Зображення сторінки
PDF
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

ruf&ant, Spiculaque exacuunt roftris, aptantque lacertos. 13. 4. £m. v. 64. At trepida & cœptis immanibus effera Dido. Ubi Servius : feßina. nam moritura nihil timebat. Lucan. l. 7. v. 297. fpe trepidus. Stat. 1 1. Tbeb. v. 325. ad lituos hilarem , trepidumque tubarum Profpiciebat equum. h. e. quod ait Virg. 3. Georg. v.84. ftare loco nefcientem, audito tubarum fono, micantem auribus , & trementem artus. Sic Sil. l. 13. v. 146. trepido, ac lituum tinnitu ftare neganti Imperitans violénter equo. Adde Virg. Æn. 9. v. 233. & lib. 7. v. 638. *] Item tremulus, agitatus . Ovid. Met. 1?. v. 278. ferruum ugue rubens faber lacubus demittit: at illud Stridet , & in trepida fùbmerfum fibilat unda. 41. leg. tepida. Virg. 1. Georg. v. 396. Et foliis undam, trepidi defpumat alieni. Ubi Servius : trepidum dicit , quia quod bullit, quafi tremere videtur. Senec. in Herc. Oet. v. 6o8. Cor attonitum falit', pavidumque trepidis palpitat venis jecur.. . TREPIT , vertit ( a το}*• ) unide trepido , trepidatio: quia turbatione mens vertitur. Paul. ex Fefto. - - TREPONDO, n. indeclin. pefo di tre libre, tpixttpow , trium librarum pondus. Quintil. l. 1. c. §. ( al. 9. ) Nam dua, & tre , & pondo άiverforum generum funt barbarifmi . At duapondo , & trep9pde ufque ad- noítram ætatem ab omnibus di&um eft , & re&e dici Meffalà confirmat. Scribon. Larg. compof. 165. Ejufdem radicis trep9ndo , panacis- pondo IIII. & compof. ult. Adipis porcinae, trepondo. TRES, Treis, & Tris , tria, ium, ibus , tre , t?$ , tpi x , nomen ^ numerale cardinale. Prima pofitio Latina eft , altera Græcam diphthongum retinet : tertia itidem Græcum fapit, eadem diphthongo vel fervata, vel contraéta. Poetae modo hac, modo illa utuntur , aurium judicium fecuti . V. Treis . Virg. Æn. 5. v. 56o. . Tres equitum turmæ numero, ternique vagantur Duétores . Horat. 1, 1fat. 5. v. 25. Millia tum pranfi tria repimus. Ovid. 2. Faß. v. 691. trium minimus . •T `In veneficiis hic numerus fingularem vim habere creditus eft. Virg. Ecl. 8. v. 77. Ne&te tribus nodis ternos, Amarylli, colores. Ovid. z. Fa/f. v. 573. Et digitis tria tura tribus fub limine ponit . & lib. 4. v. 55 1. Terque manu permulfit eum , tria carmina dixit. Adde 14. Met. v. 387. *J. Interdum adhibetur ad pauca fignificanda. Plaut. Mil. 4. z. z 9, & Trin. 4. 2. 1 2 r. Heus, te tribus verbis volo. Catull. carm. 1. v. 5. aufus es unus Italoruin Omne ævum tribus explicare chartis . & carm. 78. in Gell. Si tria notorum fuavia reppererit. Terent. Phorm. 4. 3. 33. Ut eft ille bonus vir, tria non commutabitis verba hodie inter y9s. Martial. l. 13. epigr. 124. Cæretana Nepos ponat , Setina putabis • Non ponit turbæ, cum tribus illa bibit . Ovid. 4. ex Pont. ep. 3. v. 26. Veniffet verbis charta notata tribus. TRESDÉCIM. V. Tredecim. TRESSIS, tres affes. Varr. l. 4. de L. L. c. 36. A tribus affibus treffis : & fic proportione ufque ad nonuffis. & lib. 8. c. 49. A trefiibus virilia mültitudinis hi treffes , & his treftibus : cum fit fingulare hoc treffis. 'J Translate di poco prezzo , vilis , minimi pretii. Perf. fat. 5. v. 76. hic Dama eft , non treffis agafo . * * . TRESVIRI, orum , triumviri, præfertim capitales :. quorum munus erat praeeffe carceri, damnatos punire , cognofcere de furtis & deli&is fervorum, & hujufmodi minorum criminum. Plaut. 4mph. 1. 1. 3. Quid faciam nunc, fi Trefviri me in carcerem çompegerint ? Id. 4fin. 1. 2. 5. & Mulul. 3. z. z. Ibo ego ad Trefvirgs, veftraque ibi nomina faxo erunt : capitis te perdam ego , & filiam . Cig. 3. de Orat. c. 19. fub fin. Propter facrificiorum multitudinem Tref- ; viros epulones effe voluerunt . Liv. l. 32. c. 2. fub fin. Earum rerum caufa Trefviros creare conful juffus . Adde lib. 39. c. 44. & lib. 4o. c. 29. quib. omnib. locis in MSS. modo tre/viri , modo trifviri, modo treviri legitur : alii etiam triumviri rep9fuerunt : idque eo fa&tum videtur , quod olim III viri fcriptum fuit : ex quo alii trer , alii tris , alii trium exararunt . TREVERENSIS, & Trevirenfis, fe, Trevericus. Vox eft paffim nunc ufurpata : ad quam firmandam facere putant veterem Infcript. apud Murator. pag. 86o. n. 6. L. Tutor ..... alæ Eq. Tre. . . . . • &c. Legunt enim alæ equeßris Trevirenfis . TREVERYCUS, a, um , ad Treviros urbem pertinens, ut Trevericus ager , Plin. l. 18. c. 2o. fub fin. & lib. 1 1. c. 49. Sic Tacit. 3Ann. c. 42. extr. Trevericus tumultus. Id. 3. Hift. c. 17. Trevericum proelium . Aufon. de Urbib. n. 4. Treyericæque urbis folium , quae proxima Rheno , &c. TREVIR. V. in voce fequenti. TREVIRI, & Treveri, orum, Treviri, urbs ampla in Gallia Belgica ad Mofellam fluvium . Tacit. 3. Ann. c. 42. Ala equitum confcripta Treveris , &c. Adde Aufon. in epiff. praefixa Edyll. 6. & in gratiar. a3. ad Gratiam. c. 14. extr. & Ammian. l. 15. c. 1 1. ( al. 27. ) * Hæc fæpius Auguffa Trevirorum dicitur, ut apud Gruter. pag. 1 1 1. Imfcript. 9. & pag. zz 5. Infcript. 4. * Nomen habet a Treviris , feu Treveris ( T;a3, 27; ) populis Galliae Belgicæ, quorum fæpe mentio apud Caefar. & Taeit. Adde Plin. l. 4. e. 17. & Epitom. Livii 1. 1 o7. •I Ludit in ambiguo Trevirorum, & Trefvirorum Cic. Fam. l. 7. fcribens ad Trebatium in Gallia militantem, epiff. 13. fùb fin. Treviros vites cenfeo. audio, capitales effe. mallem auro, ære, argento effent. * In fingulari num. Tacit. 3. Hiff. c. 35. Alpinus Montanos Trevir. & lib. 4. c. 35. Julius Tutor Trevir. Lucam. 1. 1. v. 44 1. Tu quoque lætatus converti prælia , Trevir . Vet. Lapis apud Murator. pag. 1o88. m. 5. Éternæ memoriae Juftini Mercatoris civis Treveri , &c. Alius ibid. n. 6. Q. Secundi Quigonis civis Treveri, Seviri Auguftal. &c. *J Primam corripit Venant. Fortum. /. 1 o. carm. 9. v. 2 1. Perducor, Treverum qua mœnia celfa patefcunt. Non imitandus. - TRIACONTAS , ádis, f. trentina , t;t«xovtw; , numerus tricenarius. Tertwll, adverf. Valentinian. c. 49. fub fin. TRI

[graphic]

TRIAMBI. V. Iahbus . TRIANGULÄRIS, re , triangolare, rpiywo;, tres habens angulos, triquetrus. Habetur in figuris geometricis fubje&tis c. 2. libri 5. Colum. Orthogonii triangularis agri forma. Sed Colum. in ipfo textu triangu' lws adje&ivo ütitur. Si analogiam fpe&es, cum Latinum fit angularis, etiam triangularis dici poteft. TRIANGÜLUS, a, um, triangolare , ty/yvyo;, tres habens angulos , triquetrus. Cic. 2. de Divin. c. 42. a med. Cum ( fidera errantia ) in- eam partem orbis venerint, in qua fit ortus ejus , qui mafcitur; aut in eam , quæ conjun&tum aliquid habeat ; ea triangula ibi , & •quadrata nominant . Quintil. l. 1. c. 1o. poft med. ( al. c. 18. ) Quadrata amplius fpatium comple&tuntur triangulis : triangula ipfa v plus æquis lateribus, quam inæqualibus . Celf. l. 7. c. 25. fe$. z. Triangula forma cutis excidenda eft , fic ut vertex ejus ad frenum, bafis in tergo extremo fit. Colum. l. 5. c. 2. Efto ager triangulus pedum quoquoverfus trecentorum. Plin. l. 1 3. c. 1 1. a med. Papy· rus brachiali radicis craflitudine, triangulis lateribus. Id. /. 3. c.;8. Sicilia. Triquetra di&ta a triangula fpecie. Id. l. 15. c. 23. Triana gulæ caftaneæ . Id. l. 2. c. 16. ad fin. Triangulus Solis radius . *Martiam. Capell. fub init. 1. 6. triangulus ignis. *J Triangulum , -— vel, triangulus abfolute, triangula forma , triangolo , tyiyovov , Cic. ---2. de nat. Deor. c. 49. ad fin. Grues trianguli formam efficiunt . .. & mox. Bafis autem trianguli , tanquam a puppi , ventis adjuvatur. Plin. /. 27. c. 8. a med. Cauliculus duum cubitorum , triangulo. fimilis. Frontin. in expofit. formar. apud Goef. mafculino gen. ufurpat. V. pag. 32. 33. 35. &c. TRIARII, orum, m. milites veterani fpe&atae virtutis, qui in tertio aciei loco collocabantur, pilis armati. Qui fint, & unde dicantur, docet hic locus Varronis /. 4. de L. L. c. 16. Haftati di&ti , qui primi. haftis pugnabant: Pilani, qui pilis: Principes , qui a principio gladiis : & poft commutata re militari , minus illuftres fumuntur. T'ilani , Triarii quoque di&i , quod in acie tertio ordine extrernis fubfidio deponebantur. Quod hi fubfidebant, ab eo fubfidium di&tum. .. A quo Plautus : Agite nunc , fubfidite omnes quafi folent Triarii. Hæc Varro. Liv. l. 22. c. 5. Nova de integro pugna exorta eft, non illa ordinata per Principes, Haftatofque, ac Triarios , &c. Ex Liv. l. 8. -• c. 8. & 1 o. colligitur , etiam Triarios haftis pugnaffe , mutato fcilicet veteri inftituto : quemadmodum apud eund. /. z. c. 3o. & 46. primæ aciei pila tribuuntur . . "I Tertio loco prœlium inibant poft proßigatos Haftatos, qui primo loco, & Principes, qui fecundo' loco pugnam capeffebant. Hinc fa&us eft locus proverbio , ut , * cum in re àliqua laboratur, eoque res adduéta eft, ut extremo comatu , fummifque viribus fit enitendum, rem ad Triarios rediiffe dicamus , ut docet Liv. l. 8. c. 8. ubi omnem puguandi apud Romanos ordinem luculenter defcribit. TRIÄTRUS, tertius dies poft Idus. Paulus ex Fefto. Quinquatrus feftivus dies di&us , quod poft diem quintam Iduum celebraretur , ut triatrus , & fexatrus, & feptimatrus, & decimatrus. '. TRIBACCA MARGARITA , h. e. inauris ex tribus baccis feu margaritis contexta . P. Syrus apud Petron. in fragm. Tragur. c. 55. ' Burma. Quo margarita cara tribacca, Indica ? Sunt qui aliter leg. TRIBAS, ádis, f. tptg23 , h. e. fricans : a tp'8». Dicitur de femina turpem libidinem cum pari exercente: quam Phaut. Perf. 2. 2. 45. fubigitatricem vocat. Pbaedr. l. 4. fab. 14. & Martial. /. 7. epigr. '66. �* 69. TRIBUA . V. Trebla . TRIBON , onis, m. ty£gwy, &yo;, pallium tritum , aut lacerna. Vox Græca , a tpi 3 », tero. Aufon. epigr. 53. Pera , polenta , tribon , baculus , fcyphus , aréta fupellex Ifta fuit Cynici . TRIBONIÄNUS, i , m. celebris Jurifconfultus, quaeftor fuit Juftiniani Imperatoris, eique operam fuam præbuit in Jure civili concinnando .. Ceterum multis vitiis infignis , affentatione, fraudulentia, avaritia , omnis religionis contemptor , præfertimque Chriftianae. Suidas. TRIBRÄCHYS, & Tribrachus , rp?3yzyu;, nomen pedis metrici tres breves fyllabas habentis, ut Helena , dominus , agitur: a τρός , tres, & &pxxJ;, brevis. Quintil. l. 9. c. 4. circa med. & Diomed. l. 3. pag. 47$. Putfch. qui tribrevem Latine vocat. TRIBRÉVIS . V. in voce præced. TRIBUARfUS, a, um , ad Tribum pertinens. Cic. pro Planc. c. 19. Itaque haefitantem te in hoc fodalitiorum tribuario crimine ad communem ambitus caufam contulifti . %. e. in crimine corrumpendarum tribuum in petitione alicujus honoris . & cap. 15. Tribuaria res. TRIBÜLA, æ, f. trebbia, idem ac tribulum. Colum. l. z. c. 2 1. circa med. Et , fi pauca juga funt, adjicere tribulam , & traham poffis, quae res utraque culmos facillime comminuit. Id. l. 1. c. 6. ad fin. Öptima eß area filice conftrata , quod celeriter. frumenta deteruntur , non cedente folo pulfibus ungularum , tribularumque . Adde -lib. 12. c. 5o. ante med. TRIBULARÍA , rium. V. in Tabularis. tRIBULATIO, onis , f. tribulazione , $^'J/ic , cura angens & pungens, ægritudo, ærumna, affli£tatio : a tribulis , h. e. fpinis. Vox èft Ecclefiae Scriptoribus familiaris : Tertull. adverf.Jud. c. 1 1. Auguftin. in Pfalmi. 125. fe£tion. z. & alibi faepe : Hieronym. ep. 27. ( al. 1 o8. ) ad Euffocb. feét. 18. & alibi. - - TRIBULÂTUS, a, um , acuminatus in modum tribuli. Pallad. l. I. rir. ult. Falciculas breviffimas tribulatas , quibus filicem folemus abfcindere. - TRiBÜlis, le, 9v^άτης , φράτορ , op* ») , qui ex eadem Tribu eft . Cic. l. 13. Fam. ep. 23. L. Coffinio amico & tribuli tuo valde familiarite? utor. Liv. 1. z. c. 16. Vetus Claudia Tribus additis poft

Tom. IV.

ea novis tribulibus, qui ex eo venirent agro , appellata . Cic. pro Planc. c. 19. Tribulibus gratiofum effe. & ibid. Tribules decuriare. *] Interdum accipitur pro non divite , ut Tribus pro pauperibus . ' Horat. h. 1. ep. 13. v. 15. Ut cum pileolo foleas conviva tribulis . Martial. l. 9. epigr. 5o. de toga trita : Nunc anus , & tremulo vix accipienda tribuli. • Adde epigr. 58. TRIBÜLO, as, a. 1. $^'3• , eft tribula, aut alio quocunque inftrumento comminuere. Gloff. Cyr. S^?3» , tribulo , preffo , premo. §^ίφις , ά σφ';!;, preffura, tribulatio. Cato R. R. c. 23. Si indideris defrutum, aut marmor, aut refinam , dies viginti permifceto crebro , tribulatoque quotidie. TRIBULOSUS, a, um, afper, fpinofas, tribulis plenus . ep. 2. ad fin. Viarum voragines frigorum . ficcitate T Translate Id. lib. 1. epiff. 7. latio . TRIBÜLUM , li , n. trebbia , τρ}3oAo, , rufticum inftrumentum , quo frumenta in area teruntur . Varr. l. 4. de L. L. c. 3. Hinc in méfîe tritura , quod tum frumentum teritur , & tribulum , quo teritur . Id. /. 1. de R. R. c. zz. Corbes, fifcinae , tribula , mallei, raftelli. & cap. 52. E fpicis in aream excuti grana , quod fit apud alios jumentis jun&is , ac tribulo. Id fit Te tabula lapidibus , aut ferro afperata , quæ impofito auriga , aut pondere grándi trahitur jumentis jun&is , ut difcutiat e Tfpica grana. Plin. l. 18. c. 3o. Meffis alibi tribulis in area, alibi equarum greffibus exteritur . Virg. 1. Georg. v. 164.. Tribulaque , traheæque , & iniquo pondere raftri. Ubi Servius : Genus vehiculi omni parte dentatum , quo teruntur in area fuges : quo maxime in Africa utebantur. TRIBÜLUS , li , m. tribolo, rp/BoAo; , genus fpinae, herba foliis ad portulacæ effigiem accedentibus , tenuioribus viticulis, in terra (tratis, fpinis fecundum folia rigidis & præduris . Virg. 1. Georg. v. 153. Lappæque , tribulique , interque nitentia culta Infelix lolium,' & fteriles dominantur avenae. Ovid. Met. 1 3. v. 8o3. Afperior tribulis , feta truculentior urfa . Plin. lib. 2 1. c. 15. Aliqua & feeundum fpinam habent folium , ut tribulus, & ononis. •T Eft & alterum tribuli genus aquaticum , non nifi in amnibus nafcens , coma dumtaxat aquis extante, folio ulmi effigie. Plin. l. 2 1. c. 16. Tribulus non nifi in paluftribus nafcitur : dira res alibi , juxta Nilum & Strymonem amnes excipitur in cibis , inclinatus in vadum , folio ad effigiem ulmi , pediculo longo, &c. * Per metaphoram Graecis tp/3o^ot , Latinis tribuli dicuntur ftimuli illi ferrei , qui aliter vocantur murices , quos fpargere moris erat in bello contra equitatum, aut quadrigas falcatas, aut oppidanorum eruptionem . Nempe ita diéti funt a triquetra figura , & ob eminentes cufpides. Veget. l. 3. de re milit. c. 24. Toto campo Romani tribulos abjecerunt , in quos currentes quadrigæ cum incidiffent , deletæ funt . Tribulus autem eß quatuor palis confixum propugnaculum , quod quomodo abjeceris, tribus radiis ftat, & ere&to quarto infeftum eft. Hæc Veget. TRIBÜNAL, alis, m. tribunale, ô, «ggyptoy , 3Âαz , locus excelfus arcuata figura, in quo refidebat, qui jus civibus aut peregrinis reddebat : a Tribunus. Nam propriè eft fedes Tribuni , hoc eft locus fublimior, ubi is jus dicit : fed per fynecdochen fumitur pro quovis loco , ubi jus redditur . Cic. ad Q. Fr. 1. 1. ep. 1. c. 8. in fin. Nullius inopiam , ac folitudinem non modo illo populari acceffu , ac tribunali , fed ne domo quidem & cubiculo eße exclufam . *J Apud Romanos fuit fuggeftus editior , unde confpici Magiftratus ab omnibus poterat , multorum hominum capax , in quo fella curulis , Jurifdi&tionis infigne , locata erat , ubi ` fedens Prætor cognofcebat & pronuntiabat. Fuiffe locum multorum hominum capacem , indicat Cicero in Bruto cap. 84. dum inquit : Volo hoc Oratori contingat, ut cum auditum fit eum effe di&turum , locus in fubfelliis occupetur, compleatur tribunal, &c. & lib. 1. de Orat. c. 37. Nobis in tribunali Q. Pompeji Praetoris Urbani fedentibus . & Tacit. Ann. 1. 1. c. 75. Tiberius judiciis affidebat in cornu tribunalis , ne Prætorem curuli depelleret. “T Sellæ curulis meminit Cic. Verr. 4. c. 38. Palam , inquit, de fella ac tribunali pronuntiat : fi quis , &c. Adde Martial. l. 1 1. epigr. 99, & Tacit. 15. Ann. c. 29. *I Forma tribunalis fuit arcuata. Vitruv. l. 5. c. 1. de Bifilica Julia , quam ipfe archite&tatus fuerat, a med. Item tribunal eft in ea æde liemicycli fchematis minore curvatura formatum . Ejus autem hemicycli in fronte eft intervallum pedum quadraginta fex, introrfus curvatura pedum quindecim : uti eos, qui apud Magiftratus ftarent, negotiantes in Bafilica ne impedirent. “I Pro, vel de tribunali idem eft ac in tribunali , quemadmodum dicimus pro roffris. Cic. 3. Fam. ep. 8. Idque pro tribunali cum aliquid ageretur, intelligi potuiffe. Id. in Pifon. c. 5. Pro Aurelio tribunali dele&tus fervorum habebatur. Id. Verr. 7. c. 7. Ad fe vocari , & de tribunali citari juffit. “T De tribunali ii tantum Magiftratus jus dixere , qui fellam curulem habebant, ut Confules , Prætores , Ediles , Præfides in provinciis , & Proconfules : nam Tribuni , Quaeftores, Triumviri , & alii pro fubfelliis fedebant , ut fcribit 4f.onius in Divin. Verr. c. 13. *] In theatro erat fuggeftus editior , & ab aliis gradibus feparatus, ex quo fpe&abat Prætor, & Imperator. Sueton. in Aug. c. 44. Virginibus Veftalibus locum in Theatro feparatim , & contra Prætoris tribunal dedit. Adde Vitruv. l. 3. c. 7. *] In caftris quoque erat tribunal, ex quo Imperator jus dicebat , aut milites alloquebatur , quod olim de caefpite exftruebatur . Tacit. Hiß. 3. c. 1 o. Senfit ludibrium miles, disje&ifque qui tribunal tuebantur , &c. Id. ibid. 1. 4. c. 25. Confcendit tribunal Vocula, prehenfumque militem duci juffit. “T Claros viros, & fummo aliquo honore fum&los, præter honorem fepulcri, etiam tribunalis exftruétione coli poft yitam mos fuit . Exemplum habes apud Tacit. l. 2. Ann. ubi de fuF f f 2 merc

Sidon. l. 3. tribulofae . ante med. Tribulofiffima diffimu

nere Germanici. Quo referri poffe videtur Pet. Infcript. apud Gruper. pag. 75 1. m. 1 1. P. Elius Venerianus hoc vas difomum fibi & Relicitati fuae pofuit , & tribunal ex permiffu Pontif. perfecit. “T Plinius vocat tribuna! tumulum vel fuggeftum editiorem inftar tribunalis, quod fibi quidam populi Oceanum accolentes exftruebant , contra æftus & effufiones ejus: 1. 16. c, 1. Illic mifera -gens tumulos obtinet altos, aut tribunalia ftru&a manibus , ad experimenta altiflimi æftus, cafis ita impofitis. “I Tribunale in re&to & quarto cafu. Quimtil. l. 1. c. 6. ( al. io. ) ante med. Inhærent quidam moleftiffima diligentiae perverfitate , ut audaciter potius di* cant, quam auda£fer , licet omnes oratores aliud fequantur; & emicavit, non emicuit, & comire , non coire. His permittamus & audiviffe, & fciviffe, & pribunale, & faciliter dicere. Legitur etiam in ver. Tab. aen. apud Murator. pag. 58z. lim. 34. TRIBUNÀTUS, us, m. Tribunato , Xt^tx;x{x , Awwtxpx/z, Magiftratus , feu dignitas Tribunorum. Aliud fuit Tribunatus, aliud Tribunicia poteftas. Nam Sylla Tribunatum non fuftulit , fed Tribuniciam poteftatem. Rurfus Romani Imperatores Tribunatum non geffere , fed Tribuniciam poteftatem fumpferunt. Nam cum PĘ effet folis Tribunatum gerere , religio Imperatoribus fuit Tribun tum fibi vindicare , cum Patricii effent : cum vero Tribuni Pl. facrofan&i effent, Imperatores fibi poteftatem Tribuniciam ufurpavere, ut & ipfi facrofan&i effent , & inviolabiles. Cic. de Amicit. c. 1 z. De C. Gracchi autem Tribunatu quid exfpe&tem , non libet augurari. Id. 1. de Orat. c. 7. Tribunatüm plebis petere. Id. 1 1. Attic. ep. 9. Inire Tribunatum . MI De tribunatu militari Cic. z. ad Q. Fr. ep. 1 5. amte med. M. Curtio Tribunatum a Cæfare petivi. Id. Fam. 7. ep. 8. Sum admiratus , cur Tribunatus commoda, dempto præfertim labore militiae , contempferis. Adde epijf. 3. a med. & Plin. l. 7. c. 3o. TRIBUNICIUS, a , um , 8wwxpxix6g , ad Tribunos plebis pertinens . Salluj?. in orat. Licin. Trib, Pleb. ante med. Vis tribunicia , telum a majoribus libertati paratum. Cic, l. z. ad Q. Fr. ep. 15. fub fin. Tribunicii candidati compromiferunt. Id, z. de Orat. c. 28. a med. Cum tribunicia poteftas eft conftituta . Id. z. Agrar. c. 8. a nyed, Tribuniciæ leges. h. e. a Tribunis pleb. latae. Id. Attic. 1. 1. ep. r. Comitia tribunicia. %. e. quibus Tribuni Pleb. creantur . Id, 3. de Leg. c. 9. med. Mucronem tribunicium exacuere in aliquem . Id. po/f redit. in Sen. c. 5. Subfidia reipublicæ contra tribunicios furores. Liv. l. 2. c. 1. Si plebs agitari cœpta effet tribuniciis procellis. Cic. Fam. z. ep. pænult. a med. Incidere in terrores tribunicios. Id. pro Cluent. c. 39. Noratis animos ejus, ac fpiritus tribunicios. Hirt. de B. Alex. c. 65. Tribuniciæ contentiones. Salluf?. in Jug. c. 41. feditiones. Plin. l. 36. c. 15. poß med. conciones . 1d. in præfat. Hij?, mat. fub init. Triumphalis , & Cenforius tu , fexiefque conful , & Tribuniciae poteftatis particeps. Caef. lib. 1. B. Civ. cap. 7. Tribunicia interceffio. *J De tribunicia poteftate Imperatorum V. in di&tione præced. “T Tribunucius , qui Tribunus fuit , ut AEdilicius , qui HEdilis , Quaeßorius , qui Quæftor , &c. Cic. Phil. 1 3. c. 14. fub fin. Clariffimi viri, ædilicii , tribunicii, quaeftorii. Adde Liv. l. 3. c. 35. “II De Tribunatu militari Caef. l. 1. B. Civ. c. 77. extr. Centuriones in ampliores ordines, equites R. in tribunicium reftituit honorem . *] Scribitur & tribunitius , TRIBÜNUS, i , m. A*wxpxo;, magiftratus apud Romanos, qui primo Tribubus præfuit : ut Curio, qui Curiis. Romulus populum in tres partes divifit , quæ Tribus diétæ : fingulis fuos attribuit duces, qui Tribuni appellati , ut 4fcon. in Verr. 3. c. 5. docet. V. Tribus . Pompon. Dig. lib. 1. tit. 2. leg. 2. ante med. Di&i tribuni, quod olim in tres partes populus divifus erat, & ex fingulis finguli creabantur : vel quia Tribuum fuffragio creabantur. 4] Varia Tribunorum genera fuerunt, de quibus protiuus ordine fuo. Tribuni £rarii ( quos Tribunos æris Plin. l. 33. c. 2. appellat ) erant , qui acceptam pecuniam publicam a Quaeftoribus urbanis in ftipendium exercitus , ad Quaeftores provinciarum deferebant , militibus erogandam, ut £(t apud Afcon, in Verr. 3. de Praet. urb. c. 1 3. tribuni a tribuendo di&ti , ut Fef?. docet in AErarii : fed ab re" Parr. lib. 4. de L. L. fub fim. Quibus attributa erat pecunia, ut militi redderent, Tribuni ærarii diéti : id quod attributum erat , æs militare. Cato apud Gell. lib. 7. c. 1o. HEs militare , quod a Tribuno acrario miles accipere debebat. “T Non erant magiftratus, fed ordo : & aliquando una cum fenatorio & equeftri órdine judicia exercuerunt , ut patet ex Cicer. 2. ad Q. Fr. ep. 6. ad fin. qui eorum meminit & Catil. 4. c.7. a med. V. Aurelius, a , um. Sed judicia eis ademit Auguftus , ut in ejus vita Sueton. narrat cap. 41. Tribunus Celerum, Capitano del corpo di guardia , Magißratus quidam in Monarchia, qui præerat trecentis illis Celeribus TEquitibus, qui Regis corpus cuftodiebant , & rem militarem cum Regibus curäbät. Fuit antiquiffimus omnium Magiftratuum. Nam ab ipfo Romulo inftitutus eft. Pompon. de orig. Juris, lib. 1. Dig. tit. 2, leg. 2. Iifdem temporibus & Tribunum Celerum fuiffe conftat . Is autem Equitibus præerat, & veluti fecundum locum a Regibus obtinebat : quo in numero fuit Junius Brutus, qui au&or fuit Regis ejiciendi. * Diverfus erat a ceteris Tribunis." Nam ceteri , qui 7 tres erant, Tribubus præerant , unus Ramnenfibus, alter Tafienfibus, tertius Luceribus, fed hic tribus Centuriis Equitum , qui Celeres vocabantur , imperabat. Di&tus eft a fimilitudine aliorum Tribunorum. Ut enim duces Tribuum di&i Tribuni , quod præerant Tribubus, quae tres erant, ita Tribunus Celerum ita appellatus, quod tribus Equitum Centuriis præerat. Hoc nomen retentum eft ufque ad inftitutionem Confulum. Nam poftea Magiftratus ifte pro Tribuno di&us gft Magifter Equitum, & poftremo Præfe&us Praetorio. Pompon. loc. cit.

Tribuni Militares , Colonelli , duces legionum , qui peditibus legionum , non item equitibus, præerant . Di&ii funt Tribuni , au&ore Varrone l. 4. de L. L. cap. 14. quod ab initio terni effent , tum, cum legio ex tribus millibus conficiebatur ex ternis , quæ tum erant , Tribubus, Ramnium, Tatienfium & Lucerum fumpti. "I Initio tres fuerunt, qui finguli mille peditibus præerant . Poftea ut numerus peditum in Tegione auétus eft , fic etiam Tribunorum militarium : ita ut a tribus ad quatuor, atque ab his ad fex pervenerint. ProgrefTu temporis duodecim legi coeperunt , terni in fingulas legiones, quæ quàtuor erant. Deinde quaterni in fingulas legiones creati funt , ut effent fexdecim . Interje€tis inde temporibus , cum legio ex quinque millibus confcribi jam effet cœpta , & poftremo cum ex Tfex "millibus, Tribuni militum ad quatuor legiones viginti quatuor in fingulas feni, le&i funt . Cic. pro Cluent. c. 36. Qji M. TEmilio legati, & præfe&i , & tribuni militares fuerunt. Adde Plin. l. 34. c. 3. 4f Ut eorum numerus , fic ele&io varia, fuit. Modo enim ab Imperatore , modo populi fuffragio creafi funt: quæ varietas ufque ad extrema reipubl. tempora perduravit : * Officium eorum erat in caftris milites continere, & ad exercitationem producere, vigilias circuire, rei frumentariæ præeffe , querelas commilitonum audire, valetudinarios infpicere, denique & dare , & obfervare caftrenfia omnia. 4I Dividebantur in Rufulos, five Rutulor, & Comitiator. V. in his vocibus. Tribuni Militum confulari poteftate, Magißratus Romae , qui Confulare imperium obtinebant , & Confulum loco Rempublicam adminiftrabant. Eorum haec origó narratur. Crebris feditionibus Plebis , quibus Confules de fuo quoque corpore creari petebat , externis etjam bellis ingruentibus, Plebeque ipfa dele£tum pati negante » coa&i tandem Pâtres funt', ut aüt civibus , aut hoftibus de vi&toria concederent. Ab eorum ' fententiis, qui Tribunos Plebis caede violandos putabant, primores Patrum abhorrebant. Per hæc confilia eo res dedü&a eft, ut fex Tribuni militum , tres ex Patribus , & tres ex Plebe, Confulari poteftate praediti crearentur, de Confulibus nihil immutaretur. Igitur anno U. C. CCCX. tres Tribuni militares creati funt, qui Confularem poteftatem haberent, & quidem ex Patribus, confefitiente Plebe . `Progreffu temporis modo tres , modo quatuor , modo fex, aliquando ex folis Patribus, aliquando ex Patribus & Plebe fuerunt. Liv. l. 4. cap. 6. 7. &c. - Tribuni Plebis, Magiftratus Romæ, ex genere minorum , & ordinariorum , non diffimilis iis, qui apud Lacedæmonios Ephori dicebantur, ut ait Cic. 3. de Legib. cap. 7. , cujus officium erat injuriam omnem interceffiofie fua prohibere , & commoda Plebis adverfus Patres tueri. *I Hic Magiftratus hanc habuit originem . Plebs ob feneratorum avaritiam ære alieno oppreffa fæpe poftulavit a Patribus, ut contra&uum obligationibus liberaretur , & fæpenumero decepta, tandem A. U. CCLXI. confpiravit, ne amplius Patricios in bello, neque ulla alia in re adjuváret : itaque feceffit in Montem facrum , neque reduci inde potuit , priufquam ea obtineret , quæ jamdiu concupierat: inter quâ illud præcipuum fuit , ut Magiftratus quotannis crearetur, qui plebis jura defenderet , ceteris . Magiftratibus intercederet, & ne ipfi quidem fupremo Confulari imperio parere teneretur. Qui in ëum Magiftratüm le&ti funt , Tribuni plebir appellati. Liv. l. z. a cap. 3z. 4 Præcipua Tribunorum poteftas fuit in interceffionibus. Intercedere autem nihil aliud erat, hifi prohibere, ne vis a ceteris Magiftratibus Plebi fieret , vel ne aliquâ lex ferretur plebi invifa. Qüi negant, eos Magiftratum fuiffe, facile arguuntur multis Livii locis lib. 2. c. 33. & 56. !ib. 4. c. 2. lib. 23. c. 23. Sallufiii in Jug. c. 41. Varronis apud Gell. lib. 1 3. c. 1 z. Ciceronis lib. 1. de Orat. c. 7. & Pompon. Digef. lib. 2. tit. 2. leg. z. qui omnes tribunatum pleb. Magiftratum vocant • *] Inibant Magiítratum menfe Decemb. fuitque eorum tanta au£toritas, ut quicquid Senatus decreviffet , ita demum ratum haberetur , fi Tribuni approbafîent. Stabant ergo pofitis fubfelliis in veftibulo Curiæ, ubi habebatur Senatus, quia templum ingredi, non licebat, & quæcunque Senatores decrevifïent, Tribunis animadvertenda perferébantur, ut fi pro Republica fore viderentur , apprQbarent, ἐetera ad arbitrium rejicerefit. Si Senatufconfultum approbaffent , T litteram in tergo fubfcribebant, qua nota fignificabatur , ita Tribunus quoque cenfuiffe. Val. Max. i. z. c. z. n. 7. * Illud etiam obfervatum eft inter Tribunos, ut , fi ceteri omnes unam rem probaffent, unus vero prohibuiffet , plus ceteris omnibus polleret , eofque impedire poffèt. * Ne vero unquam eorum poteftas minui , aut violari a quoquam poffet, ftatutum eft, ut facrofan&ti haberentur, ita ut qui iis injuriàm intuliffet, facer effet . V. Sacrofan&us. * Nihilominus hanc poteftatem L. Sylla Di&tat9r debilitavit , iratus Plebi, quod contra^ fe pro C. Mario bello civili fletiffet. Tulit enim , ne Tribunis pleb. legum ferendarum jus effet , neve iis, qui Tribuni pl. fuißent, alios poftea Magiftratus capere liceret, ut fcriptum eft in Appiani hiftoria . Tribunorum tamen jura poft reftituta funt partim a Cotta, partim a Pompejo , & Craffo Coff. Afcon. in Divin. Verr. c. 3. & in proæim. 43. in Ver_rem, c. 15. & Epit. Livii l. 97. 4] Tempore Monarchiae Imperatores Tribuniciam poteftatem fibi fumpferunt. V. Tribunatur . Sueton. in 4ug. c. 27. Tacit. 3. 4am. c. 56. “I Tribunus plebefus , quod quidam leg. apud Liv. l. z. c. 33. & lib. 34. c. 36. non dicitur, cum MSS. omnes aut plebis , aut plebei , aut plebi habeant , teftibus Criticis viris apud Drakemborch, ad utrumque loc. V. Plebes. TRIBÜO , is, ui , utum , a. 3. dare , affegnare , attribuire , 373•αt , 2;orgzw , do , praefto, impertior : a Tribus : quia proprie olim dicebatur de his , quæ a Tribubus in publicum conferebantur. Latius

deinde ufurpari cœpit , ut do, das. Cic. 1. 0ffic. c. 15. Ut ci plu

[graphic][graphic]
[ocr errors]

3ium, Aurelio tribuit. Ovid. 9. Met. v. 4oi. cum jurare pararet ,

[ocr errors]

*iam , Voturiam additas fuifîe fociali bello. Sed sigonius dicit, multas, Tribus ex XXXV, duo habere nomina , & in lapidibus, ac veteribus libris appellari interdum nornine loci, interdum nomine gentis , vel familiae . De his omnibus nominibus fingillatim mentio fit etiam fuis locis. “J Poftquam Tribus Cenforibus per.miffæ funt, rufticae honeftiores urbanis effe coeperunt : partim quia agreftium vita , quæ labQriofa eft, vitae urbanorum , quæ eft plena otii ac defidiæ, anteferebatur , ut ait Varr. initio 1. 2. R. R. pârtim quia Cenfores urbanas Tribus omni fordidiffimorum hominum genere , ideft non folum artificibus, & turba forenfi , fed etiam libertinis, inquinaverant. Igitur a nobilibus & ingenuis , non folum qui ruri vitam agebant , fed etiam qui urbem incolébant, in ruftiças

[ocr errors]

commigratum eft. Eos enim pudebat numerari cum negótiatoribus , cum artificibus , cum turba forenfi , cum libertimis. Hinc Cenfores , & cum novos homines in Tribus referrent, & cum aliquem ex veteribus civibus vellent honore afficere, in Tribus rufticäs transfercbant. Fuerunt autem urbanæ Tribus quatuor tantummodo, PalatiIma , Efquilina , Colline , & Suburama'; reliquæ omnes rufticae. V. Plin. l. 18. c. 3. ante med. “T In Tribus referre jus Cenforum fuit, poßquam inftituti funt. hi enim poterant novas Tribus addere, & cives de una in aliam transferre. Atque huc pertinet Tribu novere , h. e. ex Tribu nobiliori in ignobiliórem tranfmittere ignominiæ caufa . Cic. 2. de Orat. c. 67. Africanus Cenfor Tribu movebat eum centurionem, qui in Pauli pugna non affuerat. Adde Liv. h. 4. c. 24. ad fin. & lib. 45. cap. 15. ubi quid fit movere Tribu , clare explicat. ® Tribus explere quid fit, V. in Expleo. *I Convocare populum in Tribus, Cic. 3. de Legib. c. 19. a med. h. e. per Tribus, & ad Tributa cornitia . *J Quotiefcumque ad nomen civis R. Tribus adfcribitur , ejus nomen ponitur in ablativo fine præpofitione , & fere cognomini præponitur. Cic. Verr. 1. c. 8. ad fin. Inventum tamen effe ex eadem familia Q. Verrem Romilia , qui id fe perfe£turum po!liceretur . Id. Phil. 9. c. ult. Ser. Sulpicius Q. F. Laemonia Rufus . Lucil. apud Nom. cap. 6. n. 82. Calvü' Palatima vir nobilis, ac bonu' bello. V. lib. 8. Fam. ep. 8. ubi multa habebis hujufce conftruétionis exempla, quæ paßini occurrunt etiam in veterib. Infcriptionib. *] Interdum Tribus dicitur de pauperioribus, ut tribulis. Cic. pro Planc. cap. 18. Neque hoc liberis noftris interdicendum eft, ne obfervent tribules fuos, ne diligant , ne reficere neceffariis fuis fuam tribum poffint . Al. ieg. conficere , quod alio trahit fententiam. Martial. lib. 8. epigr. 1 5.TDat populus, dat gratus eques, dat tura fenatus: Et ditant Latias tertia dona Tribus. h. e. tertium congiarium . Al. aliter leg. aut interpretantur. Maxime omnium rela conficit illud Plin. 1. 19. c. 4. ante med. In herbis aliqua fibi nafci Tribus negant , caule in tantum faginato, ut pauperis menfa non capiat. “T Unus aliquando duas Tribus habuit, alteram nativitate, alteram adoptione. Infcript. apud Gruter. pag. 226. n. 3. C. Julio C. F. Fab. Scapt. Cæfari Aug. ( Sueton. in Aug. c. 4o. Fabianis , & Scaptienfibus tribulibus fuis die comitiorum fingula millia nummum a fe dividebat . ) Alia ibid. pag. 435. n. 1. L. Manlio A. E. An. Gal. Boccho trib. mil. leg. XV. Adde aliam apud Murator. pag. 723. m. 5. Sed refpuit hæc omnia Maffejus in Muf. Veronemf. pag. 199. “I Translate Colum. l. 3. c. 2. Inerticula tamen nigra , quam quidam Graeci amethyfton appellant , poteft in fecunda quafi tribu effe . h. e. gradu , ordine , pretio. TRIBUTARIUS, a , um , tributario , ύπάροyo; , àzarwoodyog , folvendo tributo obnoxius. Jußin. l. 1. c. 7. Sed civitates , quæ Medorum tributariæ fuerant. Plin. l. 1 2. c. 1. Et jam ad Morinos ufque perve&ta, ad tributarium etiam pertinens folum . Adde Sueton. in Aug. s. 4o. & Flor. l. 3. c. 4. “J Tributaria neceffitas , eft neceffitas tributi conferendi. Juftin. l. 32. c. 2. Antiochus fub fpecie tribu

[ocr errors]
[ocr errors]

£Nam Romülus primum divifit univerfum populum in tres partes, quæ Tribus diâae funt, vel a numero, vel a tributo pendendo. $ingulas Tribus in Centurias decem, quae Curiæ appellatæ : Ex fin

[ocr errors]

tariæ meceffitatis no&e templum Elymaei Jovis aggreditur. T Tributariae littere, in quibus munera promittuntur , & tribuuntur. Cic. 6. Verr. c. paenult. Übi intellexi, multum apud illum tabulas mon commendatitias , fed tributarias valuiffe . V. Verr. 4. c. 26. unde huic

[ocr errors]

loco lux. *J Tributaria caufa , in qua de tributo agitur . Hernîog* nian. Dig. lib. 49. tit. 14. leg. 46. TRIBÜTIM, per fingulas tfibus , xxTt: ov\&% . Cic. 4. Attic. ep. 17. Nummis ante comitia tributim uno loco divifis. Id. pro Flacc. c. 7. Tributim & centuriatim defcriptis ordinibus . Id. pro Mur. c. 34. a med. Spe&tacula tributim data , & ad prandium vulgo vocati. Horat. l. 2. fat. 1. v. 69. Primores populi arripuit , populumque tributim . Liv. l. 3. c. 55. Legem centuriatis comitiis tulere , ut quod tributim plebes juffiffet , populum teneret . h. e. comitiis tributis . Sic lib. 7. c. 16. ad fin. Legem , novo exemplo , ad Sutrium in caftris tributium de vicefima eorum , qui manumitterentur , tulit. TRIBUTIO , onis , f. diftribuzione , diftributio , divifio , partitio. Cjc. 1. de mat. Deor. c. 1 9. Hanc ἐσονομ'x, appellat Epicurus , hoc eft æquabilem tributionem . Ulpian. Dig. lib. 14. tit. 4. leg. 5. ia fin. Tributio fit pro rata ejus , quod cuique debetur . f fa la contribu<ione. *] Item, tribuendi a&tus , collatio tributi . Ulpian. Dig. lib. 2. tit. 14. leg. 52. Siquas fummas, propter tributiones prædii pignori nexi fa&tas, creditor folviffet. Arcad. lib. 5o. tit. 4. leg. 18. a med. Et eos , qui fenus exercent , tributiones ejufmodi agnofcere debere, refcriptum eft. Al. leg. intributiones. TRIBÜTOR , oris, m. datore , qui tribuit . Apul. ad Afclep. pag. 9z. Elmenborf?. Mundus præftitor eft, & tributor omnium , quæ mortalibus videntur bona. TRIBUTORIUS , a, um , ad tribuendum pertinens . Tributoria a&io apud JCtos eft , quæ datur creditoribus , fi quis eorum queratur , quafi minus ei tributum fit, quam oportuerit ( ut ait Jußinian. l. 4. inßitut. tit. 7. ) in eo cafu , in quo fervus in merce peculiari fciente

[ocr errors]
[ocr errors]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]

eníe domino negotiatur : & dicitur tributoria , quia ipfi domino di{trjbutionem eorum , quæ in illa negotiatione recepta funt , Praetor permittit. E(t in Digeftis titulus 4. lib. 14. qui de tributoria a&ioj,e infcribitur. V. plura apud JCtos. “TRIBÜTUS , a , um , dato, conceffo , particip. a tribuo , datus , conceffus . Lucret. l. 1. v. 799. demptis paucis , paucifque tributis . Cic. 2. de Orat. c. 1 1. Cui primum mulieri hunc honorem in noftracivitate tributum puto . Caef. l. 2. B. Civ. c. 2 1. Tributa præmia. Callißrat. Dig. lib. 27. tit. 1. leg. 17. Tributa immunitas. *J Tributum abfolute , gravezza , impoßzione, tributo , €v9opè, τάλος , pecunia , quæ a privatis reipublicae penditur . Quid a ve&igali differat, ibi dicetur . Triplex fuit apud Romanos, fecundum capita , fecundum cenfum , & extra ordinem , feu temerarium . Feftur : Tributorum collatio cum fit alia in capita , alia ex cenfu, dicitur etiam quoddam temerarium , ut poft urbem a Gallis captam conlatum eft , quia proximis quindecim annis cenfus alius non erat. item bello Pumico fecundo, M. Valerio Lævino , M. Claudio Marcello Coff. cum & fenatus, & populus, quod habuit , detulit . Hæc Fejfus. Dicebatur tributum in capita, quod a fingulis pendebatur, capitazione . Id folvebant patres matrefque familias pro numero liberorum . Tributum ex cenfu impcrabatur fingulis familiis pro ratione fortunarum . Temerarium di&tum, quod extra ordinem , in magno reipublicae difcrimine , & temere, h. e. non habita ordinis Tribuum , aut cenfus ratione , conferebatur . . Exempla apud Liv. l. 5. c. 25. & lib. 26. c. 36. invenies . Varr. l. 4. de L. L. prope fin. Tributum di&um a Tribubus, quod ea pecunia, quæ populo imperata erat, tributim a fingulis pro portione cenfus exigebatur. Ulpian. Dig. lib. ult. tit. p.emult. leg. 27. Stipendium a ftipe appellatum eft , quod per ftipes, id eß modica æra colligatur . Idem hoc etiam tributum appellari , Pomponius ait : & fane appellatur ab intributione tributum , vel ex eo , quod militibus tribuatur . Caef. l. 3. B. Civ. c. 32. Tributum imponere in capita fingula fervorum & liberorum . Liv. l. 23. c. 3 1. Duplex tributum imperare . Cic. Verr. 4. c. 33. Omnes Siculi ex cenfu quotannis tributa conferunt . & Verr. 5. c. 42. Imacharenfes tributum ferre miferos ac perditos coegifti . 4l. leg. facere . Id. Fam. 3. ep. 7. Intolerabilia tributa exigere a civitatibus. Caef. l. 6. B. Gall. c. 13. Tributum pendere . Cic. Fam. 15. ep. 4. Multas givitates acerbiffimis tributis liberavi . Paul. Dig. lib. 5o. tit. 1 5. leg. ult. Tributum capitis alicui remittere . Tacit. z. Ann. c. 47. fub fim. Urbes levari tributis in tempus . Id. 3. Hijf. c. 55. His tributa dimittere . & lib. 4. c. 71. facilius tributa tolerare . Id. de Germ. c. 43. pati . Juftin. l. 16. c. 3. a med. Cum Athenienfes Græciæ & Afiae [tributum in tutelam claffis defcripfiffent . Plin. l. 2 1. c. 13. a med. Gens ea ceram in tributa Romanis præftat . Ulpian. Dig. lib. 5o. tit. 15. leg. 3. Tributo capitis obligari . Liv. l. 4. c. 6o. Indicere tributum populo . Star. l. 4. filv. 1. v. 4. urbem frenare tributis. Martial. l. 7. epigr. 61. gens damnata tributis. •T Di. citur etiam tributum , cum plures aliquid conferre tenentur ad farciendam ja&uram rei privatae , v. gr..mercium jaétum in mare ad ]evandam navim in tempeftate : aut cum focius in negotiatione contribuit ceteris in re communi . Paul. Dig. lib. 1 4. tit. 2. leg. 2. circa med. Placuit , omnes conferre oportere , quia id tributum ob fervatas res deberent . Calliftrat. ibid. leg. 4. Ja£tus in tributum , mave falva , venit . è foggetto all4 contribuzione . & Ulpian. ibid. tit. 4. leg. 5. In tributum vocantur qui in poteftate fervos habent , a creditoribus mercis. “I Translate Martial. l. I o. epigr. 17. Saturnalicio Macrum fraudare tributo Fruftra , Mufa cupis . JuvemaJ. fat. 3. v. 188. praeftare tributa clientes cogimur . Stat. l. 1. fìlv. 4. v. 86. gaudet Trafinemus, & Alpes, Cannenfefque animae ; primufque infigne tributum Ipfe palam lacera pofcebat Regulus umbra . *] In mafculino genere Plaut. Epid. z. z. 43. Tributus cum impcratus eft , negant pendi poteffe : Illis quibus tributus n.ajor penditur , pendi poteft . Cato apud Non. c. 3. n. 252. Cum tributus exigitur . Gell. l. 1 3. c. zo. a med. Hic peccatus re&te Latineque dicitur : ficut hic inceffus , & hic tributus , quod tributum nos dicimus , a plerifque veteribus di&ta funt. “T Tributus , diftributus , divifus, divifù . Cic. 2. de Fin. c. 6. Omnem vim loquendi jn duas tributam effe partes. “| Tributus a Tribu. Cemitia tributa fuere, in quibus plebs R. nom per centurias, & ex cenfu , fed per Tribus fuffragium ferebat . Itaqüe in his locus erat infimo cuique , & pauperrimo , non erat patribus . Lelius Felix apud Gell. l. 1 5. c. 27. Cum ex generibus hominum fuffragium fertur , curiata comitia effe : cum ex cenfu & ætate , centuriata : cum ex regionibus , & locis tributa . Feftur in Populi . Populi commune eft in legibus ferendis cum plebe fuffragium . nam comitia centuriata ex patribus & plebe conßant in centurias divifis : at cum plebes fine patribus tributis comitiis convenit, quod plebes fcivit, plebifcitum id ea caufa appellatur . Liv. 1. 2. c. 6o. in fin. Infignem annum maxime comitia tributa efficiunt , res major vi&oria fufcep:i certaminis , quam ufu . plus enim dignitatis comitiis ipfis detra&tum eft , patribus ex concilio fubmovendis, quam virium aut plebi additum, aut demptum patribus . & cap. 56. Volero rogationem tulit ad populum, ut plebeji magiftratus tributis comitiis fierent . Haùd parva res fub titulo prima fpecie minime atroci ferebatur : fed quæ patritiis omnem poteftatem, per clientium fuffragia creandi quos vellent tribunos , auferret . Sunt qui his Livii locis tribunicia legunt, quod ea comitia per tribunos plebis haberentur : fed faniores Crit1c1 rejiciunt . TRICE , arum , f. baje , triche , cofe da nulla , ^Äpot , res frivolae, futilcs nullius pretii , nugae. Plin. l. 3. c. 1 1. a med. Diomedes ibi delevit urbes duas , quae in proverbii ludicrum vertere , Apinam &

Tricam . Plaut. Rud. 5. 2. 33. Gri. Quid dare velis, eloqüere pro

pere. La. nummos trecentos. Gri. tricas. La. quadringentos . Gri. tramas putridas . Martial. l. 14. epigr. 1. Sunt apinae tricaeque , & fiquid vilius iftis. 4] Sic etiam dicuntur impedimenta , & implicationes , ìntrigbi , imbrogli , viluppi : quia res frivolæ feria âgentem impediunt . Nonius c. 1. n. 26. ait , tricas effe pilos aut fila, quæ pédes pullorum gallinaceorum irretiunt , & involvunt , & ingredientés impediunt. Turpil. ibid. Judicia , lites , turbas, tricas, cociones maximos . Varr. ibid. Putas eos non citius tricas Atellamas, quam id extricaturos ? Plaut. Perf. 5. 2. 18. Quomodo me hodie verfavifti ? ut me in tricas conjecifti ? Cic. Attic. l. 1o. ep. 8. fub fin. Tullia quomodo fert publicam cladem! quomodo domefticas tricas ! Cael. ad Cicer. Fam. 8. ep. 5. a med. Ut plus biennium in his tricis moretur. “T ambages, verborum , praefertim quæ a lentis debitoribus , aut fraudare volentibus effutiuntur . Plaut. Perf. 4. 3. 62. Nihil mihi opus eft litibus , neque tricis . . Id. Curc. $.

[ocr errors]

45. Quin tu iftäs mittis tricas? TR{CAMERATUS . V. Bicameratur. TRICASTINI, m. populi Galliae Narbonenfis, quorum tra&us dicitur le Tricaflin , in provincia Delphinatus , verfus Rhodanum fluvium. Eorum urbs eft Augufta Tricaftinorum , Saint Paul. Plin. l. 3. e. 4. Hinc adje&ive Sil.TJ. 3. v. 466. Jamque Tricaftinis incedit finibus agmen. TRICCAEÜS , a , um , ad Triccam pertinens , oppidum Theffaliae ad Peneum fluvium , ubi templum Efculapii fuit . Avien. in Aerat. v. 2o6. Triccæi fidus ftat nominis. TRICENARÍUS, a, um , di trenta , qui triginta continet . Varr. 1. 1. R. R. c. 2. Tricemariæ vites . V. Trecenarius. Frontin. de aquaedu&#. artic. 29. & 48. Tricenaria fiftula. h. e. quæ digitos triginta habet in lumine in rotundum coa&o , ut Id. ibid. explicat . Adde Plin. l. 3 1. c. 6. Vitruv. l. 8. c. ult. ante med. & Pallad. in Aug. tit. 12. ubi hæc ratione ponderis exponuntur. “| Tricenariæ * cærimoniæ dicebantur , quibus facra adituris triginta continuis diebus certis quibufdam rebus carendum erat . Paul. ex Feflo in Denarie. “I Tricenarius homo , triginta annorum , di trent' anni . Senec. 1. 3. excerpt. controverf. n. 3. ad fin. Nec tricenario quidem filio adoptare licet. Armob. l. 2. pag. 38. Quot vultis annos agens ? vultis vicenarius ? vultis tricenarius ? “I Tricenarius in militia . V. Trecenarius. TRICENI, æ, a, trenta , tptXaoyrw , triginta, nomen nunmerale diftributivum . Primam fyllabam producit : at treceni, quod eft trecenti, corripit. Sæpe tamen in libris commutantur , incuria aut ignoratio> ne librariorum . Plin. ' l. 7. c. 16. ante med. Dentes triceni bini viris attribuuntur . Colum. l. 2. c. 15. ad fim. Minores fingulæ pecudes tricenis diebus fingulas vehes ftercoris efficiunt . ogni trenta di. & Martial. l. 1o. epigr. 27. Et tua tricemos largitur fportula nummos. trenta per uno . fingulis fportulam accipientibus dantur nummi triginta. *] Pro cardinali triginta , extra diftributionem . PJim. 1. 1 8. c. 16. Medica ab uno fatu tricemis annis durat. Martial. l. 1. epigr. 44. Bis tibi triceni fuimus , Mancine , vocati : Et pofitum eft nobis nil here præter aprum . Adde lib. 4. epigr. 26. <| In genit. plurali eft tricemum , ut cetera diftributiva, ut Tricenum annorum , pedum , &c. Plin. l. 7. c. 49. ad fin. & lib. 1 1. c. 33. & Frontin. de aquædu&#. artic. 49. TRICENNALÎA , lium , n. folemnitas tricefimo quoque anno celebrata . Orofius 1. 7. c. 28. extr. Conftantinus tricemnalibus fuis Delmatium Cæfarem legit. TRICENNIUM , ii , n. fpazio di tremt' anni . Imp. Jußiniam. lib. 7. Cod. tit. 3 1. leg. 1. a med. Poffeffio connumeretur in decennium, vel viginti annorum fpatium , vel tricennium. TRICENTENI. V. Trecentea i. TRICENT[. V. Trecent; im fin. TRICENTIES , adverb. idem ac trecenties . Martial. 1. 3. epigr. zz. Dederas, Apici , bis tricenties ventri. TRICEPS , ipitis, di tre capi , τρι κόρxxog , qui habet tria capita : a tricapitis, per fyncopem , ut biceps a bicapitis. Cic. in Orat. c. 48. Quid in verbis jun&is? quam fcite infipientem, non infapientem ; iniquum , non inæquum ; tricipitem , non tricapitem ? Id. 1. Tufcul. c.5. Dic , quæfo, num te illa terrent, triceps apud inferos Cerberus? &c. Ovid. 7. Met. v. 194. Tuque triceps Hecate . V. Hecare. 4J Translate eft triplex, triplice. Varr. l. 4. de L. L. c. 32. De eo triceps hiftoria . nam & Procilius non idem prodidit, quod Pifo , nec quod is, C. Ælius Stilus fecutus. TRICESIMUS, & Trigefimus, a, um, trentefimo, tytzworrô , ultimus ex triginta : nomen numerale ordinale . Cic. 2. Offic. c. 8. Sexto tricefimo anno poft . Al. leg. trigefimo . Id. Fam. 1 2. ep. 2. Idem tricefimo poft die feci . Id. de Sene8. c. 6. a med. Cujus a morte hic tertius & tricefimus eft annus. Al. leg. trigefimus. Ju$im. l. 12. c. 15. Intra trigefimum annum T. Martial. l. 1. epigr. 1 6. Jam bis paene tibi conful trigefimus inftat . & lib. 1 o. epigr. 1 o3. trigefima aeftas . Claudian. de B. Get. v. 488. tricefima brumna . Horat. 1. 1. fat. 9. v. 69. tricefima fabbata . h. e. Pafcha , folemnis Judaeorum dies , tricefima hebdomada recurrens , inchoando annum menfe Septembr. Galba ad Cicer. Fam. 1 o. ep. 3. Antonius legiones eduxit duas , fecundam & quintamtrigefimam. ' Al. leg. trigefimamquintam. “T Manut. Daufqu. & Cellar. in Orthogr. probant , ac præferunt tricefimus : quia fimile eft rig tricies , triceni , &c. Idem fentiunt de vicefimus. TRICESSIS , triginta affes , feu tres decuffes . Varr. l. 4. de L. L. c. 36. TRICHALCUM , i , n. tpixw^zcr , quarta pars oboli apud Graecos. Vitruv. /. 3. c. 1. a med.

[graphic][graphic]
« НазадПродовжити »