Зображення сторінки
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

quod habeas gratiam merito mihi, qui te ex infulfo falfum fçci hea opera. %.Te. in caufa fui , ut fraéìa navi maderes falfis fiu&ti; bus. id. ibid. de pifcatore, 2. 1. 1 2. Neque quicquam captum e pifcium : falfi lautique pure domum redimus clanculum : dormimus incœnati. SALTABUNDUS, a, um, faltitans. Gell. l. 29. c. 3. Saltabundi canebant , quæ nunc ftantes canunt. SALTATÎO , nis, f.. danza , ballo , êpx*rt« , x6o4. rt ;, calpta-te , a&tus faltandi, & gefticulandi quippiam cänendo , aut recitando , ut expreffius id, ac planius fignificetur. V. Salto. Cic. in Bruto , c. 62èxtr. Sex. Titiu$, homo ioquax fane , & fatis acutus , fed tam folutus & mollis iri geftu, ut faltatio quædam nafceretur , cui faltationi Titius nomen effet. * Alia fuit faltatio militaris , quam Lacedæmonios, tanquam ad bella utilem, habuiffe inter exercitationes accepimus, inquit Quintil. fub fin. cap. 11. ( al. 19. ) lib. *• V. Pyrrbica. Plin. l. 8. c. 42. de equis. Docilitas tanta eft , ut univerfùs Sybaritani exercitus equitatus ad fymphoniæ cantum faltatione quadam moveri folitus inveniatur. Pergit Q;intil. ibid. Neque id'veteribus Romanis dedecori fuit : argumentum eft , facerd9tum nomine ac religione durans ad hoc tempus faltatio : & ilia. in tertio Ciceronis, de Oratore libro verba Craffi ( cap. 59. ) quibus præcepit, ut Orator utatur laterum inclinatione forti ac virili , non à fcefia , & hy{trionibus, fed ab armis , aut etiam a palaeftra : Sujus etiam diféiplinae ufus in noßram ufque ætatem fine reprehenfiQne defcendit. Haec Quintil. *| Alia fuit voluptuofa , olim quidem honefta & ab honeftis appetita , ut Macrob. 2. Saturn. c. 1 odocet : móx paulatim corrupta, mollis , foluta , quæ etiam in conviviis adhibebatur, deliciarüm & libidinis caufà , poft multum cibuni & pocula. Scipio Africam. apud Macrob. loc. cit., Vidi puerum bullatúm cum crotalis faltare : quam faltationem impudicus fervulus honefte faltare non poffet . Cic. pro Mur. c. 6. Nemo fere faltat fobrius, nifi forte infanit : neque, in folitudifie , neque in convivio moderato . temoeftivi convivii, amoeni loci , multarum deliciaru rn comes eft extrema faltatio. Plaut. Stich. 5. 2. 1 1. Pro dii immortales quot ego voluptates fero ! quot rjfiones , quot jocos , quot favia,' faltationes, blanditias, próthymias ! *J Pantomimorum fal— tatio adeo paulatim artificiofà evafit , ut ea fola , fine voce, Fabulas in fcena repraefentarent . Macrob. 2. Saturn. c. 7. fub fin. & Suetom in Tito, c. 7. a med. V. Salto. N. SALTATIUNCÜLA, ae , f. diminut. parva faltatio. Vopifc. in AureJjan. c. 6. Adeo ut pueri faltatiunculas in Aurelianum tales componerent , quibus diebus feftis militariter faltjtarent. SALTÄTOR , oris , m. hallatore , damzatore , ballerino , 3;X*5*3 , qui {altat voluptatis, & deliciarum caufa : mollis artifex , & probrofus . Cic. pro Mur. c. 6. Saltatorem appellat L. Murenam Cato. maledi&um e(t , fi vere objicitur , vehementis accufatoris : fim falfo, ma— ledici conviciatoris. Adde pro Dejot. c. 1 o. & lib. 1. Offc. c. 42. & Macrob. 1. z. Saturn. c. 1 o. *] Pantomini fic di&i , variis geßiculationibus Fabulas , fine verbis , exprimentes. Quintil. l. 6. c. 3. a med. Finitione ufus eft Auguftus, de pantomimis duobus , qui álternis geftibus contendebat;t , cum eorum alterum faltatorem dixit , alterum interpellatorem . Id. l. 1. c. ult. 4 med. Non comœdum in pronuntiando , nec faltatorem in geftu facio. Id. l. 1 1. c. 3. circa ined. Abeffe plurimum a faltatore debet orator, ut fit geftus ad | fenfus magis, quam ad verba accommodatus : quod etiam hiftrioni| bus paulo`gravioribus facere moris fuit . V. Salto. / SALTATORÍÉ, fultando . Apul. 1. 1o. Metam. Mercurius faltatorie procurrens . --, . SALTATORÍUS , a , um , da hallo , 3yx*st z3ς , ad faltandum pertinens. Cic. in Pifon. c. 1 o. Cum collegæ tui domus cantu & cymbalis perfonaret , cumque ipfe nudus in convivio faltaret : in quo ne tum quidem, cum illum fuum faltatorium verfaret orbem , fortunae roram pertimefcebat . Sic 4rnob. l. 2. pag. 73. Ut incompofitos corporum âiffolveretur in motus, faltitaret & cantaret , orbes faltatofios verteret. Orbem faltatorium verfare , eft in orbem fe faltando convertere , inquit Mamut. & alii. Sunt etiam qui putant , in quodam faltationis genere fuiffe rotundam aliquam machinam , quarn faltantes impellerent verfarentque . Neque abfurde aliquis cymbalurn intelligat, de quo Cic. cap. præced. Scip. 4frican. apud Macrob. /. z. faturn. c. 1o. Cum du&us fum in ludum faltatorium. alla fcuola d; ballo. SALTATRICÜLA, ae , f. ballerina, 3px**??'wxn , parva faltatrix . Ge//. 1. 1. c. 5. extr. Dionyfiamque eum notiffimae faltatriculæ nomine appellaret. sAiTÄTRIX, icis, f. Hallerina , 3px /<;/x , quæ faltat. Cic. im Pf/o». c. 8. Tu ex tenebricofa popinâ conful extra&us, cum illa faltatrice tonfa, Senatum Reipubl. occafum atque interitum lugere vetuifti . Plin. 1. 1 o. c. 23. ad fin. Otus imitatrix avis, ac parafita, & quodam genere faltatrix . SALTÂTUS , us , m. idem ac faltatio . Liv. 1. 1. c. 2o. Per Urbem ire canentes carmina cum tripudiis folemnique faltatu juffit . Ovid. 14. Met. v. 637. Satyri faltatibus apta juventus . Adde Senec. f», Troadib. v. 783. SALTÂTUS , a, um , recitatus cum faltu , faltationi immixtus. Ovid. 2. Trijf. v. 3 1 9. Et mea funt populo faltata poemata fæpe V. Salto . - SALTEM, almeno, per lo meno, τὸ ἐσχατw, 2»* ys 2, «}v , yg,, at certe , tamen, minimum , at faltem . Terent. P4orm. z. 1. 1. Itane uxorem duxit Antipho injuffu meo ? Nec meum imperium : age , mitto imperium : non fimultatena meam revereri faltem ? Piaur. Amph. 1. 1. z8z. Quis ego fum faltem , fi non fum Sofia ? Id. Rud. 1. 3. 28. Nec loci gnara fum , nec diu hic fui. Saltem aliquem

[graphic]

quem velim, qui mihi viam, monftret. Cic. Attic. l. 9. ep. 6. 4 med. Gbfecro te, eripe mihi hunc dolorem , aut minue faltem . Id. pro Rofc. Aoner. e. i9. Vere nihil potes dicere : finge aliquid faltem commode. Id. 2. Fans. ep. 8. med. Utinam quietis temporibus , atque aliquo fi non bono, at faltem certo ftatu civitatis , haec ftudiâ exeréere poffemus. Plaut. Merc. 3. 4. 52. At faltem hominis faciem exquiréres. Id. Rud. 2. 6. 68. Saltem fi mihi mulierculæ eßent falvæ : fpes aliquæ forent . Quintil. l. 6. c. 4, a fped. Illud vix faltem præcipiendüm videtur, ne turbidus , & clamofus tantum fit altercator. %. e. certe. “I Pro folum , tantummodo, affertur jllud Quintil. /. 1o. c. 2. circa med. Nec vero faltem iis , quibus ad evitanda vitia judicii fatis fuit , fufficiat imaginem virtutis effingere, & folam , ut fic dixerim , cutem. Addunt alii loca Plauti cajt. 3. 1. 2$. Curcul. 4. z. 21. & Pan. 3. 1. 4t. &c. item Te,ejrii, Velleji , Liv. Virgil. Ovid. item Hieronymi in præfat. in Efdr. & Neem. ( al. epiß. 1 oo. ) ad Domniom. fub fin. &c. Sed viri do£ti Cellar. in Cur. pofler. & Vorff. de Latin. mer. fufp. c. 18. ad priorem notionem, ij; reducunt omnia , & quidem re&e , contra Borrich. in vindic. Latin. & Pareum in Lex. Plaut. &c. Quin & locus modo allatus ex Quintil. eodem reduci debet, ita ut fit fenfus : Si non omnibus , at iis certe , qui fatis judicii habuerunt ad evitanda vitia, non debet fufficere , &c. “T Saltim faepifïime legi in MSS. teftantur Eruditi : fed faltem magis videtur ufu receptum. Quod Prifcian. lib. 1 5. pag. 1 o 15. Putfch. inter adverbia in im recenfet, his verbis : a ftatu ftatim, a raptu raptim , a faltu faltim , & faltuatim, a curfu curfim , &c. videtur faltins accipere prq faltitando. “I Obfcura e(t vocis , notatio, ut eft apud Gell. l. 12. c. 14. Neque enim probare fe poffe dicit , quod quidam putarunt , faltem di&um effe per defe&ionem, pro f aliter non poteft , quia tot verba* in paucifíimas litteras cludere , improbæ cujufdam eft fubtilitatis. Neque quod aliis vifum} eft, faltem diétum videri , u littera media extritâ, pro falutem , quia cum alia quædam petita , & ngn impetrata funt , tunc foleamus , quafi extremum aliquid petituri , quod negari minime debeat, dicere, hoc faltem fieri aut dari oporfere , taiiquam falutem poßremo petentes , quam impetrari certe fit acquifTimum. Sed hoc, inquit , nimis effe videtur commentitium . Dönat. tamen ad Terent. Andr. 2. 1. 1 3. & Adelpb. z. 2. 41. & Serv. ad Æn. 4. v. 327. pofteriorem hanc notationem probavere , faltem fcilicet natum effe a captivis, qui nihil aliud , præter falutem, a vi&ore petunt : quafi dicant: fublatis omnibus, falutem concede. SALTICUS, a, um , qui faltare folet . Tertull. adverf. Gno/f. cap. 8. de Joanne Baptifta. Contumeliofa cæde truncatur , in puellae falticae lucar. SALTIM, faltem . Aegfon. ep. 7. v. 23. Numerare faltim more vulgi ut noveris. V. Saltem. !. SALTITO, as, a. 1. faltellare , ballare, azgp», frequentativum a falro. Quintil. prope fin. cap. 4. l. 9. Quotidie magis lafcivimus , fyntonorum modis faltitantes. Macrob. lib. 2. Saturm. cap. 1 o. fub fin. Appius Claudius , vir triumphalis , qui Salius ufque ad fene&utem fùit, pro gloria obtinuit , quod inter collegas optime faltitabat . Arnåb. l. 2. pag. 73. Saltitare & cantare. sALTo , as , avi, atum , a. 1. ballare , danzare , x9;4-« , £pxêouga , frequeiitativum a falio : & digitur de iis, qui lafciviae caufa , artificiofis faltibus & gefticulationibus ad fonum tibiæ moventur , brachia , pedes , & corpus varie ja&ando , crotalis etiam & cymbalis interdum adhibitis, ut ex Cic. in Pifon. c. 9. & 1 o. colligitur , & - scip. Afric. apud Macrob. l. 2. Saturn. c. 1 o. Vidi pucrum bullatum cuin crótalis faltare : quam faltationem impudicus fervulus honefte {Altare non poffet. Cic. 3. de Orat. c. 22. Negarem , poffe hiftrionem fatisfacére in geftu , nifi palaeftram , nifi faltare didiciffet. Sueton. in Caef. c. 39. Pyrrhicam faltâverunt . Afiae principum liberi. Cic. pro Dejot. c. 9. Dejotarum vino fe o6ruiffe , in convivioque nudum fal*aviße. 13. pro Mur. c. 6. Nemo fere faltat fobrius nifi forte jnfanit ; neque in folitudine , neque in convivio moderato atque honeßo.* Pljji. 1. 8. c. z. Elephanti quofdam inconditos rnotus edidere, faltantium modo. *f Præcipuum faltandi artificium erat in jaâatione brachiorum , & gefticulatione inanuum , ut oftendunt i!ia Ovidii 1. 1. de ar. am. v. $95. Si vox eft , canta : fi mollia brachia, falta. Id. de remed. amor. v. 333. Exige quod cantet , fi. qua eft fine voce puella : Fac faltet ,, nefcit fi qua movere manus . id. l. 3. de ar. am. v. 349. Qais dubitet quin fcire velim faltare puellam, Ut moveat pofito brachia juffa mero ? & lib. z. v. 3o5. ibrachia ' faltantis , vocem mirare canentis . V. Brachium , & Ma*■ . •■ Hinc in fcenam maxime faltatio indu&ta, in qua primum pantomimi agentem hiftrionem faltatoria gefticulatione fequebantur, geftu fignificantes, quod ille voce & verbis exprimebat: unde & faltatores diéti. Cui arti tanta aliquando. fiducia acceffit, ut Rofcius, celebris hiftrio , non dubitaret. cum Cicerone contendere , utrum iile faepius eandem fententiam variis geftibus efficeret, an hic per eloquentiæ copiam fermone diverfo pronuntiaret : quæ funt verba Macrobii l. z. Saturn. c. 1 o. a med. Quo pertinet illud, quod de fe narrat Plin. l. 9. ep. 34. ftatuiffe , cum male verfus legeret , libertum fuum recitantem inducere. Ipfe, inquit , quid , illo legemte , interim faciam ? fedeam defixus , & nutus, & fimilis otiofo , an ut quidam, quæ pronuntiabit , murmure, oculis, manu profequar ? Sed puto, me non minus male faitare , quam legere . Ha&tenus Plin. i^oftea crefcente artificio , foli Pantomimi , fine ulla voce aut verbis, adeo expreffe geftus moderari coeperunt , ut totam Fabulam agerént , & intelligendam percipiendamque fpe&tatoribus exhiberent, • üt in Pantomimus diétum ' eft . V. Macrob. 1. 2. Saturn. c. 7. Hinc faltare fabulam , folo geftu agere . Vellej. l. 2. c. 83. Cum cærulea

tus & nudus, caputque redimitus arundine, & caudam trahens, ge-* nibus innixus Gläucum faltaffet in convivio. 0 vid. 1. de . ar. am.' v. sor. Et plaudas aliquam mimo faltante puellatio : Et faveas illi , quifquis àgatur amans. Sueton. in Calig. c. 57. Pantomimus Mnefter tragœdiam faltavit, quam olim Neoptolemus tragœdus. Id. in Ner. c. 54. Voverat, fe faltaturum Virgilii Turnum. Macrob. 2. Saturn. c. 7. Saitabat Hylas ®dipodem : & Pylades hac voce fecuritatein faltantis caftigavit : aù ßx£7r*. Et paffive Arnob. l. 4. pag. 151. faltatur Venus . . . . . faltatur & magna Mater . Ovid. de remed. amor. v. 755. Illic ( in theatris ) affidue fi&ti faltantur amantes . Id. 5. Triff. el. 7. v. 25. Carmina quod pleno faltari noftra theatro , Verfibus & plaudi fcribis, amice , meis. *T , Salva res eft , dum faltat fenex, proverbium, quod quare parafiti Apollinis in. fcema di&titent , .caufam Verrius apud Feff. reddidit, quod C. Sulpicio , C. Fulvio Cofs. M. Calpurnio Pifone Prætore Urbis faciente ludos , fubito ad arma exierint, nunti;:to adventu hoftium , vi&orefque in theatrum redierint, folliciti, ne intermiffi religionem afferrent, inftaurandique effent : inventum effe ibi C. Pomponium libertinum mimum magno natu, qui ad tibicinem faltaret. Itaque gaudio non interruptæ religionis editam vocem nunc quoque celebrari. Reprehendit Verrium ipfe Feffur, ejufque hac in re inconftantiam accufat, quod alibi referat Sinnii Capitonis verba, quibus eos ludos Apolliniares Claudio & Fulvio Coff. fa&os dicit ex libris Sibyllinis , & vaticinio Marcii vatis, ( V. Liv. l. 25. c. 12. & lib. 27. c. 23. ) nec nominatur ullus Pomponius : ridiculeque de appellatione parafitorum hic caufam reddat, cum alibi præteriiffet , dicens ita appellari , quod C. Volumnius , qui ad tibicinem faltarit , fecundarum partium fuerit : qui fere omnibus mimis parafitus inducitur . Haec Feffus. Paulo aliter Servius ad Æm. 3. v. 279. Sciendum moris fuife , ut piaculo commiffo ludi celebrarentur. nam cum Romani iracundia Matris deum laborarent , & eam nec facrificiis , nec ludis placare poffent ; quidam fenex ftatutis ludis Circenfibus faltavit : quæ fola caufa fuit placationis. Unde & natum proverbium eft : Omnia fecunda : faltat fenex. “I Saltare lafciviæ & deliciarum caufa , alienum erat a Romanis moribus, ut ait Nep. in præfat. & in Epamin. c. 1. Olim tamen moderato artificio, & honefta de caufa id facere ( ut in facris Saliorum ) probatum fuit : & pueri imgenui , & fenatorum filii in ludum faltatorium comineabant ; & matronæ non inhoneftum ducebant faltandi artem addifcere. quid enim ait Salluftius ? ( in Catil. c. 26. ) Pfallere , faltare elegantius, quam neceffe eft probae .. Adeo & ipfe Semproniàm reprehendit, nón quod faltare, fed quod optime fcierit. Hæc Macrob. i. z. Saturh. c. 1 o. Hinc Scipio triumphale illud, & militare corpus aliquando movit ad numeros , ut ait Senec. de tranquil. animi c. u/t. a med. “T Translate Cic. in Orat. cap. 67. fub fint. Numerofam comprehenfionem perverfe fugiens Hegefias , dum ille quoque imitari Lyfiam vult , alterum pæne Demofthenem , faltat, incidens particulas. h. e. procedit oratione non numeris periodicis , quafi curfu quodam, fed brevibus incifis, & velut faliendo. SALTUÄRIS , re, qui faltat. Saltuares infulae, funt infulæ parvae , de quibus Plim. l. 2. c. 95. Sunt & in Nymphæo parvae , Saltuares di&tae , quoniam in fymphoniæ cantu ad i&tus modulantium pedum moventur. SALTUARÎUS , ii , m. guardabofchi , faltaro , & ^zov dwos , proprie eft cuftos faltus, feu filvae pafcuae : fed dicitur & de cuftode cujufcumque fundi, agri , ruris . Pompom. Dig. lib. 7. tit. 8. leg. 16. Domifius proprietatis, etiam invito ufufruétuario , funduni , vel ædes per faltuarium , vel infularium cuftodire poterit. Id. lib. 33. tit. 7. leg. 1 5. Mulier villae cuftos in fundo , qui cum inftrurnento legatus eß , continebitur , ficuti faltuarius. par enim ratio eft . nam defiderant tam villæ , quam agri cuftodiam . Petron. in fragm. Tragur. c. 53. Burm. Teftamenta faltuariorum . African. Dig. lib. 32. leg. 58. fùà fim. Saltuarius tuendi & cuftodiendi fundi magis, quam colendi gratia paratus eft. SALTÜÄTIM, adverb. a falti , τ»? ***t«â; , per faltus . Gell. l. g. c. 4. a med. Homines, qui Monomeri appellantur , fingulis cruribus faltuatim currentes vivaciffimae pernicitatis. *J Saltuatim fcribere , e(t non fcribere rem fuo ordine , fed ut fe fe offert , hoc eft digredi. Sifenna lib. 3. Hiff. apud Gell. in fin. lib. 12. & Nom. cap. z. m. 758. Ne vellicatim , aut faltuatim fcribendo le&torum animos impediremus'. SALTUENSIS, fe , ad faltum , feu nemus pafcuum pertinens . Fundi faltuenfes , in lemmate tit. 61. & leg. 13. & tit. 62. lib. 1 1. Cod. funt paftioni deputata memora . Saltuenfes coloni, ibid. tit. 63. leg. 1. funt faltibus & prædiis colendis addi&i. SALTU6SUS, a , um , pieno di bofchi , bofcato , τολυww.o; , plenus faltibus feu filvis . Salluf?. im j ug. c. 58. Ille fefe in loca faltuofa , & natura munita receperat . Nep. in Datam. c. 4. Saltuofa regio , caftellifque munita. Liv. l. 27. c. 12. Aperta erat regio , fine ullis ad infidias latebris: itaque in lota faltuofa cedere inde coepit. Plim. l. 6. c. 7. Solitudines faltuofis convallibus afperae . Tacit. Ann. 6. c. 34. Iberi faltuofos locos incolentes, duritiae, patientiæque magis infuevere . SALTUS, us, m. falto, ¥^wx, τλλnwx , a£tus faliendi. Senec. ep. 13ante med. faltus, vel ille , qui corpns in altum levat : vel ille , qui in longum mittit: vel ille , ut ita dicam , faliaris, aut ut con^ tumeliofius dicam , fullonius. ( ballo. ) Cic. de Sene8. c. 6. a nied. -Nec enim excurfione, nec faltu uteretur , fed confilio, ratione , fententia. Salluff. in fragm. apud Veget. l, 1. de re milit. c. 9. extr. Cum alacribus fàltu , cum velocibus curfu, cum validis veâte certabat. Virg. 3. Georg. v. 141. faltu fuperare viam , & acri Carpere prata fuga , Claudiam, de III, *su/*\ Honor. v. 47. faitu sin<;- e$

[graphic]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

tas rei bonam valetudinem afferentis , fanitas. Cic. 1. de Divinz. c. 57. Ex habitu, atque ex colore extorum tum falubritatis, tum peftilentiæ figna percipi. Id. 2. de Leg. c. 1. a med. Loci amoenitas, & falubritas. Colum. l. 6. c. 4. Hæc remedia falubritatem faciunt . Tacit. Ann. 12. c. 66. Salubritas aquarum . Plin. /. 8. epi/?. 1. extr. cæli. Plin. alter l. 5. c. 16. Calidus fons medicæ falubritatis. Id. fub fim. l. ult. Salubritas nemorum . Id. l. 14. c. 6. Vina Surrentina convalefcentibus maxime probata propter tenuitatem falubritatemque . *J In plur. num. Vitruv. l. 5. c. 3. Ut in primo libro de falubritatibus in moenium collocationibus eß fcriptum . Gell. l. 2. c. 1. extr. Parcendi moderandique rationibus dicitur falubritates corporis retinuiffe . %. e. incolumitatem , la fa n ità . *J Translate Cicero de clar. Orat. cap. 1 3. Ut femel e Piraeeo eloquentia eve&a eft , ita peregrinata tota Afia eft , ut fe externis oblineret moribus , omnemque iilam faiubritatem Atticæ di&tionis , quafi fanitatem , perderet . Supra dixerat cap. o. Succus ille & fanguis incorruptus ufque ad hanc ætatem orátorum fuit. Id. pro Mur. c. 1 3. ad fim. A Jurifconfultis falubritas quædam ; ab iis qui dicunt , falus ipfa petitur. h. e. ea quae conducere poffunt ad caufas defendendas: ab oratoribus vero ipfa defenfio.

[ocr errors]

tate , conducenter ad bonam valetudinem . Colum. l. 1. c. 8. ci,-c.
med. Ut & panis diligenter confiat , & reliqua falubriter apparen-
tur . Id. l. 2. c. 9. a med. Hordeum hexafticum hominem falubrius
pafcit, quam malum triticum. Cic. de Sene&i. cap. 16. ad fin. Ubi
enim poteft illa ætas umbrjs aquifve refrigerari falubrius ? Plin. /.
19. cap. 1. ad fin. Velis forum inumbravit , ut falubrius litigantes
confifterent. Id. 1. 22, c. 12. Haec bilem detrahit gbolo ponderis ,
faluberrime cum muifo. Gell. l. 3. c. 1 o. circa med. Ante menfen{
feptimum neque mafculus, neque femina falubriter ac fecundum na_
turam nafci poteft. fìcchè fia fano , e campi . * Transláte e£
utiliter, commode , giovevolmente , utilmiente. Liv. l. 3. c. 62. Et
trahi bellum falubriter, & mature perfici poteft. Vellej. l. z. c. 8o.
a med. Leges cmendatæ utiliter, latae falubriter. Gell. l. 6. cap. ._
circa med. Salubriter utiliterque fingere aliquid. Id. l. 2. c. 29. Res
falubriter ac profpicienter animadvcrfae. “I parva impenfa, mo-
dico pretio, com poca fpefa , a buon mercato. P!in. lib. 6. epiß. 3o.
Villa eft quidem vetuftate vexata : tamen quz funt pretiofiora , äue

[graphic]

integra manent, aut leviffime laefà funt. Attendimus ergo , ut quam faluberrime reficiantur. Id. l. 1. epift. ult. extr. Si prædiolum iftud tam falubriter emerit, ut poenitentiæ locum 'non relinquat. Martial. l. 1o. epigr. ult. Jucundos mihi, nec laboriofos Seceffus pretio paret falubri. Al. pro pretio leg. fpatio. SALVE, adverb. com falute, integre, re&e, commode , ut interpretatur Donat. ad illud Terent. Eum, 5. 6. 8. Hem quid eft? quid trepidas ? fatin' falve ? dic mihi . Salluf?. in fragm. apud Donat. ibid. Inde ortus fermo, percontantibus utrinque , fatin' falve? quam gra- | ti ducibus fuis : quantis familiaribus copiis augerentur. Plaut. Trin. fc. ult. v. 33. Satin' falve ? dic mihi . His omnibus locis adverbium effe ait Donat. produ&a e littera. “I Charif. l. 3. pag. zz 5. Putf 4. & Diomed. l. 1. pag. 34o. a falveo ducunt. Habet , inquiunt , - hoc verbum (falveo ) & adverbium , cum dicimus, fatin' falve , falve eft domi. Sed propius eft vero, ut fit a falvus , ut a re&ius re8e , & fexcenta alia. Liv. l. 1. c. 38. a med. Quærenti viro, fatin' falve ? minime, inquit. quid enim falvi, eft mulieri, amiffa pudicitia ? ( Adde lib. 6. c. 34. lib. 1 o. c. 18. & lib. 4o. c. 8. ) Plaut. Stich. I. 1. 9. Pi. Multa volo tecum loqui de re viri . Pa. falveme , amabo ? Pi. fpero quidem , & volo.' Id. Men. 5. z. z6. Salven' advenio ? falven' arceffi jubes ? quid tu triftis es ? eft in his: & plena oratio effet , fatifne falve agis , agitis , agitur, agens . Unde Apul. in fi. l. 1. Metam. Quam falve agit Demeas nofer ? & im Apolog. Interroga , puer ubi fit , & quam fa!ve agat. Simiile eft illud , reëìe me omnia ? de quo V. in Re8e. Sunt tamen wj pro fatin' falve fcribi malunt fatin' falvae , fubintelligendo res Σ,£ quod plene dixit Liv. 1. 3. c. 26. a med. Rogitans, fatim' falva effent omnia. Quam litem næ ego fim demens, fi dirimere mitar , magnis utrinque Criticis , pro fua quoque fententia, acerrime depugnantibus , pro falve Donato, G. Fabric. Acidal. Briffon. Taubm. Voff. Perizon. Cort. in Salluff. &c. pro falvæ San&io, Sciop. Vineto , Gronov. & al. “T Salve imperativum V. "in voce fequenti . SALVÉO, es, n. 2. falvus fum , verbum defe&ivum , cujus præter futur. falvebis, imperat. falve , falveto , falvete, & infinitiv. falvere, cetera Latina confuetudine exfulant. Nam quod Plaut. in Trucul. 2. 2. 4. dixit y* mon falveo , irridenter pofuit pro perfona ruftici , inquit Val. Prob. in Cathol. pag. 1486. Putfch. Utimur falve & falvete , cum adyenientes falutamus, ti faluto , buon giorno, Dio ti falvi , xòys , Jyi oos : quemadmodum vale dicimus abeuntibus. Plaut. Mil. 4. 8. 5. Philocomafìum , falve . Phi. & tu falve. Id. Trin. 3, 2. 39. O falvete, affines mei . Catull. carm. 3 1. ad Sirmion. verf. 12. Salve, o venufta Sirmio , atque hero gaude. Plaut. Rud. 2. 4. 3. Salve adolefcens. Sce. & tu multum- falveto, adolefcentula , & 1. §. 5. Jubemus te falvere , mater. Palae. falvete , puellæ . Id. Moßell. 3. 1. 41. Salvere jubeo te, Mifargyrides, beme. Id. Trim. 2. 4. 34. Jubet te falvere plurimum. Id. Mem. fc. ult. v. 17. Tu herus es: tu fervum quære . falveto tu : tu vale. Aufom. initio ep. 16. dic hero meo, atque tuo, Ave, atque falve plurimum . “T Eft etiam adorantis , & invocantis. Virg., z. Georg. v. 173. Salve , magna parens frugum , Saturnia tellus. Id. 8. ÍEn. v. 3o 1. Salve , vera Jovis proles, decus addite divis : Et nos, & tua dexter adi pede facra fecundo. Liv. l, 1. c. 16. Deum deo naturn , regem parentemque urbis Romanæ falvere univerfi Romulum jubent. Plin. l. 7. c. 3o. extr. ad Cicer. Salve , primus omnium parens patriae appellate, &c. *] Sternuentes falvere jubemus. Petron. in Satyr. c. 98. Giton ter continuo ita fternutavit , ut grabatum concuteret : ad quem motum Eumolpus converfus, * falvere Gitoma jubet. “T In ironia. Plaut. Rud. z. 2. 5. Salvete , fures maritimi, famelica hominum natio : quod agitis ? ut peritis ? Id. Afin. 2. 2. 31. Gymnafium flagri, falveto. 13. 'Curcul. 2. 1. 19. O fcelerum caput , falveto. *] Salutem dicere, nuntiare, mittere abfenti , jubere falvum effe. Cic. Fam. 16. ep. 9. extr. Medico de te fcripfi diligentiflìme . vale , falve. Id. Attic. 4. epiß. 14. extr. Dionyfium velim falvere jubeas. & lib. 6. ep. 2. extr. Salvebis a rneo Cicerone. . ° Etiam mortuos fic falutabant , quafi dimit*tentes. Virg. 1 1. Æn. v. 97. Salve æternum mihi , maxime Palla , fEternumque vale . ( Adde Stat. l. & fi/v. 3. v. 2o8. ) Varr. in fragm. apud Serv. ibid. {deo mortuis , falve , & vale dici , non quod aut valere , aut falvi effe poffint , fed quod ab his recedimus, êos nunquam vifuri . "J In matutina falutatione falve dicebant, vale in vefpertina . Sueton. in Galba, t. 4. extr. Veterern civitatis exeletumque morem , ac tantum in domo fua haerentem, obftinatiffime retinuit, ut liberti fervique bis die frequentes adeffent , ac mane falvere , vefperi valere, fibi finguli dicerent. SALVÌA , ae , f. falvia, £^s ^ iavzxoy, herba, de qua Plin. l. 22. c. 25. Noftri , qui nunc funt, herbarii elelifphacon Græce, Latine falviam vocant, mentae fimilem , canam, odoratam . Id. l. 26. c. 6. Altera { tuffilago ) a quibufdam falvia appellatur , fimilis verbafco. Conteritur ea , & colata calefit , atque ita ad tuffim laterifque dolores bibitur. SALVIÄTUM. V. Salivatum . SALVIFICATOR , oris , m. falvator. Tertull. de pudic. c. 2. ubi alii leg. falutificator. SALVIFICO, as, a. 1. falvare, falutem do. Sedul. j. 5. v. 7. Pater i(ta memet ab hora Salvifica. SALVIFICUS , a, um , falutem afferens. Alcim. Avit, ad Soror. v. 18o. falvificum appellat corpus Chrifti fepultum . SALUM, i , n. mare, alto mare , & ^< , z&xog , mare, vel potius altum mare. Cic. pro Caecin. c. 3o. extr. Siqui ex alto , cum ad patriam acceffiffet , tempeftate fubito rejeétus, optaret , ut cum effet a patria deje&us, eo reftitueretur ; hoc , opinor, optaret , ut a quo lo

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

falvo, fano . Cic. in Pifon. cap. 3 1. fub fin. Poffe me iterum rempubl. falvare , fi ceffiffem . Plin. l. 17. cap. zz. ante med. Sequenti anno palmites falventur , pro viribus matris, finguli, aut gemini . Locum Ciceronis ita leg. Faern. in MSS. fuis : fed'& ipfe , & alii fere omnes Critici damnant, & fervage reponunt ex melioribus libris. In Plinio Harduim. ita έf, cum falutentur inveniffet , & fubmittantur ab aliis reponeretur.

SALUS, utis, f. falvezza, falute, falvamento, vita , fanità, rwtw

p/« , incolumitas , fanitas, vita, ftatus, dignitas, quies, bonum : cui opponitur exitium , pernicies, nex. Cic. de Harufp. refp. c. 16. extr. Qui medicis fuis non ad falutem , fed ad necem utitur. Id. 2. de Orat. c. 9. Fraus hominum ad perniciem , & integritas ad falutem vocatur. Id. in fiagm. apud Ammian. l. 3o. c. 8. ( al. c. 27. ) Multum poffe ad falutem alterius, honori multis : parum potuiffe ad exitium , probro nemini unquam fuit . Id. z. de Fin. cap. ult. Opem iudigentibus , falutemque ferre. Id. pro Dom. c. 28. a med. Alicui lucem falutemque reddere ac reftituere. Id. Fam. 1 o. ep. 29. Meum ftudium erga fàlutem & incolumitatem tuam * Id.* ad Q. Fr. 1. 1. ep. 1. c. 9. ad fin. Alicujus commodis confulere , & utilitati falutique fervire. Cato R. R. c. 141. Mars pater, te precor, quæfoque, uti duis bonam falutem váletudinemque mihi , domo ,^ familiæque noftræ . Nep. in Dione , c. 9. Navem triremem armatis ornat, ut haberet quo fugeret, ad falutem . a falvamento. & in Ammib. cap. 1 1. a med. Fuga falutem petere. falvarfi con la fuga. “T Qua opponitur morbo & morti . Cic. poft redit. ad Quirit. c. 6. An dubitarem , quin is me confe&tum confularibus vulneribus, confulari medicina ad falutem reduceret ? Teremt. Andr. 3. 2. 2. Quæ affolent figna effe ad falutem , omnia huic effe video . . Id. Adelph. 4. 1. 3. Quod cum falute ejus fiat , ita fe defatigarit , velim , ut hoc triduo prorfum e le&to nequeat furgere. fenza fcapito della fua fanità. “T In fexto cafu . Plaut. Mem. 1. 2. 2 5. Averti praedam ab hoftibus, noftrum falute focium . h. e. falvis ■ociis noftris. Id. Rud. 4. 2. 1. Neptuno ago gratias , cum me ex fuis pulcre ornaturn expedivit templis reducem , falute horiae . %. e. falva & incolumi horia . Sic Bacch. 4. 9. fub fim. Ut ovans praeda onuftus incederem, falute noftra , atque urbe capta. Id. Merc. 4. 5. 8. Jam mater rure rediit ? refponde mihi. Sy. fua quidem falute ac familiæ maxima. Cato R. R. c. 4. in fin. Si te libenter vicinitas videbit , facilius tua vendes , &c. fi ædificabis, adjuvabunt : fi quid ( bona falute ) ufus venerit , benigne defendent. § voratau.!;. cui fimile eft qwod dii omnem avertant : & nos, che Dio ci guardi . * Saluti effe, falutare effe , falutem afferre. Plaut. Merc. 1. 2. 32. Saluti quod tibi effe cenfeo , id confuadeo. Nep. in Themijf. c. 2. Id quantae faluti fuerit univerfæ Græciæ, bello cognitum eft Perfico. Adde Cicer. 2. de Orat. c. 49. & Caef. l. 5. B. Gall. c.43. extr.& /. 7. c. 5o. extr. 4I Salus dea eft habita , Efculapii filia : templumque habuit in fummo Quirinali, quod C. Junius Bubulcus Cenfor locavit dedicavitque anno U. C. CCCCXLVII. cum Conful bello Samnitium voviffet : pinxit autem, fuum operi nomen infcribens, C. Fabius Pi&or. Sub Claudio Principe incendio confumptum eft. Liv. l. 9. c. 43. extr. Val. Max. l. 8. c. 14. n. 6. Plin. l. 35. cap. 4. Hinc Cic. pro Font. c. 6. Salus ipfa virorum fortium innocentiam tueri non poteft. Terent. Adelph. 4. 7. im fin. Ipfà fi cupiat Salus, fervare prorfus non poteß hanc familiam. Plaut. Mofe/. 2. 1. 4. Nec Salus nobis faluti jam effe , fi cupiat, poteft. Adde Capt. 3. 3. 14. Sic Ciflell. 4. %. 76. At vos Salus fervaffit. *| Augurium Salutis , ê,&vtavx >»tr 'z¢, fuit folemne quoddam augurii genus , quo deorum voluntatem explorabant , concederentne illis , ut pro populo falutem peterent : ' quafi nefas effet eam petere a diis fine eorum venia. Äd hbc eligébatur dies quotannis , quo die nulla unquari. reip. domi forifve calamitas eveniffet , ut docet Dio lib. 37. Intermiííum aliquando fuit , fed revocatum ab Augufto primum , Est apu

[graphic]

apud Sueton. cap. 31. deinde a Claudio, ut eft apud Tacit. nz. Ann. |

c. 23. Meminit & Cic. l. 1. de Divin. c. 47. MT Adhibetur falus in blanditiis. Plaut. Caf. %. 3. 3. Quid agis, mea falus ? Id. Paem. 1. 2. 153. Mea falus, meum favium, meum mel, meum cor. & <verf. 176. Hujus coloftra , hujus falus amoena, hujus feßivitas. Adde 1. 3. 12. “T remedium , perfugium. Virg. 2. Æm. v. 354. Una falus vi&tis nullam fperare falutem . Plaut. Caf. $. 3. 14. Nam falus nulla eft fcapulis , fi domum redeo. 'I Saepiffime ponitur pro voto, feu precatione, qua aliquem fanum falvumque effe optamus, faluto : unde falutare, falutator, &c. Cic. 4. Attic. ep. 1o. extr. Pompejus in Cumanum Parilibus venit. mifit ad me ftatim, qui falutem nuntiaret. mi recaffe um fuo faluto. & Fam. 7. ep. 14. Salutem enim verbis tuis mihi nuntiaret. & Attic. l. 16. epiß. 3. extr. Atticam cupio fuaviari : ita mihi dulcis falus vifa eft per te miffa ab illa. Id. Artic. l. 6. ep. 1. ad fin. Filiola tua gratum mihi feeit, quod tibi diligenter mandavit, ut mihi falutem adfcriberes.

Plaut. Epid. 1. z. 23. Advenientem peregre herum fuum falva im

pertit falute fervus Epidicus. Cic. Attic. l. 2. ep. 12. extr. Terentia impertit tibi multam falutem . Lucil. apud Non. c. 7. m. 34. impertit falutem plurimam & pleniffimam, Liv. l. 3. c. z6. a med. Salute data invicem, redditâque. Id. l. 7. c. 3. Mox introdu&us, fa:lute accepta redditaque , ait , &c. “I Hinc falutem dicere in principiis epiftolarum . Et verbum aliquando omittitur , ut Cicero Attico S. Sic Tufcul. $. c. 32. Anacharfis Hannoni falutem . Id. Attic. l. 1 3. ep. 22. im fin. Illud. accufo, non te, fed illam , ne falutem quidem ( mififfe ) : at tu & illi , & Piliæ plurimam . dic , vel nuntia. “T Interdum falutem dicere eft vale dicere , deferere, ab aliqua re recedere. Cic. 7. Fam. ep. ult. Ego vero multam falutem & foro dicam & curiae , vivamque tecum multum . darò l' addio.

[blocks in formation]
[ocr errors]

lutem , vitam , fanitatem afferens , faluber. Cic. z. de nat. Deor. c. 12. Natura beftiis dedit acceffum ad res falutares , a peßiferis receffum. Ovid. de remed. Amor. v. 45. Terra falutares herbas , eademque nocentes Nutrit. Cic. de mat. Deor. l. 1. c. 1 5. Res utiles & falutares deorum effe vocabulis nuncupatas . Id. pro Mil. c. 8. Civis tam beneficus, tam falutaris. Sueton. in Tiber. c. 29. Bonus & falutaris princeps. Cic. de nat. Deor. 1. 2. c. 1 o. ad fin. Salutaris & vitalis calor. & lib. 3. c. 9. ad fim. Mundo nihil eft pulcrius, nihil nobis falutarius. Id. de Sene&#. c. 16. Hominum generi univerfo cultura agrorum eft falutaris. Id. 1. de Divin. cap. 39. Stella Jovis

ad ortus puerorum falutaris eft. Plaut. Aulul. 2. 1. 26. Quod tibi ;

fempiternum falutare fit procreandis liberis. Cic. Fam. l. & ep. 6. Salutare confilium . Liv. l. 24. c. 28. Habere orationem falutarem. Plin. l. 6. epiji. 3 1. extr. Portus vel maxime falutaris. Cic. Attic. l. 9. ep. 7. Sic habeto , falutares te mihi litteras mififfe. che mi han dato la vita. Dixerat paulo fup. quæ mihi quiddam quafi animulæ reftillarunt. Tacit. 15. Ann. c. 29. Omiffis praecipitibus , tuta & falutaria capef{ere. *I De iis quæ morbos arcent, aut pellunt, Plin. l. 3 1. c. z. Medios inter flu&tus exfiftit aliquid valetudini falutare . Id. l. 24. c. 16. Radix in peftilentia falutaris eft in cibis. Id. l. 25. c. 3. Britannica non nervis modo, & oris malis falutaris , fed contra anginas quoque , & contra ferpentes. Id. lib. 24. c. 9. ad fin. Ad dentium dolorem deco&tum eorüm falutare eft. Jd. 1. 2 1. c. 19. ad fin. Radicem deco&tam bibere , fpafticis , everfis falutare eft. Horat. in carm. fecul. v. 63. Qui falutari levat arte feffos. 4. e. medicina . *J Salutaria bibere, faluti amicorum potare , far brimdifi. Apul. prope fin. l. 2. Metam. Compotores vino madidi rurfum cachinnum integrant : dumque bibere falutaria poßulant , &c. Al. aliter leg. *] Salutaria , h. e. foteria , quidam leg. apud Tertull. in Apolog. c. 46. alii falaria. °] Digitur falutaris eft index , vel quia illo ori admoto filentium indicitur ; res maxime falutaris: vel quia illo & pollice contra&is falutem precabantur. *J, Littera falutaris, A , quae abfolutionis nota erat : ut C triftis , quæ condemnationis. Cic. pro Mil. c. 6. ad fim. Nec vobis tam falutarem hanc in judicando litteram , quam illam triftem dediffet. *] Salutaris porta, inquit Feft. Romae appellata eft ab æde Salutis, quod ei proxima fuit : vel ob falutationes , quia ad eam Prætor falutaretur is, qui in provinciam pro praetore, aut pro confule exibat. Adde in Prætor. quamquam hoc pofterius incertum eft ob lacunam in verbis Feffi. Multi eandem fuiffe putant cum Agonenfi , Quirinali , Collina, & Salaria. *J Similiter falataris collis apud Varron. l. 4. de L. L. c. 8. a med. ab eadem Salutis æde cognomen habuit.

[ocr errors]

falutem ... Cic. in Bruto, c. z. ad fin. Tum ea arma fumpta funt , quibus illi ipfi , qui didicerant eis uti gloriofe, quemadmodum falutariter uterentur, non reperiebant. Val. Max. l. 3. c. 2. mum. 3. quinque confulatus falutariter reipublicæ adminiftrati . Planc. ââ Cic. l. 1o. Fam. ep. 24. De militum commodis fuit tibi curæ : quos ego non potentiæ caufa ( nihil enim me non falutariter cogitare fcio ) ornari volui a fenàtu, fed primum quod ita meritos júdicabam ; deinde quod conjun&iores reipubl. effe volebam. Id. ibid. ep. 23. Copias pr9pe in adfpe&um Lepidi adduxi, eo confilio, ut vel celeriter accedere , vel falutariter recipere me poffem. h. e. exercitu falvo & incolumi. SALUTATiO, onis, f. faluto , faluta<ione, £rrzagx , a&tus falutandi , confalutatio. Cic. in Pifon. c. 4o. Quis te aditu, quis ullo honore, quis denique communi falutatione dignum putet? Tacit. 4.

[ocr errors]

lutamus? diciamo , Dio ti falvi, o r' ajuti. “T Salutare nomine, nomen alicujus dicere in falutando. Cic. Phil. 2. c. 24. Aperta le–

[graphic][graphic]
« НазадПродовжити »