Зображення сторінки
PDF
[graphic]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Attic. l. 7. ep. 3. a med. De ferpcraftris cohortis meæ

&oleas. ipfi enim fe collegerunt admiratione integritatis meæ. h. e. de praefe&is, legatis, tribunis, quaeftore, accenfo , &c. qui in me9 comitatu funt iii provincia. Serperaßra eos vocat, quia eorum , quibus præerant, vitia corrigere debebant, ut ferperaftra diftortiones cruruim : ipfi tamen male fe gerere cœperant , fed exemplo Ciceronis jam réfipifcebant. Alii intelligunt fordidos hnmines, lucris in; tentos , & honefti nullam rationem habeates: a ferpo: quafi humi ferpant, nil fublime cogitent . Sunt etiam, qui mallent GerberaJirjs , quafi cerberi fimilibus, avidis, voracibus , & pecuniae inhiantibus. SERPILLUM. V. Serpyllum. SERPO, is, ferpfi , n. 3. andar ferpendo , ftrifciare, ferpeggiare , 3prw , more' anguium incedo, ventre ingredior , repo : a voce Graeca all* ta, fpiritu in fibilum 'verfo, ut fex ab ;; , feptem ab £772, ut Feft. in Serpfit docet . Cic. 2. de nat. Deor. c. 47. a med. Alia animalia gradieiido, alia ferpendo ad paftum accedunt , alia volandg , alia íando. Id. 5. de Fin. c. 1 3. Serpere anguiculos , nare anaticulas , evolare merulas. Ovid. 12. Met. v. 13. Serpere cæruleum Danai videre draconem in platanum . & lib. 15. v. 689. ferpit anguis per humum. Id. 3. ex Pont. ep. 3. verf. 1 oz. Utque latens ima vipera ferpit humo. J Paffive Solig. c. 32. (al. 33.) Cum terra nullo ferpatùr angue. T Dicitur de aliis rebus per terram repentibus , & progredientibus, vel leni , vel tortuofo curfu,. Tibull. !. 1. el. 8. v. i3. An te , Cydne , canam , tacitis qui leniter undis Cæruleis placidus per vada ferpis aquis ? Ovid. 3. Trift. el. 19. v. 39. & 14. Met. v. 398. Ifter Cóngelat , & te£tis in mare ferpit aquis . Liv. J. 3o. c. 6. Flamma per continua ferpens uno repente omnia incendio haufit. Virg. 2. HEn. v. 269. & Plim. l. 7. ' c. 24. extr. Serpit fomnus. Propert. l. 3. el. 1 1. v. 64. Fallacem patriae ferpere dixit equum . %. e. fenfim fcandere, muros Trojae. Plin. lib. 27. c. 1 1. a mied. Lithofpermos ( berba ) jacet, atque ferpit humi . & cap. 9. fub fin. Raihi in terram ferpunt quini , fcnive .. Id. lib. 22. c. 18. Chamæleon ferpit in terra, echini modo fpinas erigens . Id. l. 2 1. c. 16. ad fin. Aculeatarum caules aliquarum per terram ferpunt. & }. 17. c. zo. Inter fe radices ferpunt, mutuoque difcurfu nentur. Claudian. de IV. conful. Honor. v. 641. Per tua lanugo cum ferpere cœperit ora. cel/. l. 6. c. 18. fe£t. 2. Ulcus latius atque altius ferpit . Virg. 3. Geórg. v. 469. culpam ferro compefce priufquam Dira per incautum ferpänt contagia vulgus , Martial. l. 1. epigr. 79. Inque ipfos vultus ferperet atra lues . Plin. l. 29. c. z. ad fin. Sordes caudarum profuit gingivis, fi carcinoma ferpat. Id. h. 27. c. 12. ante med. P9lygonón fiftit omnia quæcumque ferpunt. *' Serpere aerem , dixíí Lucret. 1. 6. v. 1 18. h. e. fiare, meare , fpirare. °| Translate eft fenfim , aut occulte progredi , dilatari , crefcere. F!or. /. 2. e. 9. Serpfit tamen latius in proximos bellum , omnemque late Cephaleniam . Ovid. de remed. amor. v. 1 o5. tacitae ferpunt in vifcera άammae . fcil. amoris. Cic. de 4inic. c. 23. Serpit enim, nefcio quomodo, per omnium vitas amicitia. Id. pro Mur. c. 21. fub fin. Serpit hic rumor. & Stat. I. Theb. verf. 168. iam , murmura ferpunt glebis. Cic. Phil. 1. c. 2. Cum ferperet in urbe infinitum malüm , idque manaret in dies latius. » Id. Artic. }. 1. ep. 1 3. & pro Rabir. Poji. c. 6. extr. Hoc ferpet longius . Juftin. l. 31. c. 3. Ne vicinum mälum ( belli ) etiam ad fe ferperet. Cic. tn Divim. Verr. c. zz. si paulatim hæc confuetudo ferpere ac prodire cæperit. Plin. 1. 14. c. ii. Altius cura ferpit. Cic. 2. de Orat. c. 5o. Ecce autem , cum te nihil profeciffe arbitrarer , ferpere occulte cgpifti, &c. 4. e. fen{in progredi oratione . Horat. in ar. Poet. v. 28. Serpit hùmi tutus nimiùm , timidufque procellae. %. e. humili ftilo utitur. “| Ser. pfit ufi funt antiqui pro ferpferit. Meffala : ferpula ferpfit : ferpens inrepferit. Feffus . - - - SERPjLA , ae , f. ferpe , ferpens. V. in fin. di£tion. praeced. SERPULLUM . V. Serpyllum . SERPYLLIFER , a, um , ferpyllum ferens. Sidon. lib. 8. ep. 1 1. in earn. Qua ferpyllyferis olet catinis Baccas per geminas ruber botellus. SERPYLLUM, Serpillum , & Serpullum 3 i , n. fermollino , ferpollo, ferpillo , £prv»o , herba condimentis ciborum apta : ab Hora, ferpo, ut Verr. 1. 1. R. R. c. 35; & Plin. l. 2o. £; 22; docent. Nam íilveßre ferpit, difpergitque fefe per humum quibufdam ramufculis renuibus, qui quacumque terram attigerint.; radicem agunt. Plin. 1. ,o. c. 23. Serpyllum a ferpendo putant diâum quod in filveftri evenit, in petris maxime. Sativum non ferpit , fed ad palmæ altitudinem inêrefcit. Pinguius voluntarium , & candidioribus foliis ramifque. Virg. ecl. z. v. 1 o. Teftylis, & rapido feßis mefforibus æftu Alliâ, ferpillumque , herbas confundit olentes. Id. Georg. 4. v. 3o. cafiae virides , & olentia late Serpilla . Adde Caton. R. R. cap. 73. colum. lib. 1 1. cap. 3. circa med. & Pallad. im Mart. tit. 9. in fin. • In veterib. codicib. Virg. invenit Pierius ferpullum : Catonis quoque non uni idem habent , ex confuetudine vertendi Græcam v in u. SERRA, ae, f. fega, τελων , inßrumentum dentatum , quo ligna & lapides fecantur. Plin. l. 7. c. 56. & Senec. ep. 9o. ante med. ejus in$entionem tribuunt Dædalo : Hygin. fab. 274. & 0vid. Met. 8. a verf. 241. Perdici, Dædali fororis filio . V. Perdix . Ex fpina pifcis formami ferræ du&am , Hygin. loc. cit. ex foliis ferratis chamaedryos, alii apud Plin. l. 24. c. 15. tradunt. Qvid. loc. cit. v. 244. Ille etiam medio fpinas in pifce notatas Traxit in exemplum , ferroque incidit acuto Perpetuos dentes , & ferræ reperit ufum. Senec. ep. 9o. ante med. In quadratum tigna decidere , & ferra per defignata currente, certa manu trabem fcindere. Virg. 1. Georg. v. 143. “Tum ferri rigor , atque argutae lamina ferræ . Nam primi cuneis {cindebant fiftile lignum . Lucret, l. z. v. 41o. ferræ ftridcntis acerbus

korror. Cie. 3. Tufeul. c. penult. Surdi ne ftridorem quidem ferræ audiunt tum, cum acuitur. Varr. apud Non. c. 3. n. 197. Id fal virgines Veftales ferra ferrea fecant. Colum. de arborib. c. 9. Vitem ferra præcidere . Vitruv. l. z. e. 7. Lapis albus , qui etiam ferra dentata, uti lignum, fecatur. “T Eft & ferra perpetua acie fine dentibus , qua marmora fecantur . Arena hoc fit ( inquit Plin. l. 36. c. 6. a med. ) & ferro fieri videtur, ferra in praetenui linea premente arenas, verfandoque tra&u ipfo fecante. T T Translate Tertull. de cor. mil. c. 3. Et quamdiu per hanc lineam ferram reciprocabimus. h. e. de eadem re fruftra altercabimur? Varr. l. 3. R: R. c. 6. Ducere ferram cum aliquo . h. e. cum aliquo altercari , contendere, certare , alicui adverfari. Al. leg. fertam. M Serra pra/iari dicitur, cum affidue acceditur , recediturque, neque ullo confiftitur tempore. Cato de re militari : Sive forte opus fit cuneo, aut globo , aut forcipe, aut turribus, aut ferra, uti adoriare. Hæc Feftus , quae aciei nomina etiam a Gell. l. 1 o. c. 9. referuntur. Veget. de re milit. l. 3. c. 19. ad fin. ejus ufum effe ait, cum turbatam aciem reparare opus eft , opponitur enim hofti urgenti ftrenua militum manus, quae tantifper, dum ordines iterum ad pugnam reficiuntur, eius impetum aggrediendo, & recedendo reinoretür. T Eft & pifcis , aut frutex marinus hoc nomine , fortaffe quia formam ferræ refert. Plin. l. 9. c. 1. & cap. ult. l. 32. 4I I Item genus plauftri , quod rotis fubter ferreis ac dentatis volvitur , ut excuffis frumentis, ftipulam in areis conterat, & in cibos jumentorum, propter fœni (terilitatem , paleas comminuat . Hieronym. im Amos , c. 1. *J Denique Serra in facris nomen erat Tiberini fluminis , fi credimus Servio ad illud Virg. 8. Æn. v. 62. Ego fum , pleno quem flumine cernis Stringentem ripas, & pinguia rura fecantem, Cæruleus Tibris. SERRABILIS, le , fegabile , £re/wro;, qui ferra fecari facile poteft . Plin. l. 16. c. 43. Serrabilia, ac fe&tilia, quæ modice humida . arida enim lentius ferræ cedunt, viridia pertinacius refiftunt. Ita Harduin. Al. leg. durabilia;. SERRACÜLUM, i , n. timone della nave, r»34 Ntor, clavus navis. Ita exponitur in Gloffs . Ulpian. Dig. lib. 9. tit. a. leg. 29. Parvi referret , navem immittendo, aut ferraculum ad navem ducendo , an tua manu damnum dederis. Ita quidam leg. & habet etiam Torrentim. in margine : fed in textu fervaculum , quod alii ancoram , alii clavum, alii fcapham navis interpretantur. Haloander edidit verriculum. SERRÀCUM . V. Sarracum . SERRÁGO, inis, f. fegatura, fcobis, fragmenta minutiffima, quæ humi cadunt , cum aliquid ferra fecatur , tre;aux. Cael. Aureliam. Tard. 1. 4. c. 8. a med. Cum cervini cornu ferragine afperfa . Id. Acut. 1. c. 14. Caprinum cornu nigrum, fed alba ejus ferrago. Quidam tribuunt & Plinio 1. 37. c. 2. circa med. Infeftantur cryftalli plurimis vitiis , fcabro , ferragine, macülofa nube , &c. Al. leg. fcabro , ferrugine . Alii fcabro ferrumine : quod re&ius eft. SERRÁNÆ TIBIÆ. V. in Sarranus. SERRÄTIM, a foggia di fega, in modum ferræ. Vitruv. l. 6. c. ult. Uti dentes conjunéti muro ferratim ftruantur. Apul. de herb. c. 2. Folia ferrätim fcifTa. SERRATORÍUS, a, um, in modum ferræ fa&us. Ammian. 1. z 3. c. 4. ( al. c. 8. ) In modum ferratoriae machinæ conne&ti. SERRATÜLA, æ, f. bettonica . V. Betonica. : SERRATURA, æ, f. fegamento, ferrandi a&us. Pallad. 1. 3. tit. 17. de infitione. Arborem ferra recidemus; poft ferraturam, plagam ferramentis acutis incidamus. SERRÄTUS, a, um , fatto in forma di fega, rywoyowög;, in ferræ modum denticulatus, ut ferrati dentes, qui inter fe diftin&i funt, & pe&tinatirn ftipati ad fimilitudinem dentium ferrae . Plin. l. 1 1. c. 37. fe£t. 61. Dentium tria genera , ferrati , aut continui , aut exferti. Serrati pe&tinatim coeuntes , ne contrario occurfu atterantur, ut ferpentibus, pifcibus, canibus. & ibid. Pifcium omnibus ferrati dentes, praeter fcarum : huic uni aquatilium plani. Id. l. 9. c. 59. Anthiae fpinas in dorfo ferratas habent . Id. 1. 1 1. c. 37. fe&. 48. Capitis, offa ferratis pe&tinatim ftru&ta compagibus . Petron. in Satyr. c. 136. Anfer non dubitavit crus meum ferrato vexare morfu , Plin. l. 25. c. 8. Folia herbæ ferrata. Id. l. 24. c. 1 S. Chamaedris ferrata. Id. l. 25. c. 6. Centaurii folia lata, ferrato ambitu. T Serrati nummi apud Tacit. de Germ. c. 5. in fim. funt, quorum ambitus afper & dentatus eft in modum ferræ : quod indicium eft nihil iis refe&tum, & jufti efTe ponderis. SERRICÜLA, ae, f. ferrula. V. Securicula . SERRO , as , a. 1. fegare , ferra feco, re}%•. Veget. de re milit, /. z. fub fin. Pali dedolantur, atque ferrantur. SERRÜLA, lae, f. feghetta, reyämo , parva ferra. Cic. pro Cluent. c. 64. & apud Prifcian. l. 3. pag. 617. Putfch. Se in au&ione quadam vidiffe in rebus minutis aduncam , ex omni parte dentatam , & tortuofam venire ferrulam . Colum. de arborib. c. 6. a med. Vitem juxta aliquem nodum ferrula defecato . Celf. l. 7. c. ult. Aliquid offis nudetur: dein id ferrula præcidendum eft. SERTA, æ, f. funicella, cordicina , αχοι/ο) , funiculus, reftis: a fero, ne&lo, quia ex pluribus lineis conferta eft. Hoc fenfu accipi poffe videtur in illo Tibulli l. 2. eleg. 5. v. 97. Aut e vefte fua tendent umbracula fertis vin&a. Dubia funt & illa Palladii in Mart. tít. 1 o. a med. Sufpendendi groffi ex caprifico velut linea ferta pertufi , Al. leg. lino, velut ferta, pertufi. Id. in Jul. tit. 6. Poft XL dierum fpatium cum ferta, quæ appenfa funt, auferantur. Al. omittunt cum . Varr. l. 3. R. R. c. 1. Sertam ducere cum aliquo. A. e. altercari. Al. leg. ferram . * Serta Campanica, herbae genus, de quo V. in Campanicus. Abfolute Cato R. R. c. 1 3. Suffito ferta, &

fchoeno , & palma , quam habent unguentarii, R SER

[graphic]

I [ 2 S E R. SERTÀTUS, a , u* , c6ronatus, ferto circumdatus. Martian. Capell. initio l. 5. Caput regali majefta:e fertatum. SERTOREM quidam putant diâum a prendendo , quia cum cuipiam afferat manum , educendi ejus gratia ex fervitute in libertatem, vocetur adfertor: cum veri fimilius fit, di&um, qui fereret quid; ac potius adfertorem a ferendo cepiffe ngmen , cum aliquem ferat petendo in libertatem eandem, qua ipfe fit , ideft jungat, quia Âï ges , cum feruntur , terræ jungit . quod totum Verrius &* §&*wc introducit. Feftus. Hinc qui për fati6nem natus erat , fertor prænoaien habuit, ut docet Au&tor libelli de nominib. R. qui Valerii Max. libris fubjungitür. SERTORIANUS , a , um , ad Sertorium pertinens , ut Sertorianum bellum , Cic. Phil. 1 1. c. 8. Sertoriani duces, Id. pro leg. Manil. c. 8. Sertoriani milites, Id. 7. Verr. c. 36. a med. Sertoriana tempora , Id. Agrar. z. c. 3o. ad fin. Sertoriana arma , Senec. ep. 94. ad fin. Fuit autem Sertorius Civis Rom. e Nurfia oriundus, qui civili bello Marii , & Syllae , una cum Cinna Marianas partes fecutus , Sylla tandem rerum potito , in Hifpaniam aufugit, ibique multas res praeclare geffit , & quatuor Romanorum duces contra fe miffos variis cladibus afflixit . Denique a Perpenna focio fuo per infidias in coena interfe&us eft , Lucan. 1. z. v. 549. Quique feros movit Sertorius exful Hiberos. V. Flor. 1. 3. c. zz. Vellej. 1. 2. c. 25. & 3o. & Epitom. Livii a lib. 9o. SERTÜLA CAMPÄNA, herba eadem quz melilotos, apud Plin. 1. z 1. c. 9. V. Campanicus. 5ERTUS, a, um, intrecciato, infilzato , ovg rsr^syagros , confertus , connexus , intextus : a fero, ne&to. Lucan. 1. 1 o. v. 164. Accipiunt. fertas nardo florente coronas . Apul. l. 4. & 1 o. Metam. Floribus fertis & folutis deam adprecantur. & lib. z. Rofa ferta & foluta. *[ Serta, orum , abfolute , fiores aut folia in coronam conferta , & intexta, corona , ghirlanda , rrioxvo;. Ufurpantur in plur. num. quia corona ex pluribus foliis aut floribus fertis conftat . Virg. 1. Æn. v, 42 1. Ture calent aræ, fertifque recentibus halant. Cic. 3. Tufcul. v. 18. in fin. Incendes odores, & fertis redimiri jubebis, & rofa . Tibull. in fin. l. 3. Syrio madefa&us tempora mardo Debueram fertis implicuiffe comas . Ovid. 4. Faß. v. 616. Impofuitque fuae fpicea ferta comae . . Id. 5. Trijf. el. 3. v. 3. Feftaque odoratis inne&unt tempora fertis. 'J Dißinguere videtur ferta a coronis Plaut. Afin. ubi ait 4. 1. 58. Tum fi coronas , ferta , unguenta jufferit ancillam ferre Veneri , aut Cupidini , &c. Corona effe proprie videtur, quæ fit redimendo capiti : ferta , quae ornatui in aliis corporis partibus , aut in poftibus ædium , &c. licet in circularem textum compofita non fint : quæ nos dicimus feftoni. “H Serta , ae. V. fupra fuo loco. SERVA, ae, f. fcbi- va , ferva , ancella , maffara , âgxw , femina quæ in fervitute eft , ancilla. Pretor apud Ulpian. Dig. lib. 1 1. tit. 3 Jeg. 1. Qui fervum , fervamve, alienum , alienam recepiffe dicetur , &c. Virg. 5. Æn. v. 284. Olli ferva datur , operum haud ignara Minervae . Liv. l. I. c. 47. ad fm. Servum , fervaque natum muliebri dono regnum occupaffe . Vet. lapis apud Domium claff. 7. m. 4o. Livia É;j; Aug. ferva a vefte purpur. & m. 49. Aurelia Liviae Aug. ferva a vefie. SERVABfLIS, le , che può falvare, confervabile, ferbevole, a Joiwes, qui fervari poteft. Plin. l. 14. c. 3. Duracina uva , fine ullis vafis in vite fervabilis. Ovid. 4. Triff. el. 5. v. 2 1. Et tutare caput nulli fervabile , fi mon Qui imerfit Stygia fublevet illud , aqua. SERVACÜLUM. V. Serraculum . SERVANS, antis, offervante , τ»;áv. Cic. 1. Tufcul. c. z8. Tum in eodem orbe in duodecim partes diftributo quinque ferri ftellas, eofdem curfus conftantißime fervantes difparibus inter fe motibus . 0vid. 1. Met. v. 683. de Argo. jun&ifque canendo Vincere arundinibus fervantia lumina tentat. Virg. 2. Aen. v. 426. cadit & Ripheus, juftiffimus unus Qui fuit in Teucris , & fervantiffimus æqui. 8ERVATÎO , onis, f. a&tus fervandi, feu obfervandi. Plin. l. 1 o. ep. penult. Ufque in hoc tempus , Domine, neque cuiquam diplomata commodavi , neque in rem ullam , nifi tuam, mifi ; quam perpetuam fervationem meam quædam neceffitas rupit. regola, pratica , riguardo. SERVATOR , ris, m. confervatore , falvatore, σωτ*ρ , qui fervat, confervator , falvator. Plaut. Pfeud. 3. z. 83. Eho, án etiam veneficus? Co. Imo edepol vero hominum fervator magis. Cic. pro Planc. c. 36. extr. Ego committerem , ut idem perditor reipublicæ nomimarer, qui fervator fuiffem . & ibid. c. ult. Nemo erit, qui a me mei fervatorem capitis divellat. Liv. }. 34. c. 5o. ad fin. Profequentibus cun&is , fervatorem , liberatoremque acclamantibus. Ovid. in fn. ep. 15. l. 4. ex Pont. Teque meae caufam fervatoremque falutis. Id. 4. Met. v. 736. auxiliumque , domus fervatoremque fatentur. Chagdian. l. 1. in Eutrop. v. 439. MEmilios inter , fervatorefque Carnillos Eutropius? Propert. 1. 4. el. 6. v. 37. o Longa mundi fervator ab Alba Augufte. *J Eft epithet. jovis, ut cuf?os , confervator , &c: Infcript. apud Gruter. pag. 18. n. 6. Jovi optimo maximo, fervat9ri , confervatori P. Ælius Chreftus, &c. Plin. l. 34. c. 8. â med. Templum Jovis fervatoris in portu Âthenienfium . “T Item fpe&tator , offervatore. Lucam. h. 8. v. 171. Do&us ad hæc fatur taciti feryator Olympi . . * Item fervans, cuftodiens. Id. l. z. v. 389. Juftitiæ cultof, rigidi fervator honefti . Claudiam. de B. Get. 3. 496. fervator fœderis . Stat. S. Tbeb. v. 352. fervator cruentus Eebrycii nemoris. SERVATRIX, icis, f. falvatwice, guardatrice , αύτépx , quae fervat , confervatrix . Terent. Hecyr. §. 4. 16. o mea Bacchis', fervatrix mea ! Cic. $. d: Fin. cap. 9. ad fim. Non dubitem dicere, omnem naturam fervatricem effe fui , Plerique omnes leg. confervatricem .

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

viuìi R. a L.' sulla rcrum potito fa&a eft. Cic. pro Rofc. 4mer. c. 32. & Senec. de provid. c. 3. - SERvfo , is, ivi, & ii, itum , a, 4. effere fcbiavo , o fervos fervire , 8.x4'., , iii fervitute effe, fub domino officium facere ,_ defervire » minifträre. Cic. 1. de orat. c. 4o. Si quis apud nos ferviffet , fefeque liberaßet. Id. pro Rabir. Poß. c. 8. extr. Quid ftultius, quam equieem R. venire in eum locum , ubi parendum alteri, & ferviendum tit: tacit. in Agric. c. 13. Britanni injurias ægre tolerant jam domiti ut pareant, nondum ut ferviant. Terent. Phorm. 1. 1.33: Ea ferviebat lemonio impuriffimo. Virg. 2. Æn. v. 786. Graiis fervitum matribus ibo. Sil. l. 17. v. 191. traducere captam Servitum gentem, Latioque imponere leges. Plaut. Pfeud. I. $. io5. aliquem fervitum abducere . Senec. de tranquill. c. 9. Affuefcamus cœnare poffe {ine populo, & fervis paucioribus ferviri . Salluft. in epift. Mithrid. ad Arfàc. ante med. Quia fama erat , divitem, neque ferviturum effe. 4] Servire fervitutem modus eft loquendi Antiquorum , ut Quintil. i. 7. c 3. a med. docet . Habetur apud Plaut. Mil. 2. 3. 15. item apud Cìcer. in Top. c. 6. & pro Mur. c. 29. a med. Addit etiam Plaut. dativum perfonae, ut Aulul. 4. 1. 6. Qui amanti hero {ervitutem fervit. & Capt. 2. 3. 31. Dicito, me fervitutem fervire huic homini optimo. & Trin. 2. 2. 21. Tuis fervivi fervitutem imperiis & praeçeptis, pater . Adde Capt. 2. 2. 84. & 3. 4. 32. Idein dixit etiam fervire fervitute, Mil. 2. 6. 2. & 3. 1. 147. - * Servire etiam dicuntur , qui fub tyrannide vivunt. Liv. l. 39. c. 37. Cum fine muris per o&ingentos prope annos liberi fuiffetis, muris, veluti compedibus circumdatis , vin&i per centum annos ferviftis : 4I Domus & agri fervire dicuntur , qui aliqua re obnoxii funt alteri a domino, v. gr. tigno immittendo, aquæ ducendae , itineri praeftamdo, &c. qua de re funt in Digeftis tituli omnes libri 8. Cic. 3. 4grar. c. z. ad fin. Capite hoc omnia prædia, quæ ferviebant , non fervient. Id. 3. Offic. c. 16. & lib. 1. de Orat. c. 39. £des hae Sergio ferviebant. * Translate eft ufum præbere. Plin. l. 7, epiff. ï4. Lætor , quod domus C. Caffii ferviet domino non minori . Fyontin. de aquaedu&i. artic. 18. Omnibus humilior Alfietina eft , quæ jacentibus locis fervit. & artic. 92. Ut Marcia pgtui tota ferviret. Plin. l. 33. c. 12. Argento feminæ laventur , & nifi arg£ntea, folia faßiäiant : eademque materia & cibis , & probris ferviat. I 1. l. 16. c. 36. Chartis ferviunt calami . & cap. 37. E fcirpis detra&o cortice , candelæ luminibus , & funeribus feryiunt çolum. 1. 4. c. 29. a med. Ut totus truncus alieni generis viti ferviat. fcil. fuccum præbendo . “I Item morem gerere, infervire , praefto efïe . Cic. pro Planc. c. 38. Refpublica ageret mecum , ut quoniam fibi ferviffem femper, nunquam mihi , &c. ut jam mihi fervirem, confulerem meis . Nep. in Themift. c. 1. Diligenter fervire amicis. Tiber. apud Sueton. in ejus vita cap. 29. Bonum principem fenatui fervire debere , & univerfis civibus fæpe, & plerumqüe etiam fingulis . °] Item parere , indulgere , obfequi. SalJufi. in fragm. apud Donat. ad Terent. Andr. 2. 2. 28. Senati decreto ferviendum ne fit . Cic. de Provinc. conful. c. 1. ad fin. In hac fententia dicenda non parebo dolori meo , non iracundiae ferviam .

14. pro Cæl. fub fin. Ut in alterius dolore vel pietati , vel indul

gentiæ veftrae ferviatis . Claudian. l. 1. de laudib. Stilich. v. 167. Élacidi fervirent legibus enfes . Id. de IV. conful. Honor. v. 553. ferviretque tuis , contempto Caftore frenis Cyllarus . • Caef. l. 2. 3. civ. c. 37. Ii feu vere, quam habuerant , opinionem perferunt , five etiam auribus Vari ferviunt ( nam quae volumus , credimus libenter ) confirmant, &c. h. e. blandiuntur. * Item operam dare , incumbére. Sailuff. in Catil. c. 56. Domi voluptatibus, hic pecuniae , aut gratiae fervitis. Cic. pro Rofc. Amer. £. 15. Patresfamilias optatiffimumi fibi putant , filios fuos rei familiari maxime fervire. Id. Q. F,. l. & ep. 1. c. 9. ad fin. Populi commodis confulere , & utilitati falutique fervire. Id. Tufcul. 3. c. 3. ad fin. Alios gloriæ fervire, alios pecuniae. Id. Fam. 16. ep. 18. valetudini. Id. in Bruto c. 69. multorum vel honori , vel periculo. Vellej. l. I. c. 13. a med. semper aut belli aut pacis ferviit artibus. “J Paffive imperfonaliter. Cic. 1. Offic. c. 1o. Primum ut ne cui noceatur , deinde ut communi utilitati ferviatur. 4| Item habere rationem , fe&ari , affe&are. Cic. z. de Orat. c. 8o. Ut non brevitati fervitum fit , fed magis venuftati . Id. in Orat. c. 32. extr. & £ap. 79. In eo libro Ifocrates dicit, fefe minus jam fervire numeris , quam folitus effet . & cap. 54. in fim. Compofitio , quæ tota fervit gravitati vocum , aut fuavitati. ' °I Item accommodare fe , aptare fe . Cic. ad Brut. cp. 9. Tibi nunc populo & fcenæ, ut dicitur, ferviendum eft. Id. Attic. l. 8. ep. 3. & lib. 1 o. ep. 7. Servire tempori . Id. 3. 0ffic. c. z 9. Illud idcirco reéte dicitur a Poeta , quia cum tra&aretur Atreus , perfonæ ferviendum fuit. "I Servibam , & ibo , pro iebam, & jam pofitiones funt in quarta conjugatione non inufitatae . Plaut. Capt. 2. 1. 3o. Ne me fecus honeftes, quam ego te , cum fervibas mihi. Id. Merc. 3. 2. 3. Antiqua recolam, & fervibo tibi. Id. Trin. z. z. 27. Animo fervibit, non fibi . ...

SERVITIUM, ii , n. fchiavità , fervaggio , fervitù , δέλεα , fervitus , famulatus . Terent. Andr. 4. 1. 52. Ego, Pamphile , hoc tibi pro fervitio debeo , conari manibus pedibus, no&tefque & dies. Salluff. in Jug. c. 66. Cum fecum ipfe reputaret , quam gravis cafus in {ervitium ex regno foret . & cep. 99. a med. Servitium minari ali

Tom. IV.

cui. Liv. l. 2. c. 23. Ducere aliquem in fervitium. Salluff. in orae Licin. ad pleb. awre med. fceleftum imponere alicui . & in epiß. M; thrid. ad Arfac. ante med. grave alicui demere . Brut. ad Cicer. ep. 16. poft med. Civitatem a fervitio abftrahere. Ovid. 4. Triß. el. 3. v. 8. Servitium fubire . Colum. l. 8. c. 1 1. Servitio liberatus. Virg. 1. Æn. v. 289. & Jufim. l. 1 5. c. ult. a med. Servitio aliquem premere. Virg. 3. Æn. v. 327. juvenemque fuperbum fervitio enixæ `tulimus. h. e. in fervitute parientes. *| Translate Tibull. l. 2. el. I: v. 41. Illi etiam tauros primum docuiffe feruntur Servitium , & plauftro fuppofuiffe rotam. & eleg. 4. v. 1. Hic mihi fervitium videg» dominamque paratam. Ovid. 3. de ar. am. v. 486. ' Vidi ego pallentes . ifto terrore puellas ,. Servitium miferas tempus in omiie pati . Id. 1. amor. el. 2. v. 18. Servitium amoris ferré . Colum. l. & cap. 8. de columbis. Ne quafi gravi perpetuæ cuftodiae fervitio contriftatæ femefcant. “I Servitia funt ipfi fervi , feu multitudo fervorum , fervidoranza , fchiavi , fervitù . Cic. pro Flacc. c. 38. fub fip. Vis abfit , ferrum ac lapides removeantus, operæ faceffarit, fervitia fileant. Id. pro Cael. c. ult. Servitia ad caedem, & inflammandam urbem incitavit. Colum. l. 1 1. c. 1. Servitia fic tirunculum villicum contemnunt, ut fenem. “T Et in fingulari num. Cic. Verr. 7; c. 4. a med. Et tamen coeptum effe in Sicilia moveri aliquot locis fervitium fufpicor. Id. de Harufp. refp. c. 12. circa med. Omne fervitium in alteram fcenam immiffum , alteri præpofitum. Adde Plaut. Curcul. 2. 3. z 1. & Vellej. 1. 2. c. 82. “T Translate Plin. h. 11. c. 1 1. Sunt autem fuci velut imperfe&tae apes, noviffimæque a feffis & jam emeritis inchoatæ , ferotinus fetus , & quafi fervitia verarum apium. SERVITOR, oris, fervus . Infcript. apud Murator. pag. 76. n. 4. Ex imperio Genii Alotiani Euarißus fervitor deorum ex vifo lib. am. 4. e. libenti animo . Au&. fermom. 43. ad Fratr. in Eremo ( inter op. .4uguftini ) a med. Pro le&o habere voluit fœnum , pro fervitoribus bovem & afinum. SERVITRITIUS , & Servitricius , a , um. Stabulum fervitritium , convicium in fervum , quemadmodum fabulum fiagitii , nequitiae , &c. Videtur autem di&tum a tero, ir, quafi tritus verberibus, aut fugitivi notis : vel quafi fervorum viliffimus , quem terant ceteri , & calcent. Plaut. Perf. 3. 3. 1 3. Vir fumme populi , ftabulum fervitricium , fcortorum liberator, fubiculum flagri . SERVITÜDO, inis , f. fervitus, fervitium. Liv. l. 24. c. 22. Servitudinis indignitatifque homines expertos , &c. Al. aliter leg. Feffus : Eritudo , fervitudo. Gloffe : Servitudo, âvx&x. Quidam addunt Liv. l. 39. cap. 37. fed ibi omnes fere fervitutis. SERVITUS, utis , f. fchiavità, fervaggio, fervitâ , 84xgx , conditio fervorum , fervitium , famulatus, five fub domino , five fub tyranno. Florentin. Dig. lib. I. tit. 5. leg. 4. Servitus eft conftitutio juris gentium , qua quis dominio alieno contra naturam fubjicitur . Cic. Phil. 2. c. 44. a med. Pax eft tranquilla libertas : fervitus malorum omnium poftremum . Terent. Andr. 1. 1. 9. Servitus jufta & clemens. Plaut. Ampb. 1. 1. 12. dura. Sueton. in Tiber. c. 24. mifera & onerofa . Phaedr. l. 1. fab. 2. v. 6. Cum triftem fervitutem ferent Attici. Cic. pro Cluent. c. 7. a med. Effe in fervitute . Id. pro Dom. c. § 1. & Nep. in Tbraffb. c. 1. Servitute oppreffam civitatem tenere . Cic. de provinc. conful. c. 5. aliquem in fervitutem tradere . Salluft. in orat. Licin. ad pleb. ante med. Servirutem alicui imponere. Caef. /. 7. B. Gall. c. 77. perpetuam injungere civitatibus. Cic. pro Mur. c. 29. Servitutem fervire . Id. in fin. Pbil. 6. pati. Plaut. Capt. 2. 3. 12. ferre. Id. Aulul. z. I. 47. In fervitutem redigere Terent. Phorm. 4. 3. 48. dare fe alicui in fervitutem . Cic. in Pifon. c. 34. fub fin. abducere . Jtftim. l. 8. c. 1. fubire cogere. Caef. 1. 7. B. Gall. c. 14. Abftrahere liberos in fervitutem . Ljv. J. 3. c. 36. addicere , & cap. 44. afferere . Jußin. l. 15. c. 4. Cervicibus jugum fervitutis excutere. Cic. ad Brut. ep. 14. extr. Repellere fervitutem a civibus . Id. de Amic. c. 12. a med. Græciam fervitute liberare. Liv. l. 34. c. 7. fub fim. Exfuere fervitutem. T Tranflate Quintil. 1. 2. c. 16. Nec legum repertores fine fumma vi orandi confecutos, ut fe ipfi homines ad fervitutem juris adßringerent. f obbligaffero all' obbedienza delle leggi . & lib. 7. c. 3. circa med. Illa ex confuetudine philofophorum du&ta fervitus ( eft enim certe fervitus ) ad certa fe verba adftringendi. °] Eft & prædiorum fervitus, cum alicui rei obnoxia funt, ut in Servio di&um eft. Cic. Q. Fr. l. 3. ep. 1. c. 2. Servitutem fundo imponere . Ulpiam. Dig. lib. 8. tit. 3. leg. 1. Servitutes prædiorum rufticorum funt hæ : iter, a&tus, via, aquædu£tus. Cajus ibid. tit. 2. leg. 1. Urbanorum praediorum jura talia funt : altius tollendi, & officiendi luminibus vicini, (tillicidium avertendi in te&tum, immittendi tigna, &c. T De multitudine fervorum Horat. l. 2. od. 8. v. 17. pubes tibi crefcit omnis , Servitus crefcit nova. Ita Broukus . ad Tibull. l. z. el. 4. v. 1. Aliis fortaffe non placebit , quia bis idem Horatius dicere videretur. “I Servitutium pro fervitutum , ut civitatium, Arpinatium , habetur Dig. lib. 8. tit. 2. leg. 3 1. extr. & tit. 3. leg. 1. extr. in editione Torrentini , & al. SERVIUS , ii , nom. propr. Au&. libelli de momimib. praenominib. &c. qui Valer. Max. tribui folet, qui primus hoc nomine fit appellatus, ita di&um effe docet , quod mortua matre in utero fervatus fit : Alii quod in fervitute genitus. “I Servius Tullius, fextus Romanorum rex . Liv. l. 1. 4 cap. 4o. Aurel. Vi8. de vir. illußr. c. 7. 4I Servius Sulpitius JCtus . V. Servianur, & Sulpitius . “I Servius Maurus Honoratus, Grammaticus præftans , quem Macrobius in Saturnalibus fuis loquentem inducit , & lib. 1. c. ult. a med. litteratorum omnium longe maximum vocat , Virgilii opera perpetuis adnotationibus illuftravit. Vixit fub Valentiniano Imp.

[ocr errors]

* I 4 S E R.

confe&um cafeum colatur per fifcellam e vimine (unde a nobis fcolo vocatur) vel alio modo feparatur. Plin. l. 1 1. c. 41. Butyrum eft fpuma la&is, concretiorque, quam quod ferum vocatur. Id. l. 28. c. 2. Lac ablatum igni refrigeratione dividitur , & difcedit ferum a 1a&e . Ovid. 4. Faß. v. 769. Ubera plena premam : referat mihi cafeus æra : Dentque viam liquido vimina rara fero . Tibull. l. 2. el. 3. v. 15. Tum fifcella levi detexta eft vimine junci , Raraque per nexus eft via fa&a fero. Virg. 3. Georg. v. 4o5. acremque moioffum pafce fero pingui. “I Per `fimilitudinem dicitur de aquofa parte aliarum rerum . Plin. l. 16. c. 12. a med. Refinam deco&am minus picis reddere, quoniam in ferum abeat. *J S3rum , pars fera diei. V. Serus. *J Hoc feru , ut genu, gelu, tonitru, ponit Charif. l. 1. pag. 23. Putfch. fed qui ufurpaverit , adducit neminem .

[ocr errors]

incolumem præfto, tueor, confervo : a voce Græca allata. Cic. Fam, 14. ep. 2. Qui ceteros fervavi , ut nos periremus. Salluff. in Catil. p. 56. circa med. Dii hanc rempublicam in maxumis faepe periculis fervavere . Terent. Phorm. 5. 3. 24. Ita me fervet Jupiter , ut propior illi, quam ego fum ac tu , homo nemo eft . Id. Heaut. 4. 8. 4. Serva, quod in te eft, filium , & me , & familiam. Cic. 5. Verr. c. 57. Quo ex judicio te nulla Salus fervare poffet. Nep. in Attic. c. 1o. extr. Navem fervare ex hieme , marique fcopulofo. Plaut. Amph. 1. 1. 157. Quid, fi ego illum tra&im tangam, ut dormiat? So. fervaveris. nam continuas has tres no&es pervigilavi . mi darai Ja vita . & Curc. 2. 3. 56. Perdis me tuis diétis . Curcul. imo fervo , & fervatum volo. I Servari ab. aliquo poffe dicitur a JCtis , quod ex ejus bonis redigi poteft , Paul. Dig. lib. 25. tit. 5. leg. 2. & Pompon, lib. 26. tit. 7. leg. ult. & Paul. lib. 17. tit. 1. leg. 45. ad fin. & alibi. 4] Eft etiam retineo, cuftodio, teneo, offervare, ritenere , mamtenere. Caef. l. 4. B. Gall. c. z6. Noftri neque ordines fervare , neque firmiter infiftere , neque figna fubfequi poterant . Liv. c. ult. l. 26. Hunc ordinem laboris , quietifque , quoad Carthagine morati funt , fervarunt . Cic. 4. de Fin. c. 27. Fides ita contentæ numeris, ut concentum fervare poffint. Caef. l. 1. B. Civ. c. 85. Eos neque colloquii , neque induciarum jura fervaffe. Cic. 2. Fam. ep. 17. Servare legem . Id. Pbil. 7. c. 8. a med. pacem cum aliquo. Nep. in Agefil. c. 2. jusjurandum, religionem . Cic. de 4nmic. c. 7. extr. amicitiam fumma fide , conftantia, & juftitia. Id. 3. Offic. c 24. promiffa , Teremt. Andr. 1. 5. 45. fidem . Vatin. ad Cicer. Fam. 5. ep. o. confuetudinem fuam in patrociniis tuendis . Cato R. R. c. 5. ferias . Plin. l. 7. c. 53. & ` Lucan. l. 2. v. 38. modum . *] Item in fpecula effe , videre , follicite & diligenter obfervare oculis, cavere cuftodiæ caufa, guardare, attendere, cußodire , jiar in guardia , effer di guardia , offervare . Ovid. 4. Metam. v. 645. folidis pomaria clauferat Atlas Moenibus, & vafto dederat fervanda draconi. Cic. 9. Attic. ep. 1 o. ante med. Volumen epiftolarum tuarum fub figno habeo, fervoque diligentiffime. Terent. Eun. 4. 7. I o. Ubi alii ? Sam. qui , malum, alii ? folus Sannio fervat domi. Quidam leg. domum. Horat. l. 1. ep. 5. extr. Atria fervantem poftico falle clientem . Plaut. Mof?ell. 2. z. 2. 1. Natus nemo in ædibus fervat , neque qui recludat, neque qui refpondeat. Id. Aulul. 1. 2. 3. Redi nunc jam intro, atque intus ferva . Sta. quippini ego intus fervem ? an ne quis ædes auferat ? nam hic apud nos nihil eft aliud quefti furibus. & Ciftell. 1. 1. 1 o6. Nunc te amabo, ut hanc hoc triduum folum finas effe hic , & fervare apud më. ( Translate Virg. 7. Æn. v. 52. Sola domum & tantas fervabat filia fedes. A. e. cum nullus effet heres regni & familiæ, fola filia hæc fervabat quodammodo , & fulciebat.') Plaut. Afin. 4. 1. 58. Si coronas jufferit ancillam ferre Veneri , tuus fervus fervet, Veneri eas det , an viro . Id. Rud. 4. 1. 4. Sed uxor fcelefta me omnibus fervat mogis, ne qui fignificem quippiam mulieribus . Lucil. apud Non. c. 4. m. 41 1. Quid fervas, quo eam, quid agam ? quid id attinet ad te? Virg. 6. Æn. v. 338. Palinurus dum fidera fervat , Exciderat puppi. Hinc fervare de cælo eft harufpicum auguria captantium . Cic. pro Dom. c. 15. circa med. Augures refponderunt , cum de cælo fervatum fit , cum populo agi non poffè . Id. de provinc. conful. c. 19. a med. Cum lex feratur, de cælo fervari , obnuntiari, intercedi licere . Id. in Vatin. c. 7. Quos tu quotidie fciebas fervare de cælo. Adde pro Sext. c. 61. & Phil. z. c. 3z. “I Item obfervare, cavere. offervare . Colum. l. 8. c. 5. circa med. Servat autem qui fubjicit , ne fingula ova in cubili manu componat . Liv. l. 39. c. 14. extr. Triumviris mandatum eft, ut fervarent , ne qui no&urni coetus fierent. Plin. l. 17. c. 17. Servandum in eo ante omnia, ut taleæ ex feracibus fiant arboribus. T Serva, formula admonentis, fimilis atque hoc age, intende animum , animadverte, offerva, attendi , guarda . Terent. Andr. 2. 5. 5. & Adelph. 2. 1. 18. Hem ferva ! quafi de improvifo refpicc ad eum. Plaut. Per/. §. z. z 9 Hem, ferva rurfum ! Horat. 1. 2. fat. 3. v. 59. Hic foffa eft ingens, hic rupes maxima. ferva. T Poetice fervare dicuntur, qui incolunt. tuentur enim & cuftodiunt, abitare. Virg. Georg. 4. v. 383. Nymphae ». Centum quæ filvas , centum quæ flumina fervant'. [& verf. 459. Immanem ante pedes hydrum moritura puella Servantem ripas alta non vidit in herba. “T Item confervare , reponere in aliud tempus » mgtter a parte per altro tempo, ferbare , confervare. Colum. 1. 12. c. 28. ad fin. & Cato R. R. e. i 14. Si voles^ fer*are in vetuftatem s. ad alvum movendam fervato, nec commifceas cum cetero vino . Phn. l. 3o. c. 13. ante med. Vermes in melle fervandos cenfent. Id. /. 36. c. 37. Lapis chernites mitior eft fervandis corporibus, nec abfumendis. Cic. Attic. 1. 5. ep. 17. Paucis diebus habebam certos homines, quibus darem litteräs. itaque eo me fervavi . mi rifervo a fcriver allora . & pro Planc. c. 5. à med. Ego quoque

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]
[graphic]
[graphic]
« НазадПродовжити »