Cic. 2. de Orat. c. 14. Timæus longe eruditiffimus, & rerum copia , & fententiarum varietate abundantiffimus . Id. pro Arch. cap. 9. Bellum magnum atque difficile , & in multa varietate terra marique verfatum . varietà di fortuma . & lib. I. de mat. Deor. c. 1. a med. Qui deos effe dixerunt , tanta funt in varietate ac diffenfione , ut eorum moleftum fit dinumerare fententias. varietà d' opinioni. & Tacit. 2. Ann. c. 37. a med. Varietas temporum . mutazione , vicende . & Plin. l. 5. epijf. 5. Vir natura acutus , ufu exercitatus , varietate promptiffimus. h. e. varia eruditione , πολυμz$€¢. “I De jnconftantia & levitate. Planc. ad Cicer. Fam. 1 o. epij}. 18. Nullam rem aliam extimefcens, quam varietatem atque infidelitatem exercitus . *J Varietates , ipfæ res variae. Liv. l. 9. c. 17. Varietatibus diftinguendo opere, legentibus diverticula amoena quærere. VARIO , as, avi, atum, a. 1. diverfificare , varieggiare , variare, tot» {N^w, varium facio , diftinguo, muto: & proprie de coloribus dicitur. Lucret. l. 2. v. 758. omnigenos gignunt variantque colores. Virg. 1. Georg. v. 441. Sol ubi nafcentem maculis variaverit ortum. {Ovid. 1 2. Met. v. 465. Vis juvenilis erat , variabant tempora cani. Catull. carm. 63. de nupt. Pel. v. 35 1. Putridaque infirmis variabunt pe&ora palmis . %. e. tundendo livida facient. Sic Plaut. Poem. prol. v. 25. Domum abeant, vitent ancipiti infortunio, ne & hic varientur virgis & loris domi. Ovid. 4. Met. v. 577. Nigraque cæruleis variari corpora guttis . Colum. de arborib. c. 12. Simulatque uva variari cœperit. Plin. l. 17. c. 22. a med. Variante fe uva. “T Sæpe fine cafu adhibetur , neutrorum more . Colum. l. 12. c. 5o. ante med. Cum primum baccæ variare coeperint. invajare. Sic Propert. l. 4. el. 2. v. 13. Prima mihi variat liventibus uva racemis. Plin. l. 32. cap. 7. Oftrea variant coloribus : rufa Hifpaniae , fufca Illyrico, nigra Circejis. Colum. l. 7. c. 3. Univerfitas ( arietum ) tergoris maculis variat. “T Translate eft diverfum facere , difinguere , mutare quacumque ratione. Cic. in Orat. c. 18. Ergo il

le princeps vocem variabit & mutabit : omnes fonorum , tum inM m m 2 tem

[graphic]
« НазадПродовжити »